In Heist-aan-Zee voetballen ze op Vette Dinsdag

Carnaval lééft in Heist-aan-Zee. Op zondag was er al een grote optocht met een 60-tal praalwagens, maar vanmiddag was er de traditionele voetbalwedstrijd tussen de “vissers” en de “plakkers”: een ludieke match waarbij drank en vertier primeren op de uitslag. En daar komen enkele honderden toeschouwers op af, kon Rik Arnoudt vaststellen.

Carnaval is een traditie in het voormalige vissersdorp Heist-aan-Zee. Hoe lang de traditie bestaat, is onduidelijk, maar wellicht enkele honderden jaren. Dat heeft veel te maken met de katholieke Reformatie in onze contreien, waarbij de vasten in ere werd hersteld. Carnaval als uitlaatklep vóór een periode van soberheid. De vissersbevolking van Heist was erg gelovig, maar ging voor het begin van de vasten gezamenlijk nog eens goed uit bol.

“Tijdens carnaval voeren de vissers zelfs niet uit”, weet François, een gepensioneerde rijkswachter die voor het eerst in 40 jaar nog eens komt kijken naar de wedstrijd tussen de vissers en de plakkers. “Dit doet me terugdenken aan mijn jeugdjaren”, zegt hij. François heeft jarenlang in Grimbergen gewoond, maar is teruggekeerd naar de kust. “Vooral omdat mijn vrouw hier wilde wonen”, zegt hij, maar de blik in zijn ogen verraadt dat hij het helemaal niet erg vindt hier terug te zijn.

Een voetbalwedstrijd tijdens carnaval: het klinkt ongewoon. Maar in Heist kijken ze daar niet van op. Al sinds1928 nemen “De Zeemeermin” en “De Strandleeuwen” het tegen elkaar op: twee verenigingen die ontstaan zijn uit de supportersrangen van een lokale voetbalploeg. “De Zeemeermin” recruteerde vooral onder de vissers, terwijl ”De Strandleeuwen” het in eerste instantie vooral zochten onder de strandwerkers, en later in de bouwsector. Voor wie het zou zijn ontgaan: “plakker” is West-Vlaams voor stukadoor.

“We zijn de tel kwijtgeraakt”

Erg serieus hoef je het spelletje in Heist niet te nemen. De vissers spelen in rode tenue en met een valse neus, terwijl de plakkers het houden bij een groen shirt en een valse snor.

Welke ploeg is de beste? Een vraag die helemaal naast de kwestie is. Uiteraard wordt er een balletje getrapt, maar “handspel” kennen ze hier duidelijk niet. De keeper van de plakkers heeft zelfs een fles cognac in zijn doel liggen: kwestie van het niet te koud te krijgen, wellicht. In de eerste helft wordt gescoord, jazeker. Het ene doelpunt ziet er al knulliger uit dan het andere, maar niemand die daarom maalt.

Het valt trouwens op dat er tijdens de wedstrijd minstens evenveel volk in de kantine zit als langs de lijnen staat. En wie toch staat te kijken, schrikt er niet voor terug om een speler schunnige opmerkingen toe te roepen. Amusement, daar draait het hier om. In het verleden werd de wedstrijd beurtelings gewonnen door de vissers en de plakkers: een soort wisselbeker dus. “Maar sinds de vorige scheidsrechter ermee gestopt is, zijn we de tel kwijtgeraakt”, zegt Luc Verlinde, woordvoerder van “De Zeemeermin”.

Iedereen een medaille!

Na een half uur spelen is het rusttijd. “Ze moeten zich voorbereiden op de tweede helft”, weet François. En die voorbereiding is… drank, zo blijkt. De toeschouwers maken van de gelegenheid gebruik om nog een pint te drinken en nog wat voort te keuvelen: over het wedstrijdverloop uiteraard, maar ook over de voorbij carnavalsnacht en over de optocht van vanavond. “De eerste optocht op dinsdagavond dateert al van 1951”, weet Jan Deroose van het Cultuurcentrum Knokke-Heist. “Dat wordt gevolgd door snoep gooien, de traditionele popverbranding en het vuurwerk.” En door feesten, natuurlijk.

Na een 15-tal minuten komen de gladiatoren het veld weer op. Bij sommigen is de blik wel een beetje wazig, vind ik. Maar er wordt ook weer gevoetbald en gescoord. Tussendoor binden enkele spelers de scheidsrechter vast aan een paal. Kwestie van het spelverloop nog wat ondoorzichtiger te maken, neem ik aan.

Er is zowaar ook een soort Russische maffia met zwaar West-Vlaams accent aanwezig. Zij proberen naar eigen zeggen hier en daar een speler om te kopen, met geestrijk vocht uiteraard.

De tweede wedstrijdhelft is opvallend korter dan de eerste. “Hun brandstof is op, zeker?”, gniffelen enkele vrouwelijke toeschouwers. Na een uur en een kwart is alles achter de rug. Voor de spelers van beide ploegen zijn er medailles, en drank uiteraard. Blijkbaar vond iedereen het erg leuk, zoveel is duidelijk. En de uitslag? Dat was duidelijk een vraag naast de kwestie.

Heist baadt in een frêle winterzon en bereidt zich voor op de laatste carnavalsnacht. “Is de voetbalmatch al gedaan?”, vraagt een mevrouw die in haar deurgat staat. Te lang geslapen of gewoon niet opgemerkt? Wellicht het laatste, zo te zien aan haar nylon schort.

Rik Arnoudt