Dalai lama draagt politieke macht over

De dalai lama heeft aangekondigd dat hij binnenkort een stap opzijzet als politiek leider van Tibet in ballingschap. Hij wil al langer de macht overdragen aan iemand die verkozen wordt door het Tibetaanse volk. Volgens hem is dat ogenblik nu gekomen.

De dalai lama, momenteel 76 jaar oud, hield een toespraak in de noordelijke Indiase stad Dharamsala, waar hij al meer dan 50 jaar in ballingschap woont, ter herdenking van de verjaardag van de Tibetaanse opstand tegen de Chinese bezetting in 1959. Daarin maakte hij zijn voornemen bekend.

"De tijd is gekomen om mijn formele autoriteit over te dragen aan een verkozen leider", klonk het. "Al vanaf de jaren 60 heb ik steeds beklemtoond dat de Tibetanen een leider nodig hebben, vrij verkozen door het Tibetaanse volk, aan wie ik de macht kan overdragen. Nu hebben we duidelijk het moment bereikt waarop die stap kan worden gerealiseerd", klonk het.

De dalai lama dringt er al langer op aan dat de Tibetaanse regering in ballingschap meer macht zou krijgen. Nu heeft hij voor het eerst een tijdschema aan die machtsoverdracht gekoppeld. "Ik ga het Tibetaanse parlement voorstellen om de nodige  wijzigingen aan te brengen aan het Charter voor Tibetanen in Ballingschap (de grondwet van Tibet, nvr)", klonk het. Het Tibetaanse parlement in ballingschap houdt vanaf volgende week maandag, 14 maart, zijn vergadering.

"Mijn wens om de macht over te dragen, heeft niets te maken met een wens om mij te onttrekken aan verantwoordelijkheden", zei de dalai lama nog. "Het is een beslissing die op lange termijn ten goede komt aan de Tibetanen. Ik voel mij niet ontmoedigd."

"Niet klaar om onszelf te leiden"

Traditioneel waren de dalai lama's zowel de politieke als de spirituele leiders van het Tibetaanse volk. Momenteel is de politieke rol van de dalai lama vooral ceremonieel: er is een verkozen eerste minister als officiële leider van de regering in ballingschap. Maar de status van de dalai lama als vertegenwoordiger van het Tibetaanse volk overschaduwt iedereen.

Een formele machtsoverdracht moet de eerste minister van de Tibetaanse regering meer politieke invloed geven op het wereldtoneel. De huidige eerste minister, Samdhong Rinpoche, heeft al laten weten dat het niet duidelijk is of het parlement het ontslag snel zal aanvaarden. "Ondanks het verzoek van de dalai lama voelen de regering en het volk zich niet competent om zichzelf te leiden", klinkt het. "Een machtsoverdracht zal een lang en moeilijk proces worden." In het verleden heeft het parlement de dalai lama officieel gevraagd om zijn macht niet op te geven.

Later deze maand moet een nieuwe eerste minister worden gekozen. Er zijn drie kandidaten, allemaal seculieren en dus geen monniken. Hoewel de dalai lama een stap opzij zal zetten als politieke leider van de Tibetanen, blijft hij wel hun spirituele leider.

Tibet werd in 1949 ingelijfd door China. In 1959 kwamen de Tibetanen daartegen in opstand, maar dat protest werd neergeslagen. De dalai lama, de Tibetaanse regering en de parlementsleden vluchtten naar India, waar ze sindsdien in ballingschap verblijven.

De dalai lama gaf jaren geleden de hoop op onafhankelijkheid op en streeft nu naar een verregaande vorm van autonomie, maar daar wil China niet van weten. De Chinese overheid beschouwt de dalai lama als een separatist die de Tibetanen in China opruit om onafhankelijkheid te eisen.

De internationale gemeenschap erkent de dalai lama wel en verwerpt de annexatie van Tibet. China is niet mals voor buitenlandse leiders die de dalai lama officieel ontvangen. Zo was er vorig jaar nog scherpe kritiek aan het adres van de Verenigde Staten omdat de dalai lama op het Witte Huis werd ontvangen.