"Beving van 8,9 veroorzaakt golven van 1.000 km/u"

Japan is zeer gevoelig voor aardbevingen, omdat het land ligt in de zogenoemde "Ring of fire". Maar een beving met deze kracht is zeer uitzonderlijk, zelfs voor Japan, zeggen seismologen.

"De zwaarste beving die tot nu toe is opgemeten, was rond 9,5", zegt seismoloog Marc De Batist van de Universiteit Gent. "De aardbeving in 2004 bij het Indonesische eiland Sumatra met een tsunami tot gevolg had een magnitude van 9. We zitten daar nu net onder."

"Een beving met een kracht van 8,9 is een zeer zware beving, dat gebeurt zelfs niet één keer per jaar", zegt seismoloog Noël Vandenberghe van de K.U.Leuven (foto in tekst). "Bij deze beving komt nog dat de beving in zee is gebeurd, op 100 kilometer van de kust, wat meteen hoge golven met zich meebrengt die tegen bijna 1.000 kilometer per uur gaan. Dat wil ook zeggen dat er weinig tijd is om de bevolking aan de kust te evacueren."

De tsunami veroorzaakt de grootste schade, niet de aardbeving zelf. "Het grootste effect van de aardbeving is het in beweging zetten van die grote massa water", zegt Vandenberghe. "Als dat water de kust nadert, gaat het grote golven maken omdat het geremd wordt in zijn beweging omdat het ondieper wordt. Daardoor gaat het water grotere golfhoogtes nemen, van 10 meter in dit geval."

Voorbereid op tsunami's in de "Ring of fire"?

Japan wordt wel vaker getroffen door aardbevingen omdat het land ligt in de zogenoemde "Ring of fire". De bevolking en de gebouwen zijn voorbereid op krachtige schokken en op een mogelijke tsunami die volgt op een aardbeving. Het woord tsunami is overigens van Japanse origine en betekent "havengolf".

"De Japanners hebben bijvoorbeeld in veel van hun havens speciaal muren gebouwd om de "courante tsunami's tegen te houden", zegt Vandenberghe. "Die zijn meestal maar enkele meters hoog en de muren beschermen daartegen. Maar je kan moeilijk heel Japan afschermen van een vloedgolf van 10 meter hoog."

"Japan bevindt zich, net als Chili, waar de aarde vorig jaar zwaar beefde, en een aantal andere landen rond de Stille Oceaan op de zogenoemde "Ring of fire"", verklaart De Batist. "Het is de plaats waar oceanische platen onderduiken onder het continent. Dat zijn plaatsen waar die heel grote aardbevingen plaatsvinden."

Ook Nieuw-Zeeland, dat vorige maand getroffen werd door een aardbeving, ligt in de "Ring of fire".

Geregeld aardbevingen in Japan

"Japan heeft geregeld te kampen met kleinere aardbevingen", weet Japanoloog Dimitri Van Overbeke. "Aardbevingen gebeuren constant, elke week zou ik zeggen. Dat zijn dan aardbevingen van 1 of 2 op de schaal van Richter."

"Men heeft in het onderwijssysteem een soort les "zich voorbereiden op aardbevingen". Meestal vindt die plaats op 1 september, de dag dat de aardbeving van 1923 heeft plaatsgevonden. De kinderen leren dan om onder de bank te duiken en de ramen open te zetten zodat het gas eventueel kan ontsnappen. De families leren ook om water in huis te houden, voor het geval dat er een aardbeving zou zijn."

"De Japanners leven met de tsunami", weet Van Overbeke. "In de 16e en 17e eeuw lezen we in de literatuur dat er hele vissersdorpen van de kaart werden geveegd door een tsunami." Vandaag zijn de Japanners voorbereid op een mogelijke tsunami, weet hij. "Er zijn bijvoorbeeld systemen met megafoons in de kuststeden, waardoor heel snel wordt meegedeeld dat de inwoners zich naar hoger gelegen gebieden moeten begeven."