"Elke dag is gevuld met kleine geboortes en overlijdens"

Onder het motto "Wat je zelf doet, doe je beter" vult Jake Gyllenhaal zijn dagen niet enkel als regisseur. Wegens zijn verschijning in culthits als "Donnie Darko" en "Brokeback Mountain" en blockbusters als "The day after tomorrow" en "Prince of Persia" mag de 31-jarige Californiër zich een heuse ster noemen, en dat krediet probeert hij te verzilveren door eigen producties op te starten.

"Source code" is daarvan het meest recente voorbeeld. Gyllenhaal kreeg het intrigerende scenario van Ben Ripley een paar jaar geleden in handen en zocht lang naar een regisseur met de juiste gevoeligheid om dit bijzondere verhaal tot leven te wekken.

"Source code" is namelijk in grote lijnen een thriller over een bom op een trein maar met een sciencefictionkantje. De aanslag heeft namelijk al plaats gevonden. De bom is ontploft en het hoofdpersonage (overigens gespeeld door Gyllenhaal zelf) wordt via een baanbrekende nieuwe technologie in de geest van een van de slachtoffers geflitst om de laatste 8 minuten van diens leven nog eens mee te maken. Op die manier moet hij de nodige informatie verzamelen om de terrorist in te rekenen en een tweede, nog grotere aanslag te vermijden.

Toen Gyllenhaal "Moon" zag, het fantastische debuut van de Britse cineast Duncan Jones, wist hij dat hij zijn man gevonden had. Hier was iemand die zowel de intelligentie, het talent en de humor als de affiniteit met het sciencefictiongenre had om de film in de hand te houden. Want hoe je het ook draait of keert, "Source code" is in wezen geen eenvoudig verhaal.

Gyllenhaal: De plot is opgebouwd uit allerlei aanwijzingen. Duncan en ik moesten er dus vooral voor zorgen dat alles simpel en helder bleef. Anders zou het heel snel verwarrend worden. Maar ook als acteur kon ik mijn tanden in de film zetten. De situatie van mijn personage is op zich interessant. Waar bevindt hij zich? Waar komt hij vandaan? Waarom is hij daar? Maar uiteindelijk ging het voor mij in de eerste plaats om hergeboorte. Hoe zou het voelen om telkens opnieuw geboren te worden? Ik zag hem als iemand die keer op keer wakker schiet en zich moet oriënteren. Dat opende allerlei filosofische vraagstukken.

Geef eens een voorbeeld.

Gyllenhaal:
Elke dag is gevuld met kleine geboortes en overlijdens. Pas als we daar oog voor hebben, kunnen we groeien. Anders blijven we ter plaatse trappelen.

Als je het zo stelt, is het niet vreemd dat "Source code" al meteen vergeleken werd met "Donnie Darko".

Gyllenhaal: Beide films komen uit een gelijkaardige filosofische reflex, denk ik. Ik vind het interessant dat ze net op sleutelmomenten in mijn leven komen. Toen we "Donnie Darko" draaiden, was ik pas 18 en zat ik nog in volle adolescentie. Nu ben ik er 30 en word ik geacht volwassen te zijn. De vraag of je ingaat op de kansen die je elke dag krijgt, wordt op elke leeftijd anders ingevuld. Belangrijk is dat je dingen kunt achterlaten en compromissen sluiten. Hoeveel compromissen kan je sluiten voor je jezelf verliest en hoeveel heb je nodig om een leven te leiden waarmee je tevreden bent? Daarover gaat volwassenheid. Ik hou van films die dat soort vragen stellen.

Wat ging er door je heen toen je het script van "Source code" voor het eerst las?

Gyllenhaal: Wat mij fascineerde, was welke scenario’s je allemaal zou kunnen uitproberen als je inderdaad in iemands lichaam zou kunnen glippen tijdens de laatste 8 minuten. Wiens lichaam zou je kiezen? En wat zou je kunnen veranderen? Ik dacht aan JFK in Dallas, aan Martin Luther King op zijn balkon in Memphis, aan Abraham Lincoln in het theater. Dan zou ik een hapje gaan eten in plaats van naar het toneelstuk te kijken. (lachje) Die keuzes zouden alles kunnen beïnvloeden, met compleet voorspelbare gevolgen. Ik vind het geweldig om daarover na te denken.

Ruben Nollet

Source code (VS, Fra)

regie: Duncan Jones
met: Jake Gyllenhaal, Michelle Monaghan, Vera Farmiga
release: woensdag 20 april