"Route Irish": "de gevaarlijkste weg ter wereld"

"Route Irish", de titel van het Irakdrama van de Engelse regisseur Ken Loach, verwijst naar de weg die de luchthaven van Bagdad (ook aangeduid als BIAP - Baghdad International Airport) verbindt met de hoofdstad, meer bepaald met de internationale Green Zone.

Omdat er zoveel militaire transporten en zogenaamde "high-profile convoys" (met buitenlandse diplomaten, zakenlui, journalisten, etc.) die weg moesten gebruiken, was het geruime tijd een uitgelezen plek voor bomaanslagen en snipers, zodat die 12 kilometer op een bepaald moment zelfs de reputatie kregen "the most dangerous stretch of highway on earth" te zijn.

De bijnaam "Route Irish" heeft te maken met het feit dat de bewaking en beveiliging van dat beruchte stuk autoweg toevertrouwd werd aan het 69th Infantry Regiment, een onderdeel van de New York Army National Guard en ook bekend als "The fighting sixty-ninth". Veel van de tradities en symbolen van die militaire eenheid zijn afkomstig uit de tijd dat het 69th Infantry Regiment integraal was samengesteld uit Amerikaanse soldaten met Ierse roots. Ten tijde van de Amerikaanse Burgeroorlog gebruikten ze bij voorbeeld de Iers-Gaelische strijdkreet “Faugh a ballagh”, wat zoveel betekent als “Clear the way”.

Het grootste deel van de film "Route Irish" speelt zich nochtans af in Liverpool, want het is van daaruit dat het hoofdpersonage Fergus (rol van Mark Womack) zijn eigen onderzoek begint naar de dood van zijn beste vriend Frankie (rol van John Bishop).

Fergus en Frankie hebben allebei in Irak gevochten, als soldaten van de Britse elite-eenheid SAS (Special Air Service). Maar toen hebben ze het leger verlaten om naderhand terug te keren naar Irak, maar dit keer voor de véél beter betaalde job van "private contractor". Ze worden ook wel "security consultants" genoemd of - iets minder verbloemend - "corporate warriors". Soldaten in dienst van privébedrijven. De inwoners van Irak noemen hen gewoon: huurlingen.

Verbeten onderzoek naar doodsoorzaak vriend

Het is op aandringen van Fergus dat Frankie indertijd die carrièrekeuze gemaakt heeft en hij voelt zich dus persoonlijk verantwoordelijk voor de dood van zijn beste vriend. Maar er is méér.

Fergus neemt geen vrede met de officiële versie over de manier waarop Frankie in een hinderlaag zou gesneuveld zijn. Hij wil de ware toedracht kennen. Zo komt hij bijvoorbeeld te weten dat zijn vriend op een bepaald moment wel erg dikwijls de opdracht kreeg om mensen langs die levensgevaarlijke Route Irish van en naar de luchthaven te brengen. Alsof men Frankie dus wel opvallend vaak langs die "most dangerous road in the world" wilde laten passeren...

In verband met dergelijke transporten bevat de film trouwens een opmerkelijke dialoog, namelijk “The package must come first”. Met andere woorden: daar waar reguliere soldaten in een gevechtssituatie elkaar zullen beschermen, moeten ze nu als "corporate warriors" andere prioriteiten hanteren. Niet de gewonde kameraad is van belang. Die moeten ze desnoods maar in de steek laten, want ze worden betaald om "the package", lees: de klant, veilig ter bestemming te brengen.

Het is tegen de achtergrond van het verbeten onderzoek van Fergus dat regisseur Ken Loach en zijn vaste scenarist Paul Laverty het onthutsende verhaal vertellen van hoe oorlogsconflicten steeds meer geprivatiseerd worden.

Acteurs "have been loached"

Van Ken Loach is inmiddels geweten dat hij zijn cast niet altijd alle details van het scenario op voorhand vertelt, maar dat hij graag een verrassingseffect inbouwt om de spontaniteit van de vertolkingen te verhogen.

Daar weet de Engelse acteur Steve Evets, die in de feelgoodfilm "Looking for Eric" de hoofdrol speelde van de depressieve postbode Eric uit Manchester, die zijn grote idool, voetballer Eric Cantona, als een soort (gedroomde) coach naast zich krijgt, goed van mee te spreken.

In Cannes kwam Steve Evets naar de interviews met een zwart T-shirt met daarop in grote witte letters: "I have been Loached". Dat nieuwe, want onbestaande werkwoord "Loachen" verwees dus naar die typische werkwijze van de regisseur om zijn acteurs soms in het ongewisse te laten over wat er in een bepaalde scène precies zal gebeuren. Zo schrok Steve Evets zich zichtbaar een hoedje toen plots de échte Eric Cantona plots achter hem op de set stond.

Loach: "They were really upset"

Ook in "Route Irish" heeft Loach die tactiek opnieuw gebruikt. Zo wist acteur Mark Womack bijvoorbeeld niet op voorhand dat zijn personage Fergus op een bepaald moment de verkeerde man zou vermoorden. Dat kwam hij pas te weten op het ogenblik dat dit ook voor zijn personage duidelijk werd.

Ook het feit dat Frankie in Irak gedood was en dus enkel in flashbacks te zien zou zijn, bleef voor velen een goedbewaard geheim.

Tijdens de repetities waren de andere acteurs niet op de hoogte en dat gold ook voor de soldaten, waarmee acteur John Bishop vóór de film trainde om zich voor te bereiden op zijn actiescènes in de film. Pas twee dagen vóór de echte filmopnames van start gingen, kregen ze de ware toedracht te horen. Bedoeling was hun gevoel van verlies en rouw te versterken. En het werkte. “They were really upset (ze waren echt geschokt)”, aldus Ken Loach.

Jan Temmerman

Route Irish (Eng)

regie: Ken Loach
met: Mark Womack, John Bishop, Stephen Lord
release: woensdag 20 april