"Het wordt een spannende mediastrijd"

Aan de vooravond van de 2e Staten-Generaal van de Media heeft Canvas in de reeks "Extra 2011" een debat gewijd aan het huidige medialandschap en de toekomst ervan. Aan tafel zaten Sandra De Preter (VRT), Ingrid Lieten (SP.A), Peter Vandermeersch (NRC Handelsblad) en Christian Van Thillo (De Persgroep).

Opvallende afwezige in het debat was Wouter Vandenhaute, de man achter de aankoop van VT4 en Vijftv door De Vijver. Presentatrice Phara De Aguirre maakte hem er bij het begin van het programma grappend op attent dat hij nog altijd mocht twitteren als hij het voelde kriebelen.

De toekomst van het medialandschap na de verkoop van VT4 en Vijftv aan De Vijver was immers een van de gespreksonderwerpen. Christian Van Thillo (CEO van De Persgroep en aandeelhouder van de VMMa, foto in tekst), die ook een bod uitbracht op de zenders, benadrukte dat het niet evident zal worden voor Vandenhaute om in een commerciële omgeving te werken. "Bij de openbare omroep heeft Woestijnvis altijd veel tijd gekregen. Bij commerciële zenders gaat die productie zo snel dat je riskeert creativiteit te verliezen", aldus Van Thillo.

Op de vraag of het bij de aankoop van VT4 en Vijftv nu gaat om een Vlaamse verankering of om een Finse overname antwoordde Vlaams minister van Media Ingrid Lieten (SP.A, foto in tekst) dat "we mogen verwachten dat Woestijnvis meer Vlaamse programma's op VT4 en Vijftv zal brengen, want die worden gesmaakt door de kijker."

Kan de VRT zonder Woestijnvis?

In het debat werd ook een antwoord gezocht op de vraag wat de concrete gevolgen voor de kijker zullen zijn. "Mag Woestijnvis "Man bijt hond" voor VT4 maken?", vroeg Phara De Aguirre aan Sandra De Preter, gedelegeerd bestuurder van de VRT.

"Woestijnvis mag "Man bijt hond" voor VT4 maken", antwoordde De Preter (foto in tekst). "De formatrechten liggen in handen van Woestijnvis, de omroeprechten, het recht om iets uit te zenden, liggen bij de VRT."  De VRT zou zelfs nog oude Woestijnvisprogramma's kunnen heruitzenden, al moet dat wel eerst met het productiehuis besproken worden.

De Preter lichtte ook toe waarom de openbare omroep er snel voor gekozen heeft om "Man bijt hond" na medio 2012 stop te zetten. “Dat heeft te maken met de strategische plek van dat tijdsslot, meteen na "Het journaal". Dat programma legt de link met de rest van de avond. Het is een strategisch slot dat we in de toekomst liever zelf maken."

De Preter benadrukte dat er bij de VRT voldoende talent in huis is om zo'n programma zelf te maken. Peter Vandermeersch (hoofdredacteur van NRC Handelsblad, ex-Corelio) trok dit in twijfel. "Tijdens de zomer wordt "Man bijt hond" vervangen door "1000 zonnen" en het verschil in kwaliteit is immens", zei hij. "Woestijnvis is bij de openbare omroep kunnen groeien, maar ik ken geen markt in Europa waar een productiehuis op zo'n korte tijd zo’n geweldige programma’s gemaakt heeft, al zit ik hier niet als de buikspreker van Wouter Vandenhaute. De slag die de VRT krijgt, is aan de ene kant een cadeau om het eigen talent meer kansen te geven, maar ook een immense klap." De Preter pareerde dit door te zeggen dat nu al heel wat programma's die intern op de VRT gemaakt worden in de top 10 staan, zoals "Volt" en "Het journaal". "We moeten nu de ruimte creëren voor een ploeg om met een ijzersterke opvolger te komen voor "Man bijt hond."

Sterkere band tussen VTM en VRT?

Phara De Aguirre vroeg zich af of de band tussen VTM en VRT nu sterker zou kunnen worden (nu er een derde grote concurrent komt)? "Nee", reageerde Van Thillo beslist. "We hebben nu eindelijk een cohabitatie gevonden."

Vandermeersch (foto in tekst) uitte wel de hoop dat alle tv-makers nog meer hun best zullen doen en maakte de vergelijking met de Nederlandse krantenmarkt. "De Nederlandse krantenmarkt was in slaap gevallen doordat er nauwelijks concurrentie was, nu worden de kranten er hopelijk beter. Hetzelfde zou kunnen gebeuren in het Vlaamse televisielandschap."

Het televisiegebruik neemt intussen nog altijd toe. Gemiddeld kijken we meer dan 4 uur per dag. "Jongeren gaan al vaker zelf op zoek naar dingen", zei minister van Media Ingrid Lieten. "Toch zijn er nog veel kijkers die behoefte hebben aan zenders, die ze als gids beschouwen, die hen helpen kiezen."

"Volt" toont nut openbare omroep aan

De redactie van "Het groot mediadebat" vroeg aan Sandra De Preter om een programma te kiezen dat het nut van de openbare omroep aantoont.

De Preter koos voor de reclametest uit "Volt". "Ik doe hiermee veel anderen onrecht aan", verontschuldigde ze zich alvast. "Piet Van Roe (ex-gedelegeerd bestuurder van de VRT, nvdr) heeft me geleerd om nooit persoonlijke voorkeuren uit te spreken, maar nu moest ik. Ik heb gekozen voor "Volt" omdat het iets is wat we intern bedacht hebben en maken. Het is een consumentenprogramma dat een goede mix van info en humor brengt, we bereiken er een heel breed publiek mee."

En dat is volgens Lieten ook de rol van de openbare omroep. "De VRT moet programma's voor iedere Vlaming maken, niet alleen programma's waarvoor adverteerders willen betalen. We mogen vanuit de overheid dan ook iets meer verwachten."

Daarom blijft Lieten, in tegenstelling tot Van Thillo, pleiten voor de gemengde financiering van de VRT. "Omdat het uiteindelijk de VRT een stuk responsabiliseert, ze krijgen belastinggeld, maar moeten hun middelen voor een stuk ook ergens halen. Het is niet grenzeloos, maar we moeten dit wel goed in evenwicht houden."

Van Thillo bracht daartegen in dat dit het voor hem moeilijker maakt om zijn verhaal te brengen bij adverteerders. "Het is een moeilijk debat. Vroeg of laat gaat de marktlogica haar werk doen, "we moeten goed scoren want we krijgen belastingsgeld om veel mensen te bereiken". Dat is nu misschien doorgeschoten naar  kijkcijferfetisjisme. Het ideale marktaandeel bestaat niet, wel ideale objectieven, die niet noodzakelijk het marktaandeel zijn voor een openbare omroep."

"Minister van de VRT?"

Vandermeersch, die mee DeStandaard.be hielp opstarten, mocht zijn kritiek op de nieuwssite deredactie.be nog eens herhalen."Dat is een doorn in het oog. De VRT doet  hier met belastinggeld nog eens wat de vrije markt al erg goed doet."

Minister Lieten nam het op voor de nieuwssite van de VRT.  "De VRT heeft een publieke missie: elke Vlaming bereiken met nieuws. Als het nieuws iedere minuut verandert, moet ook de VRT via internet kunnen communiceren. Indien dit niet kan, dan tekenen we het doodvonnis van de VRT op termijn."

Vandermeersch reageerde hierop door te zeggen dat Lieten daardoor eerder een minister van de VRT dan minister van Media leek. "Dat is niet waar", reageerde Lieten. "De VRT helpt mee een markt te creëren. Door een sterke deredactie.be, gaan mensen meer op het internet op zoek naar nieuws, zo ontdekken ze ook de sites van andere kranten."

"Hopelijk zit Wouter binnen 5 jaar wel aan deze tafel"

Tot slot werd aan de deelnemers van het debat nog gevraagd om te proberen te voorspellen hoe het medialandschap de volgende 10 jaar zou evolueren.

Van Thillo hoopt dat de iPad groter zal worden. "Als het scherm een A4-formaat wordt, dan kunnen we er ook tijdschriften voor maken."

Lieten gokt op het feit dat mensen meer en meer rechtstreeks op zoek zullen gaan naar content. De Preter is er dan weer van overtuigd dat sociale media nog een belangrijkere rol zullen spelen.

Vandermeersch vermoedt dat er een grote nood zal zijn aan kwaliteitscontent. "Ook de discussie over de rol van de openbare omroep die door de belastingbetaler betaald wordt, zal blijven woeden."

Van Thillo voorspelt tot slot een "spannende strijd" de komende jaren. "Misschien houdt Wouter Vandenhaute (archieffoto) te weinig rekening met het feit dat hij zal werken met de middelen van de markt. VTM en VRT zullen ook reageren. maar talent vindt altijd zijn weg." "Ik hoop dat Wouter binnen 5 jaar wel aan deze tafel zit", besloot Vandermeersch. En dat is ongetwijfeld het gevoel dat vanavond ook al bij veel kijkers van dit mediadebat leefde.