EU krijgt voet(je) tussen de deur bij de VN

De vertegenwoordigers van de Europese Unie krijgen spreektijd bij de Verenigde Naties. Dat is een doorbraak voor de EU-instellingen, al is een eigen EU-zetel bij de VN nog niet voor meteen. Enkele kleinere EU-lidstaten hadden wel bezwaar tegen het spreekrecht voor de EU.

Tot nu toe had de EU tijdens vergaderingen van de VN enkel het statuut van waarnemer, zoals bijvoorbeeld ook het Vaticaan en het Rode Kruis dat hebben. In september 2010 mislukte nog een poging om dat statuut op te waarderen. De EU vraagt nochtans al langer om meer rechten bij de VN. Het statuut van waarnemer is niet meer in lijn met het Verdrag van Lissabon uit 2007.

Het nieuwe statuut betekent dat bijvoorbeeld Europees president Herman Van Rompuy of Catherine Ashton, de hoge vertegenwoordiger voor het buitenlandse beleid van de EU, nu recht hebben op dezelfde spreektijd bij de VN als vertegenwoordigers van gewone lidstaten.

Tot nu toe was het enkel het Europese land dat het roterende voorzitterschap waarnam dat recht had op spreektijd. Het nieuwe statuut is eerder symbolisch. Een volwaardige zetel bij de VN, zoals de EU dat bijvoorbeeld wel heeft bij de G20-bijeenkomsten, zit er niet meteen in. Dat betekent dat de EU geen stemrecht heeft bij de VN.

Aan het verkrijgen van het nieuwe statuut ging jarenlang lobbywerk vooraf. Andere regionale blokken lagen lang dwars. Ook enkele kleinere Europese lidstaten waren gekant tegen een opwaardering van de EU bij de VN. Zij vreesden dat ze zelf niet meer gehoord zouden worden als de EU aan belang zou winnen.

Het is mogelijk dat nu ook organisaties zoals de Afrikaanse Unie of de Arabische Liga meer rechten vragen bij de vergadering van de Verenigde Naties.

lees ook