Verkiezingsdag in Groot-Brittannië

Geen wonder dat de leider van de Britse Liberaal-Democraten (LibDems) er zo neerslachtig bijzat in het lagerhuis gisteren. Nick Clegg zat, zoals gebruikelijk tijdens het wekelijkse vragenuurtje aan de premier, naast David Cameron. Gewoonlijk geanimeerd, was zijn gezicht, op de eerste rij van de groene, leren bankjes, nu even onbeweeglijk als dat van een sfinx.

Wat is de oorzaak van die somberheid bij Clegg? Aangenomen dat de peilingen het juist hebben zal morgen, zoals de Observer schreef, "niet de mooiste dag in het leven van de leider van de LibDems zijn". Vandaag vinden in Groot-Brittannië regionale en gemeenteraardsverkiezingen plaats. Wie die gaan winnen, zal regio per regio verschillend zijn, maar het lijkt wel al zeker dat de Liberaal-Democraten de grootste verliezers zullen zijn.

Een jaar geleden was Nick Clegg volgens de Sunday Times, "de populairste partijleider sinds Winston Churchill". De Nederlandssprekende partijleider (zijn moeder is Nederlandse) liep op water. Onder zijn leiderschap gingen de Liberaal-Democraten voor het eerst in ruim 70 jaar deel uitmaken van een regering. De vreugde duurde niet lang.

De coalitie voerde harde besparingen door. Collegegelden, waarvan Clegg stellig beloofd had ze niet te zullen verhogen, werden verdriedubbeld. Clegg, die nog niet zo lang geleden de hoop op een nieuw en eerlijker soort politiek was, wordt nu door sommigen gezien als de grootste verrader sinds Judas. Voorspeld wordt dat de LibDems vandaag hun meerderheid kunnen verliezen in 50 procent van de Engelse gemeenten die ze domineren.

Tussen de 700 en 1500 gemeenteraadsleden uit Cleggs partij kunnen worden weggevaagd. De LibDems hebben zich vooral in het noorden succesvol geprofileerd als progressief alternatief voor Labour. De kans bestaat dat als morgen de stemmen geteld zijn, ze geen enkele grote stad in Noord-Engeland meer domineren.

Referendum over wijziging kiesstelsel

In Engeland zal Labour de meeste zetels in de wacht slepen (tussen de 1100 en 1500). De Conservatieven zouden er wel eens 900 kunnen verliezen. Dat is veel, maar een grote troost voor de Tories is dat ze op het punt staan om in ieder geval het referendum over de wijziging van het kiesstelsel te winnen.

32 miljoen Britten kiezen in een aantal regio’s en gemeenten nieuwe vertegenwoordigers. Maar iedere stemgerechtigde Brit kan meedoen met een referendum over een nieuw kiessysteem. Het referendum was een vereiste van Clegg vorig jaar om een coalitie met de Conservatieven binnen te stappen.

De LibDems hebben decennia op een kans om het Britse kiessysteem te hervormen, gewacht. Maar het referendum over een evenrediger kiessysteeem, is uitgedraaid op een referendum over Nick Clegg. Met als gevolg dat de LibDems morgen een dubbele nederlaag wacht.

In Schotland staan de nationalisten op winst

De voorspelde overwinning van Labour zal zich waarschijnlijk maar tot Engeland en mogelijk Wales beperken. In Schotland, waar, net zoals in Cardiff en Belfast, tevens een nieuw nationaal bestuur gekozen wordt, staan de nationalisten op winst. Toen Labour na een halve eeuw de Schotse politiek bepaald te hebben, in 2007 de teugels moest overdragen aan de nationalisten, leek dat een tijdelijke zaak. Nu niet meer.

Partijleider Alex Salmond (foto), Schotlands eerste minister, is bekwaam en charismatisch. Hij vocht een presidentiële "vader der natie"-achtige campagne. Wat ook helpt, is dat de nationalisten onder Salmond de onafhankelijkheidskwestie naar het tweede plan gedrongen hebben.

Als de peilingen uitkomen worden de Britten morgenochtend wakker met een regering in Schotland die geleid wordt door de nationalisten en een coalitiebestuur in Wales geleid door Labour. In Noord-Ierland zullen de twee grootste partijen hun positie versterkt hebben. In Engeland zullen de meeste grote steden overgegaan zijn in handen van Labour.

En de uitslag van het referendum zal betekenen dat wat de landelijke verkiezingen betreft het oude districtenstelsel gehandhaafd blijft.

Lia van Bekhoven is correspondent in Groot-Brittannië