Oxfam-wereldwinkels blaast 40 kaarsjes uit

Oxfam-wereldwinkels viert vandaag zijn 40-jarig bestaan met een feest voor alle vrijwilligers en sympathisanten in het Kuipke in Gent. Op 5 april 1971 opende de eerste Vlaamse wereldwinkel zijn deuren in de Hoofdkerkstraat in Antwerpen, vlak bij het Conscienceplein. Intussen zijn er in Vlaanderen 217 winkels die voornamelijk door vrijwilligers worden gerund.

Oxfam-wereldwinkels is bekend van fairtradeproducten, zoals koffie, wijn, fruitsap, chocolade en handgemaakte geschenken. De organisatie komt op voor een eerlijke handel, waarbij producenten in het Zuiden een eerlijke prijs krijgen voor hun producten. Oxfam-wereldwinkels voert ook campagnes die het grote publiek bewust maken van de onrechtvaardige wereldhandel en lobbyt bij overheden en bedrijven om dat onrecht uit de wereld te helpen.

De naam Oxfam dateert al van 1942. Toen ontstond in het Verenigd Koninkrijk het Oxford Committee for Famine Relief, afgekort tot Oxfam. Oxfam bood toen vooral hulp aan de bevolking in het door de nazi's bezette Griekenland waar hongersnood heerste.

In 1964 werd Oxfam België opgericht en vanaf de jaren 70 werden de eerste wereldwinkels geopend. De vrijwilligers van het eerste uur waren mei 68'ers. Er heerste een sfeer van love & peace en er was het geloof in het socialistische paradijs, het coöperatieve gedachtengoed en de communistische ideeën.

Naast het verkopen van eerlijke producten, zet de organisatie ook politieke acties op. Eind de jaren 70 steunt ze het regime van de Sandinisten (een socialistische guerillabeweging) in Nicaragua met de verkoop van bananen van de plaatselijke boeren.

In de jaren 80 zijn Oxfam-wereldwinkels de drijvende kracht achter de grote antirakettenbetogingen. De organisatie strijdt ook tegen de Apartheid door producten uit Zuid-Afrika te boycotten. De val van de Berlijnse Muur en het einde van de Sandinisten in Nicaragua en andere communistische regimes betekent een scharnierpunt voor de organisatie.

Oxfam-wereldwinkels gaat zich beter structureren en groeit uit tot een echt bedrijf. Het aantal winkels en verkooppunten stijgt. Op minder dan vijf jaar tijd verdubbelt de organisatie haar omzet. In 2002 wordt beslist om de Oxfam-producten ook via supermarkten aan te bieden onder het label Oxfam Fair Trade.

De organisatie gaat zich minder focussen op ideologieën, maar zet sinds een 15-tal jaar in op specifieke samenwerking met en ondersteuning van individuele producentengroepen in het Zuiden.

"De volgende jaren gaat onze aandacht expliciet naar producenten in Afrika en de minst ontwikkelde landen, de zogeheten MOL-landen. Zo zijn we op dit moment hard aan het werken om koffie te importeren van een producent uit de Democratische Republiek Congo", zegt Joris Rossie, geledegeerd bestuurder van Oxfam-wereldwinkels.

Meer dan 8.000 vrijwilligers

De organisatie telt nu meer dan 8.000 vrijwilligers die de 217 wereldwinkels draaiende houden en ook betrokken zijn bij allerlei sensibiliseringsacties, onder andere in scholen. De meerderheid van de vrijwilligers is veertig jaar of ouder, maar ook veel jongeren zetten zich in.

11 procent van de vrijwilligers is jonger dan 25 en ongeveer een kwart is tussen de 25 en 40 jaar. "Oxfam-werelwinkels is vandaag een van de grootste Noord-Zuidbewegingen van Vlaanderen en Brussel", zegt Rossie.

Oxfam-wereldwinkels blijft ook politiek geëngageerd. "We vragen bijvoorbeeld een rechtvaardiger klimaatbeleid dat oog heeft voor de impact op de landbouw en voedselzekerheid in het Zuiden. En ook Palestina blijft de komende jaren een belangrijk thema. Oxfam-wereldwinkels ijvert mee voor een rechtvaardige oplossing in de Palestijns-Israëlische kwestie", zegt Rossie.

Vanavond wordt de 40e verjaardag van Oxfam-werelwinkels gevierd in het Kuipke in Gent, met optredens van Gabriel Rios, Goran Bregovic, Bart Peeters, Saskia De Coster, Hugo Camps en Nathalie Meskens.

Judit Verstraete