België in het vizier van kredietrating?

De regering maakt zich dan wel sterk dat onze kredietwaardigheid hoog blijft, deze maand zal Standard & Poor's zich uitspreken over onze rating en het is niet uitgesloten dat die verlaagd wordt als er tegen dan geen uitzicht op een regering is.

Eind vorig jaar deed Standard & Poor's België even schrikken. Het bureau handhaafde weliswaar de kredietwaardigheid van de federale overheid op een erg goede positie (AA+ op lange termijn en A-1+ op korte termijn). Dat is het op een na beste niveau. 

Opvallend echter was dat S&P de vooruitzichten voor ons land verlaagde van "stabiel" naar "negatief". De reden daarvoor is eerder politiek dan economisch: op termijn heeft België dringende sociale en economische hervormingen nodig en er is geen regering met volle bevoegdheid om die door te voeren.

Het volgende tussentijdse verslag van S&P over ons land komt er nog deze maand juni. Nu heeft het bureau weliswaar niet gezegd dat het dan onze rating zal verlagen als er geen regering is, maar ook niet uitgesloten en de voorbije weken wordt er stilzwijgend gezweet in de Wetstraat en elders.

Intussen maken premier Yves Leterme (CD&V) en minister van Financiën Didier Reynders (MR) van de ontslagnemende regering zich sterk dat er geen ratingverlaging aan zit te komen. Deze ontslagnemende regering heeft -zoals vereist- een meerjarenbegroting ingediend bij de EU en de financiële en budgettaire situatie van ons land is beter dan die van de meeste andere eurolanden op Duitsland en Luxemburg na. En nu we ook een formateur hebben (Elio Di Rupo van de PS) hopen optimisten dat er nu ook een regering in de maak is.

Who cares? We do!

De internationale kredietmarkt ligt dan wel niet wakker van BHV of al dan niet een onverwijlde staatshervorming, maar er ontstaat wel het gevoel dat België onbestuurbaar is geworden, want structurele hervormingen behoren niet tot de lopende zaken.

Een ratingverlaging -zelfs een kleine- zou psychologisch een belangrijke schok betekenen en een degradering van het vertrouwen in ons land, dat dan een stuk zou opschuiven in de richting van Griekenland, Ierland of Portugal.

Toen de problemen in die landen duidelijk werden, ging hun rating de dieperik in. Op zich betekent dat niets anders dan een advies, maar op de internationale kredietmarkten leidt dat vrijwel meteen tot een stijging van de rente die die landen moeten betalen op leningen die ze zijn aangegaan. In het geval van Griekenland werden die rentes onbetaalbaar, waardoor internationale hulp nodig was.

Als onze rating verlaagd wordt, zouden de beleggers Belgische staatsbons als een iets minder veilige investeringen beschouwen. De voorzichtige beleggers doen die bons dan van de hand. Wie overblijft, loopt groter risico en eist dan een hogere rente. En die rente betekent dat de belastingbetaler -wij dus- meer moet betalen voor hetzelfde geleend kapitaal. Aangezien wij een grote overheidsschuld hebben, is dat geen goed signaal.

Drie grootmachten in de schaduw

Wereldwijd zijn er tal van gespecialiseerde bedrijven die de kredietwaardigheid van ondernemingen, nationale of regionale overheden en organisaties onderzoeken. Die sector wordt echter vooral gedomineerd door drie grote Amerikaanse ratingkantoren: Standard & Poor's, Moody's en Fitch. Die onderzoeken acht criteria: begrotingstekort, schuldenlast, bbp per inwoner en de groei, inflatie, betalingsbalans, economische ontwikkeling en of de schulden in het verleden op tijd betaald werden of niet.

Op basis daarvan geven ze hun klanten een beoordeling gaande van AAA (beste) tot D (waardeloos). Toch is er kritiek gerezen op die adviezen. Zo beheersen de "grote drie" vanuit de VS de wereldwijde kredietmarkt, hebben hun adviezen een enorme impact en zijn ze niet altijd correct. Zo misten ze volledig de woonkredieten aan het begin van de financiële crisis. Nu zijn de "raters" omgekeerd erg voorzichtig en onder meer Griekenland verwijt de bureau's dat ze met hun advies de speculatie tegen dat land verergerd hebben.

Duitsland en Europa overwogen even om een eigen Europees ratingbureau op te richten, maar dat komt niet van de grond en voorlopig blijven S&P, Moody's en Fitch hun Salomonsoordelen vellen.

Jos De Greef

Meest gelezen