Oprah zet na 25 jaar een punt achter haar show

Vandaag valt het doek over de meest succesvolle talkshow uit de geschiedenis. RIP "The Oprah Winfrey show". Uitgezwaaid door megasterren als Tom Cruise, Tom Hanks, Beyoncé en Madonna in een stadion in Chicago, haar thuishaven. "Oprah is dood. Leve Oprah." Ze begint een nieuw leven op haar eigen zender, the Oprah Winfrey Network. Wie is dat zwarte meisje van de tv, de "Queen of the Talkshows"? Amerikawatcher Björn Soenens blikt terug op een merkwaardige carrière en een opmerkelijk leven.

Oprah wilde haar publiek nog één keer verrassen voor het 25e en laatste seizoen van haar Oprah Winfrey Show. En ze deed het op haar eigen gulle manier. Ze gaf iedereen een gratis 8-daagse reis naar Sydney in Australië cadeau.

Daarna klom acteur John Travolta uit een nepvliegtuig het podium op. De Australische regering trakteerde met drie miljoen dollar, en zag het als een goede investering om het toerisme aan te zwengelen. Oprah als verkoopsargument. Oprah knalt graag. Onlangs nog, een exclusief interview met de Obama’s.

Oprah is een fenomeen. Oprah Winfrey, in armoe geboren, op 29 januari 1954 in een boerengat in de staat Mississippi. Haar moeder, een tiener van 19, ongewenst zwanger. Naam van het kind: "Orpah" Winfrey. Op haar geboortebewijs werden de letters van haar naam per ongeluk omgedraaid. Tijdens kerkdiensten vaak naar de kansel geroepen om voor te lezen uit de bijbel. De zusters op de eerste rij waren fel onder de indruk. Een carrière was begonnen.

Helse jeugd in het getto

Zo’n sprookje was haar leven niet. Het leven in het getto was miserabel. Oprah werd verkracht op haar negende, door een neef, en werd later misbruikt door een vriend van haar moeder en haar oom. Op haar veertiende werd ze zwanger. Ze beviel van een zoon, maar de baby stierf na twee weken.

Weinig of niets deed vermoeden dat Oprah een begrip zou worden, een icoon, de machtigste vrouw van Amerika. Oprah was pas 19 en nog student, toen ze een baantje kreeg bij een lokaal radiostation in Nashville, Tennessee. Even later werd ze de eerste zwarte ankervrouw.

In 1984 trok ze naar het veel grotere Chicago. Ze moest er iemand vervangen in een weinig bekeken ochtendprogramma. In een paar maanden tijd werd de show de meest succesvolle in de hele stad. Zo succesvol dat de show al snel haar eigen naam krijgt, en uitgezonden wordt in het hele land: "The Oprah Winfrey show". Het was 8 september 1986, en haar pad naar de roem was begonnen.

Talkshow als groepstherapie

Haar stijl: nieuwsgierig, enorm openhartig en inlevend. Bij de trieste verhalen van haar gasten plengt ze geregeld zelf een traan. Want acteren kan ze ook. Oscarnominatie voor haar rol in de Spielbergfilm "The color purple" uit 1985.

Oprah Winfrey: de talkshow als groepstherapie. Oprah maakt school met haar shows vol sensatie. In haar zog volgen Ricky Lake, Geraldo en Jerry Springer. Na enkele jaren gooit ze het roer om en brengt talkshows met meer respect voor haar gasten en met minder sensatie.

In 1993 kan ze stunten. Ze interviewt Michael Jackson, die openhartig spreekt over zijn huidverbleking. Het is het meest bekeken interview ooit: 100 miljoen kijkers. Het is in haar show dat Tom Cruise zijn liefde bekent voor Katie Holmes en van de weeromstuit op de sofa springt van vreugde.

Oprah is nu zelf wereldberoemd. In 2004 stunt ze opnieuw. Bij een tv-opname krijgen 300 mensen die de show bijwonen allemaal een auto cadeau, een Pontiac: “You get a car! You get a car! Everybody gets a car!” Een geschenkje van 7 miljoen dollar.

Haar gewicht is haar eeuwige gevecht

Oprah Winfrey is zelf een nogal complexe dame. Haar hele leven lang al worstelt ze met haar gewicht, een jojo van 60 naar 100 kilo en terug. Gewicht, het is haar eeuwige gevecht met zichzelf.

In 1988 rijdt ze een kruiwagen vol met vet de studio binnen. Haar dertig kilo die ze is afgevallen, terwijl ze staat te paraderen in haar slanke Calvin Klein-jeans. Later noemt ze die show haar "vetste" vergissing ooit.

Oprah kan heel erg boos worden. Geruchten probeert ze meteen de kop in te drukken, zoals de vermeende lesbische relatie met haar vriendin Gayle King. Tijdens een interview dit voorjaar op de Amerikaanse tv-zender ABC barst ze in tranen uit. Winfrey zegt dat ze allesbehalve gay is. Oprah heeft al twintig jaar een relatie met haar vriend Stedman Graham, een onderwijsdeskundige van 61.

Oprah maakt en kraakt

Oprah is ook king maker. Ze mààkt zelf sterren. Zo nodigde ze psycholoog Dr. Phil uit, die van de weeromstuit zelf een grote ster werd, met zijn eigen show, Dr. Phil, geproduceerd door het productiehuis van Oprah.

Winfrey heeft ook haar eigen tijdschrift: O, The Oprah Magazine. Waar denkt u dat Goedele (Liekens) of Linda (de Mol) de mosterd hebben gehaald? Oplage van O: meer dan 2,5 miljoen exemplaren.

Oprah is de rijkste vrouw van de Verenigde Staten, met een vermogen dat het zakenblad Forbes schat op bijna 3 miljard dollar. Meer dan 300 miljoen heeft ze al weggegeven voor het goede doel.

Ze is eigenaar van een echt media-imperium: Harpo Productions in Chicago. Draai Harpo om en je krijgt Oprah. En nu is er dus ook het Oprah Winfrey Network, haar eigen zender, een samenwerkingsverband met Discovery . En dat wil eigenlijk voorlopig niet zo goed lukken. De kijkcijfers vallen tegen. Maar ook CBS, de zender die Oprah tot nu uitzond, zal bloeden.

Oprah is ontzettend invloedrijk. Misschien is ze niet erg diepgravend, maar de macht die ze heeft is enorm. Sinds 1999 staat ze elk jaar opnieuw in de Top 100-lijst van meest invloedrijke personen van Time. Ter vergelijking: Nelson Mandela en de dalai lama stonden er nog maar drie keer in, Obama zes keer.

Als Oprah tijdens haar show zegt: “ik eet geen hamburgers meer,” dan zakken de rundvleesprijzen in mekaar. Als Oprah een boek aanprijst, dan worden soms tot 1 miljoen extra boeken verkocht. Haar boekenclub maakt en kraakt auteurs. Jonathan Franzen kon een uitnodiging voor haar show vergeten om zijn boek “De Correcties” te promoten, nadat hij zich laatdunkend over Oprah’s boekenclub had uitgelaten.

Oprah doorbreekt taboes

Oprah komt heel hard op voor holebi’s, en ze strijkt weldenkend Amerika graag tegen de haren in. Oprah helpt aidspatiënten hun isolement doorbreken. Oprah doorbreekt taboes aan de lopende band, zelfs als dat haar niet altijd populair maakt.

Voor veel Amerikanen is ze bijna een spiritueel leider, de leidster van de Church of O. En als de aandacht voor haar wat wegdeemstert, dan pakt ze weer uit met een nieuwe stunt, zoals Oprah bij de Obama’s in het Witte Huis, of een grote party met de Black Eyed Peas voor 20.000 mensen in Chicago.

Of interviews met magasterren als Mike Tyson, Whitney Houston, en zelfs Sarah Palin. Na een kwarteeuw kijken op weekbasis nog altijd 40 miljoen mensen naar Oprah. De show wordt uitgezonden in 145 landen.

Oprah is de beste vriendin van president Obama. In 2007 trekt ze samen met hem op campagne in Iowa, New Hampshire en South Carolina, waar de eerste, cruciale voorverkiezingen worden gehouden. Volgens de universiteit van Maryland kreeg Obama tijdens de primaries 1 miljoen stemmen dankzij Oprah.

Oprah maakt mee de geschiedenis. Op 4 november 2008 zag je haar huilen voor de camera’s toen Obama pas was verkozen en het podium opkwam om de wereld toe te spreken. Het verhaal van Obama en het verhaal van Oprah: een supersize succesverhaal, op en top Amerikaans. Zoals Oprah zelf ooit zei: “I came from nothing. No power. No money, no voice, no free will. Now, I have the freedom, power and will to speak to millions every day, having come from nowhere.”

Björn Soenens is Amerikawatcher en chef van het tv-journaal bij VRT Nieuws