"Datgene wat de heide uniek maakt, is verwoest"

De brand op de Kalmthoutse Heide blijft woeden, aangewakkerd door een hevige wind. Er zijn nu al drie brandhaarden en zo'n 600 hectare bos en heide is al in vlammen opgegaan. Vanavond lijkt de brand eindelijk onder controle.

Volgens de Antwerpse gouverneur Cathy Berx is de brand een echte ramp voor het natuurgebied. "Datgene wat de Kalmthoutse heide uniek maakt, het echte heidegebied, is verwoest", zo zei ze.

Rond de middag was de brand teruggedrongen tot een brandhaard van 25 hectare ten zuiden van het Stappersven, maar de hevige wind van zo'n 30 tot 40 km/u wakkerde het vuur weer aan. Even voor 15 uur werd een bijkomende brandhaard ontdekt ten noorden van het ven en in de vooravond kwam er nog een bij aan de parking noord. 

Vooral de recentste brand, aan parking noord, baart zorgen. Het gaat om een bosbrand en die kan alleen met blushelikopters bestreden worden. Die kunnen echter niet meer uitrukken wanneer het donker is. Gelukkig liggen de brandhaarden ver van bewoond gebied.

Vier brandweerlui zijn gewond geraakt bij het blussen. Ze werden naar het ziekenhuis afgevoerd met breuken en verstuikingen.

Door de krachtige wind is het erg moeilijk werken voor de brandweer. Uit heel het land wordt extra materieel aangevoerd om de nacht door te komen en ook korpsen uit Limburg en Vlaams-Brabant bieden versterking.

Intussen heeft Defensie in Nederland een tweede blushelikopter ingezet (kleine foto). De Belgische federale politie gebruikt een verkenningshelikopter die live beelden doorstuurt naar de brandweercommandant ter plaatse. Dat laat de brandweer toe gerichter te werken.

Rookhinder

Enkele schoolkinderen hadden het vuur gisteren opgemerkt. Het provinciaal rampenplan werd afgekondigd en de hulpdiensten zetten de grote middelen in, maar hadden alle moeite om de brand onder controle te krijgen.

Om 2 uur vannacht was de brand onder controle, maar er werd al rekening gehouden met de weersomstandigheden van vandaag. "Er worden hoge windsnelheden verwacht en die wind verandert ook voortdurend van richting", was de waarschuwing.

Er is ook rookhinder in de buurt rond de Kalmthoutse Heide. In de Petrus Janssensstraat, de Zijwegel en het achterste deel van de Frans Raatstraat worden een 30-tal woningen uit voorzorg ontruimd, maar dat is een gevolg van de rookhinder, er is geen brandgevaar, klinkt het. Een tiental bewoners wordt opgevangen in zaal Zonnedauw. De Antwerpse gouverneur Cathy Berx en burgemeester Lukas Jacobs hebben het opvangcentrum vanmiddag bezocht. De geëvacueerden mogen voorlopig nog niet naar huis. Andere buurtbewoners wordt gevraagd ramen en deuren gesloten te houden.

Naar de oorzaak van de brand is het intussen gissen. "Maar het is niet toevallig dat zoiets overdag gebeurt, wanneer mensen in het terrein zijn, zo leert de ervaring", zegt de Kalmthoutse burgemeester Lukas Jacobs (CD&V). "De lokale politie voert een onderzoek."

De Kalmthoutse Heide is nog steeds verboden terrein, ook verschillende straten rondom blijven afgesloten. De politie heeft een vliegverbod opgelegd voor alle luchtverkeer. Enkel de hulpdiensten kunnen over het gebied vliegen.

Ongeruste buurtbewoners kunnen terecht op het infonummer 03/ 620 22 78 of op de website van de gemeente Kalmthout.

"Extra rampenplan of speciaal materiaal?"

Ontslagnemend minister van Binnenlandse Zaken Annemie Turtelboom (Open VLD) bracht gisteravond een bezoek aan de Kalmthoutse Heide. Zij wil onderzoeken of de procedures en het materieel voor de bestrijding van branden in natuurgebieden moeten worden aangepast.

"We moeten echt eens evalueren, alle brandweerkorpsen samenbrengen om te kijken of we geen speciaal materiaal extra moeten aankopen of misschien een speciaal rampenplan moeten maken", klonk het. Zo is tijdens deze brand bijvoorbeeld vastgesteld dat er te weinig terreinwagens zijn. Het materiaal is ook verouderd.

Bovendien kreeg de brandweer vannacht ook nog eens te kampen met een gebrekkig communicatiesysteem. De brandweerlieden moesten een tijdje gebruikmaken van hun eigen gsm-toestellen.

Grootste heidebrand ooit in Kalmthoutse Heide

Het is nu al duidelijk dat dit de grootste brand ooit is op de Kalmthoutse Heide. Er ging 450 à 500 hectare natuurgebied - een kwart van de Kalmthoutse Heide - in vlammen op. "Wie hier binnenkort komt, zal een zwart gebied tegenkomen. De vegetatie is allemaal afgebrand en zal zich in de loop van de jaren herstellen", zegt burgemeester Jacobs.

Bij een vorige grote brand, in 1996, is al eens 388 hectare heide in vlammen opgegaan. Het natuurgebied was daar nog niet helemaal van hersteld, zegt Dirk Bogaert van het agentschap Natuur en Bos. "Eigenlijk moeten we zeggen dat dat tot op vandaag duurt. Het herstel voor bepaalde soorten gaat snel, voor andere heel langzaam. Je ziet ook een verschuiving van de vegetatie. Heide is kwetsbaar bij brand en wat zien we dan gebeuren? De heide verdwijnt en wordt vervangen door pijpestrootje. Wij noemen dat een vergrassing van de heide."