Dicteert Bossi vandaag de toekomst van Berlusconi?

Het jaarlijkse folkloristische samenkomen in Pontida, bij Bergamo, van de xenofobe partij Lega Nord zou wel eens een breekpunt kunnen worden voor de regering-Berlusconi. Er heerst grote onvrede bij de achterban van Umberto Bossi’s partij en zijn steun aan de regering hangt aan een zijden draadje. Vandaag zal de Lega-leider de voorwaarden bekendmaken onder welke hij nog verder wil met Berlusconi. Een bijdrage van Hedwig Zeedijk.
Archieffoto: de Lega Nord-bijeenkomst in Pontida in 2010

Sinds de regering-Berlusconi half december een motie van wantrouwen met drie stemmen verschil nipt overleefde, is de meerderheid in het parlement bij iedere stemming ver te zoeken.

De populariteit van de mediamagnaat is sinds de laatste seksschandalen ook dalende. De Lega Nord haalt daar normaliter voordeel uit. Een verloren stem voor Berlusconi gaat vaak naar de Lega. Tot voor kort stond deze federalistische partij dan ook op verkiezingswinst, mochten er voortijdig nieuwe verkiezingen worden uitgeschreven. Maar nu vallen er ook bij de partij van Bossi klappen.

Tegen de zin van de achterban bleef Bossi Berlusconi namelijk trouw. Bij de recente lokale verkiezingen steunde hij in Milaan de zittende burgemeester van il Popolo della Libertà (PdL), terwijl alles erop wees dat Letizia Moratti niet kon rekenen op de steun van de lokale bevolking. Het gevolg was dat de linkse tegenkandidaat, een ex-communist, burgemeester werd. Het verlies over de controle van de Noord-Italiaanse stad is een slag in het gezicht van de Lega-aanhangers.

De kritiek op Bossi binnen de eigen gelederen nam toe. Tijdens de lokale verkiezingen gaven enkele Lega-politici openlijk toe in sommige steden eerder voor een linkse kandidaat te zullen stemmen dan voor de Berlusconi-kandidaat. De Lega Nord heeft altijd veel voeling gehad met de lokale bevolking en de steun voor hun coalitiepartner is voor velen niet onvoorwaardelijk. De achterban stoort zich ook aan de seksschandalen en strafprocessen wegens corruptie en belastingontduiking van de premier. 

Maar bij iedere tegenslag liet Bossi weten dat daarmee de eigen macht groeide. Hij is de man die de teugels vasthoudt. Hij kan dus ook eisen stellen: de federalisering wordt een feit en belastingverlaging prioriteit. Berlusconi, op zijn beurt, belooft hem gouden bergen. Maar zijn eigen achterban begint zich langzaam af te vragen of ook Bossi niet verslingerd is geraakt aan de macht. Of Bossi ook niet onderdeel is geworden van het zo verachte, geldverspillende “Roma ladrona” (Rome, de dief).

Achterban eist een antwoord van Bossi

Na de volgende nederlaag, het referendum, waarbij drie Italiaanse wetten door het volk werden afgekeurd, lijkt de Lega-achterban onhoudbaar. Bossi had, net als Berlusconi, opgeroepen om niet te gaan stemmen, in de hoop dat het quorum niet gehaald werd. Maar andere Lega-politici gingen, net als een groot deel van de achterban, wél naar de stembus. Het verlies wordt gezien als een nederlaag en heeft meteen een weerwerking op de peilingen, waarin centrumlinks voor het eerst hoger scoort dan centrumrechts.

De achterban eist een antwoord van Bossi (foto). Daarom zijn alle ogen gericht op Pontida. Naar verwachting zal Bossi bekendmaken onder welke voorwaarden hij de regering nog een kans geeft. Daar zal Berlusconi dan voor woensdag antwoord op moeten geven, want dan voert het parlement een debat over het vertrouwen in de regering. Een debat dat gevolgd wordt door een vertrouwensstemming.

Wie deze week al een antwoord vroeg over de toekomst van de regering kreeg niet veel duidelijkheid: Bossi stak zijn duim naar beneden en minister Maroni van Binnenlandse Zaken hield het bij een “wacht maar af, zondag, Pontida”.

Sinds 1990 houdt de Lega Nord in Pontida jaarlijks een bijeenkomst. De locatie is gekozen omdat in 1167 in Pontida de Lega Lombarda zou zijn geboren. Begin twaalfde eeuw zouden diverse gemeenten uit de omgeving gezworen hebben een coalitie te vormen tegen de vorst Federico Barbarossa, keizer van het Heilige Romaans-Duitse Rijk. Pontida staat daarmee symbool voor het afzetten van het noorden tegen het centrale gezag in Rome. Precies wat de Lega Nord, ooit via afscheiding, inmiddels via federalisering, ook beoogt.
 

Hedwig Zeedijk is correspondente in Italië