"Lars zegt wat hij denkt en wij doen hetzelfde"

Lars von Trier is geen gemakkelijke man om te doorgronden. Dat bleek drie maanden geleden opnieuw toen hij met uitstekende apocalyptische drama "Melancholia" deelnam aan de officiële competitie van het festival van Cannes, zijn tweede thuis.

Tijdens de persconferentie liep een grappig bedoelde opmerking ongelukkig uit de hand, ging een eigen leven leiden en had finaal tot gevolg dat de Deense regisseur voortaan niet meer welkom is op het festival.

Wie beter om alles in het juiste perspectief te plaatsen dan de Zweedse acteur Stellan Skarsgård, voor wie "Melancholia" al de zesde samenwerking is met von Trier, een prestatie die weinigen hem nadoen.

Zijn meest opvallende rol was die van de charmante (en uiteindelijk verlamde) boorplatformarbeider Jan in "Breaking the waves" maar we zagen hem ook in onder meer "Dogville", "Dancer in the dark" en de tv-serie "Kingdom".

Bij het grote publiek is Skarsgård ook al lang geen onbekende meer sinds hij de doorbraak naar Amerika forceerde en daar zijn talenten demonstreerde in de "Pirates of the Caribbean"-reeks, "Thor", "Angels and demons" en zelfs "Mamma mia!".

En eind dit jaar zien we hem terug in de remake van de eerste "Millennium"-aflevering 'The Girl with the dragon tattoo". Maar eerst wil de 50-jarige acteur zijn mening kwijt over wat von Trier allemaal overkomen is in Cannes.

Stellan Skarsgård: Het probleem met persconferenties is dat kwaliteiten zoals ironie verloren gaan zodra je woorden op papier zet. En er zijn mensen die zich graag druk maken om onderwerpen als deze. Toen Lars die grap maakte, vreesde ik al dat hij het in zijn gezicht zou krijgen. Maar iedereen die hem kent, weet dat hij geen nazi, antisemiet of Hitler-sympathisant is. De hele hetze is dus compleet belachelijk.

Snap je dat Cannes als festival hem persona non grata verklaart?

Skarsgård: Ik vind dat het festival wat meer ruggengraat had mogen tonen. Het is niet omdat iemand moord en brand schreeuwde dat ze mee in het koor moesten stappen. En als er onderwerpen zijn waar je tijdens het festival geen grappen mag maken, zouden ze daarvan een lijst moeten opstellen. (lachje)

Is Lars von Trier gewoon geen regisseur voor een mainstream publiek? Is zijn humor of gevoeligheid te apart?

Skarsgård: Hij is wie hij is. Op de set gaat het er bijzonder brutaal aan toe tussen hem de acteurs. Hij zegt wat hij denkt en wij doen hetzelfde. Zo hoort het ook. Je mag elk woord gebruiken dat normaal gezien onbehoorlijk is. Het is namelijk niet het woord dat telt maar de intentie erachter. Lars mag me zoveel beledigen als hij wil, ik weet dat hij me graag ziet. En vice versa. Maar ironie en dubbelzinnigheden zijn nu eenmaal niet voor iedereen.

Je hebt met hem gewerkt voor films waarbij ook Amerikaanse of Hollywoodacteurs betrokken waren. Ik denk aan Nicole Kidman voor "Dogville" of Kirsten Dunst in "Melancholia". Merk je dat zij meer moeite mee hebben met die manier van werken?

Skarsgård: Ik heb zeker al gemerkt dat de Amerikaanse cultuur minder gebaseerd is op ironie dan de Britse of Scandinavische. Maar er zijn ook veel Amerikanen die er wel mee overweg kunnen. Kirsten Dunst deed het bijvoorbeeld probleemloos. Ze is heel intelligent en dat merk je. Wat Amerikanen sneller doen, is “Just joking” zeggen als ze een grapje hebben gemaakt. Alsof ze er geen vertrouwen in hebben dat hun publiek zal begrijpen dat ze net een grap hebben gemaakt. (lacht)

Je lijkt moeiteloos te pendelen tussen commerciële Amerikaanse cinema en de meer artistieke Europese cinema. Was "Breaking the waves" de film die alles voor jou veranderd heeft?

Skarsgård: De film die me eerst deed opmerken in Amerika was een drama met de titel "The simple-minded murderer" waarin ik een mentaal gehandicapte man speel en waarvoor ik in 1982 een prijs kreeg in Berlijn. Die leverde me mijn eerste Amerikaanse job en een agent op. Daarna begon ik kleine rolletjes te spelen, zoals in "The hunt for Red October’. Maar "Breaking the Waves" tilde alles inderdaad naar een nog hoger niveau.

Is Lars von Trier veel veranderd in de 15 jaar dat jullie met elkaar gewerkt hebben?

Skarsgård: "Breaking the waves" was mijn eerste keer en ik herinner me dat hij toen heel gelukkig was. Ondanks zijn vliegangst en zijn paniekaanvallen. Na "Dogville" kwam hij in een diepe depressie terecht, waar hij zes jaar mee geworsteld heeft. Bij "Melancholia" herkende ik terug de Lars van in het begin. Na twee dagen op de set kwam hij naar me toe en zei “Stellan, ik amuseer me zowaar.” Ik was zo blij om dat te horen. Film betekent namelijk alles in zijn leven en het zou erg zijn als hij geen manier kan vinden om er plezier uit te putten.

Ruben Nollet
 

Melancholia (Den)

van Lars von Trier
met Kirsten Dunst, Charlotte Gainsbourg, Kiefer Sutherland
release woensdag 10 augustus