"Rise of the Planet of the Apes" is een origin story

Dat de sf-parabel "Rise of the Planet of the Apes" tijdens zijn openingsweekend in de Amerikaanse bioscopen maar liefst 54,8 miljoen dollar zou opbrengen, had de Hollywoodstudio 20th Century Fox zeker niet verwacht. In de vakpers had men het dan ook over "one of the summer’s biggest box office surprises". Zo’n tien jaar geleden had men bij Fox al eens eerder geprobeerd de legendarische POTA-franchise opnieuw op te starten - tegenwoordig wordt zoiets een "reboot" genoemd - maar de dure productie van regisseur Tim Burton, met Mark Wahlberg in de hoofdrol, presteerde toen ondermaats. En er kwamen toen geen vervolgfilms.

Die zullen er na zo’n sensationeel openingsweekend in de States - en dan moet de rest van de wereld nog volgen - dus zeker wél komen. En dat was wel degelijk de bedoeling, want behalve een "reboot" is "Rise of the Planet of the Apes" van regisseur Rupert Wyatt, bekend van de gevangenisfilm "The escapist", ook een zogenaamde "origin story".

Men vertrekt daarbij van een scenario waarin de origine, de oorsprong van een inmiddels bekende franchise nog eens nauwgezet uit de doeken wordt gedaan. Met andere woorden: hoe is het eigenlijk ooit allemaal begonnen?

Dat procédé werd bij voorbeeld ook gebruikt in 2005 bij "Batman begins" van regisseur Christopher Nolan, toen Christian Bale de nieuwe titelheld werd. En een jaar later deed men iets gelijkaardigs met "Casino royale" van regisseur Martin Campbell, toen Daniel Craig als de nieuwe James Bond geïntroduceerd werd.

Gevaren van genetische manipulatie en het dierenwelzijn

Maar de franchise waar het hier om gaat, is bij de fans bekend als POTA. Dat letterwoord staat voor "Planet of the Apes" en dat is de inmiddels legendarische sf-klassieker uit 1968 (foto), met Charlton Heston in de hoofdrol. Die film werd in de vroege jaren 70 gevolgd door maar liefst vier sequels - a rato van één vervolgfilm per jaar - en twee televisieseries.

Even samenvatten: Colonel George Taylor (rol van Charlton Heston) is met een ruimteschip op expeditie vertrokken. Na een maandenlange reis crasht hij op een onbekende planeet waar apen het - ook letterlijk - voor het zeggen hebben en mensen in kooien zitten opgesloten. Pas helemaal op het einde zal Colonel Taylor zich realiseren dat hij eigenlijk, via een reis in de tijd, gewoon opnieuw terechtgekomen is op de planeet aarde. Tijdens zijn ruimtereis heeft het mensdom zijn eigen habitat naar de verdommenis geholpen en hebben de blijkbaar meer verantwoordelijke apen de heerschappij over onze planeet overgenomen.

Die film, waarvan het scenario gebaseerd was op de sf-roman "La Planète des Singes" van de Franse schrijver Pierre Boulle (1912-1994), was duidelijk een soort "cautionary tale", waarin de mensheid op een allegorische wijze gewaarschuwd werd voor zijn eigen nonchalante hoogmoed. In die late jaren 60 was er toen ook de socio-politieke context van de Civil Rights Movement én de angst voor een (toen voornamelijk militaire) nucleaire catastrofe.

In de nieuwe versie ligt de nadruk nu vooral op de gevaren van genetische manipulatie, gelinkt aan de thematiek van dierenwelzijn. Het menselijke hoofdpersonage is hier wetenschapper Will Rodman (rol van James Franco), die op zoek is naar een geneesmiddel tegen Alzheimer en die daarbij gebruik maakt van chimpansees als proefdieren. Als de film begint, lijkt een doorbraak heel dichtbij, maar de kijker beseft natuurlijk dat dit goede nieuws niet zal blijven duren...

Tovenaars van Peter Jackson namen apen onder handen

De update van "Rise of the Planet of the Apes" manifesteert zich niet alleen via het verhaal, maar vooral in de vormgeving. Ruim veertig jaar geleden moesten de apen het stellen met voor die tijd weliswaar ophefmakende (en trouwens met een Oscar bekroonde) make-uptechnieken. Maar inmiddels is er de zogenaamde "performance capture"- technologie, die onder meer door het WETA-bedrijf van filmmaker Peter Jackson steeds verder ontwikkeld wordt.

In zijn "Lords of the ring"- trilogie werd dat procedé o.m. gebruikt voor het Gollum-personage en later ook voor de gorilla in zijn remake van "King Kong". De "performance" of vertolking in kwestie werd toen aangeleverd door acteur Andy Serkis en die speelt hier nu ook het andere hoofdpersonage, namelijk dat van de chimpansee Caesar, die zijn lotgenoten zal aanvoeren in hun opstand tegen de mensen die hen mishandelen.

Alle chimpansees, gorilla’s en oerang-oetangs die in "Rise of the Planet of the Apes" rondlopen en springen, zijn trouwens het resultaat van de digitale expertise van de WETA-tovenaars. Bijzonder indrukwekkend, want zeer realistisch. Kortom, de POTA-franchise is opnieuw springlevend en een sequel zal dan ook niet uitblijven. Dit is immers niet voor niets een "origin story".

Jan Temmerman

Rise of the Planet of the Apes (VS)

van Rupert Wyatt
met James Franco, Freida Pinto, Andy Serkis
release woensdag 10 augustus