Is de vloek van Osama ten einde?

In de vijfdelige reeks "De vloek van Osama" trekt Rudi Vranckx naar alle frontlinies van de oorlog tegen het terrorisme en toont hij hoe de wereld voor elk van ons veranderd is door de aanslagen op 11 september 2001. Maandagavond aflevering 5: Is de vloek ten einde?

"De vloek van Osama" zou oorspronkelijk slechts vier afleveringen tellen. Maar de geschiedenis beslist daar anders over. Want in 2011 gaan twee aardschokken door de moslimwereld. Een kleine: de dood van Osama, de man die al een tijdje meer een symbool is dan een opperbevelhebber. En een grote: de Arabische lente. 2011 is voor onze ploeg tot op heden dan ook een behoorlijk schizofreen jaar geweest.

Op het moment waarop Osama gedood wordt, staat Jemen op ontploffen. Honderdduizenden trekken de straat op: het zoveelste land waar de Arabische lente uitbreekt. Ik maak kennis met Tawakul Karman, een indrukwekkende jonge vrouw die snel uitgroeide tot één van de leiders van de opstand, maar ook met een clubje cynische qat kauwende sjeikhs voor wie de opstandelingen een zootje ongeregeld zijn die hun macht bedreigen.

Tegelijk wordt duidelijk dat de jeugdige opstandelingen overal in de Arabische wereld óók een bedreiging zijn voor Al Qaeda. Want met tien jaar terreur heeft Al Qaeda niet één dictator verdreven en de VS niet uit één land verjaagd. In 2011 doen miljoenen gewone burgers regimes wankelen en doorkruisen ze de strategie van de VS, door vreedzaam op straat te komen en hun leven in de waagschaal te leggen. In Tunesië, Libië, Egypte, Jemen, Bahrein, Syrië.... groeit de hoop op een nieuwe wereld.

Op het Tahrirplein in Egypte maak ik de val mee van Moebarak, maar ik keer terug als het feest voorbij is in Caïro. Het is ondertussen duidelijk dat de democratiseringsgolf zware tegenstand ontmoet van de oude elites. Ik probeer te achterhalen of de Arabische lente levensvatbaar is, of de mensen in de moslimwereld hun lot in eigen handen zullen kunnen nemen na zovele jaren de speelbal te zijn van corrupte regimes, westerse mogendheden en islamitische fanatici.

Is de vloek van Osama na tien jaar uitgewerkt? In het tweede deel van de slotaflevering maak ik een balans op. Ja, Al Qaeda is verzwakt. Maar de vlam kan opnieuw in de pan slaan en de vloek kan opnieuw aan kracht winnen. Ik trek naar Palestina, het eeuwige symbool van de onderdrukking van moslims door het Westen. Daar winnen de radicale islamisten het pleit van de gematigde krachten en doet Israël niets om tot vrede te komen. Een nieuwe uitbarsting in Gaza kan de beschavingsoorlog makkelijk opnieuw aanwakkeren, en als het aan de radicale milities ligt die ons toelaten op hun trainingssessies, komt die uitbarsting er vroeg of laat.

De tweede frontlijn, ten slotte, ligt dicht bij huis. De strijders aan weerskanten zijn zij die geloven dat de botsing der beschavingen niet alleen onvermijdelijk, maar zelfs wenselijk is. Het zijn radicale salafisten aan de ene kant, die onze samenleving verketteren als een poel van zonde waar alleen de sharia redding kan brengen. En het zijn islamhaters aan de andere kant, die klaar staan om de wapens op te nemen voor de bevrijding van wat ze als een bezet Eurabië zien. Anders Breivik bewijst het: als de vloek van Osama nog terreur zal veroorzaken, zullen de daders niet uitsluitend moslims zijn.

Rudi Vranckx

"De vloek van Osama", maandagavond om 21.10 uur op Canvas

Aan de reeks is ook een boek verbonden, "De vloek van Osama. Tien jaar die de wereld hebben verscheurd", geschreven door Rudi Vranckx.