Dexia wankelt, odyssee naar een veilige haven

Dexia ontstond in 1996 door de fusie tussen het Belgische Gemeentekrediet en de Franse tegenhanger Crédit Local de France. Een overzicht van 15 - vaak woelige- jaren.

Het was toen - in 1996 - de eerste grote grensoverschrijdende fusie in de financiële sector sinds de invoering van de eenheidsmarkt in de Europese Unie. Het Belgische, Franse en Luxemburgse filiaal zijn gespecialiseerd in het verlenen van kredieten aan lokale overheden zoals gemeenten en provincies.

De groep Dexia groeide snel, door onder meer overnames. In 2001 fuseerde Dexia met Artesia, de bank en verzekeringsgroep rond de vroegere Bacob en DVV, min of meer de financiële arm van de christelijke arbeidersbeweging ACW. Daardoor kreeg de groep niet enkel meer economisch, maar uiteraard ook meer politiek gewicht.

In de herfst van 2008 leidde de ondergang van de Amerikaanse zakenbank Lehman Brothers tot wereldwijde problemen. Eind september ging bij ons Fortis in dat moeras mee ten onder en kort daarop moest ook Dexia hulp vragen aan de overheden. De beurskoers daalde snel van bijna 20 euro naar 4 euro, vooral omdat het overgenomen Amerikaanse filiaal FSA zwaar verwikkeld zat in rommelkredieten op basis van hypotheken in de VS.

De hulp kwam snel: de Belgische federale regering en de deelregeringen legden 3 miljard euro op tafel in de vorm van een kapitaalsinjectie. Aan Franse kant deed het overheidsfonds CDC hetzelfde en Luxemburg bracht 376 miljoen euro nieuw kapitaal in. Samen dus zowat 6,4 miljard euro nieuw kapitaal van de overheid en daar bovenop kwam nog voor 150 miljard euro waarborgen door diezelfde regeringen.

De hulp was niet vrijblijvend, want de Belgische topman Axel Miller moest opstappen en Pierre Mariani, een nauwe medewerker van president Nicolas Sarkozy, werd de nieuwe CEO, een Fransman dus. Om het evenwicht te herstellen, werd ex-premier Jean-Luc Dehaene voorzitter van de raad van bestuur. Voorts moest de bank fors afslanken van de Europese Commissie. Heel wat filialen werden afgestoten, onder meer het noodlijdende FSA in de VS.

Het was een harde noot, maar Dexia kwam de crisis te boven als onafhankelijke bank. Dat nam niet weg dat de invloed aan het verschuiven was naar de Franse kant. Zo is de Caisse des Depots et des Consignations (CDC) de grootste aandeelhouder geworden en bezit de Franse staat direct ook nog een belang in het Franse staatsfonds.

Wordt 2011 de genadeslag voor Dexia?

Nauwelijks drie jaar later zit Dexia dus opnieuw in zak en as. Dit keer omdat de groep voor 3,4 miljard Griekse staatsbons in portefeuille heeft en daarnaast ook nog flink wat Italiaans en ander schuldpapier uit probleemlanden in Zuid-Europa.

Dat is niet uitzonderlijk, maar Dexia staat om een nog andere reden erg zwak in de huidige eurocrisis en dat komt door de speciale structuur van de bank. Zo is Dexia België een goed draaiend bedrijf met een dicht kantorennet waar wij gemakkelijk ons spaargeld kunnen opbergen. In Frankrijk heeft Dexia met de Crédit Local de France echter niet zo'n netwerk en daarom moet de bank meer dan andere veel beroep doen op geld van andere instellingen om aan kapitaal te geraken.

En in het wantrouwen van de huidige crisis verloopt dat nu net veel moeilijker dan voorheen, temeer omdat Dexia scheef bekeken wordt wegens de grote blootstelling aan Hellas. De waarschuwing van kredietbeoordelaar Moody's om de rating van Dexia te verlagen, heeft blijkbaar het vertrouwen en de bodem uit de beurskoers geslagen.

En wat nu?

De hamvraag is hoe uit die crisis te geraken. Eerst het goede nieuws: in ons land staat de overheid garant voor uw spaargeld en kasbons op naam, ten minste tot 100.000 euro per spaarder per bank. De meesten onder ons hebben zoveel niet in een bank en dus zit uw geld veilig.

Om Dexia zelf te redden, is echter meer nodig, want dit is toch een van de vier grote financiële instellingen in België die belangrijk is voor particulieren en bedrijven, maar vooral ook voor onze lokale besturen.

Eerst en vooral dringt het IMF al langer aan dat banken met Griekse “exposure” hun kapitaalbuffers zouden verhogen om eventueel Grieks bankroet op te vangen. De grote Belgische aandeelhouders van Dexia zitten echter zelf erg krap. Dat gaat dan om de Gemeentelijke Holding van alle Belgische gemeenten en provincies (13%), Arco (dat aanleunt bij het ACW) en verzekeraar Ethias. Extra kapitaal zou van het Franse staatsfonds CDC kunnen komen, maar dat is nu al de grootste aandeelhouder (17%) en een kapitaalverhoging zou dus in feite Dexia herleiden tot een Franse bank met een Belgisch en een Luxemburgs aanhangsel.

Een andere mogelijkheid leek eerder in de maak toen de CDC de handen in elkaar wou slaan met de Banque Postale, de bank van de post die in Frankrijk wel een dicht kantorennet heeft. Samen zouden die de Franse gemeenten geld blijven leveren en depositos kunnen ophalen. Dat zou wel het begin van een splitsing tussen de Belgische en Franse tak van Dexia kunnen betekenen, het terugdraaien van de fusie dus. Een complexe operatie die wellicht lang kan duren.

Meer kans is dat alle gevaarlijke afdelingen met riskante staatsbons worden afgesplitst in een “bad bank” met waarborgen van Brussel, Parijs en Luxemburg. De goede delen met onder meer Dexia Belgie dat winstgevend is, zouden dan veiliger zijn, net zoals in 2008 gebeurde met Royal Park Investments dat de rommel van Fortis overnam.

Desnoods kan de Belgische regering de Belgische tak van Dexia nationaliseren en er een koper voor zoeken, zoals indertijd gebeurd is met Fortis Bank. Dat kan erg snel omdat de wetgeving sinds de Fortis-zaak is aangepast waardoor de juridische heisa van toen uitgesloten is. Probleem is wel dat de bestaande aandeelhouders - en dat zijn bij ons niet de minsten - daar veel van hun centen zouden verliezen dat dat de gemeenten in de problemen kan brengen. Bovendien zou na Fortis opnieuw een belangrijke economische hefboom in ons land in buitenlandse (Franse?) handen komen.

Wat er ook gebeurt, de tijd dringt en voor premier Yves Leterme naar de OESO kan, zal hij deze tijdbom nog onschadelijk moeten maken.

De belangrijkste aandeelhouders

  • CDC: 17%
  • Gemeentelijke Holding: 14%
  • Arco: 13,8%
  • Belgische overheid: 5,7%
  • Franse overheid: 5,7%
  • Belgische gewesten samen: 5,7%
  • Ethias: 5%

Jos De Greef