Vrouwen bewaren vrede in "Et maintenant on va où?"

In haar nieuwe speelfilm "Et maintenant on va où?" vertelt de Libanese actrice-cineaste Nadine Labaki het verhaal van een afgelegen bergdorp, in een niet nader genoemd land ergens in het Midden-Oosten, waar de kerk en de moskee letterlijk zij aan zij staan. Christenen en moslims wonen er samen. Natuurlijk zijn er soms wel spanningen en meningsverschillen, maar de dorpsbewoners staan elkaar niet naar het leven, terwijl dat in de rest van het land duidelijk wel het geval is.

Vroeger hebben ze dat in het dorp blijkbaar toch ook gedaan, want de film begint met een soort choreografische proloog. Een stoet in het zwart geklede vrouwen loopt doorheen een zonovergoten landschap.

Sommige vrouwen dragen een hoofddoek, anderen een kruisje. Maar allemaal dragen ze foto’s met zich mee: van hun mannen, zonen of vaders. De optocht eindigt aan een begraafplaats, waar de groep zich splitst, want elke geloofsgemeenschap heeft zijn eigen grafakker. Zelfs in de dood...

Meteen daarna wordt duidelijk dat de verzamelde vrouwen genoeg hebben van al dat moorden. En dus zullen zij alles in het werk stellen om voortaan de vrede in het dorp te bewaren. Met alle mogelijke middelen. Zoals het saboteren van het enige televisietoestel dat het dorp nog rijk is, want de nieuwsberichten over religieus geïnspireerde conflicten zouden de mannen wel eens opnieuw naar de wapens kunnen doen grijpen. Een andere tactiek is het uitnodigen naar het geïsoleerde dorp van een busje met uit Oekraïne afkomstige showgirls. Hun sexy aanwezigheid moet eveneens vermijden dat de mannen het in hun hoofd zouden halen om met elkaar in de clinch te gaan.

Herinneringen aan "Lysistrata"

Die afleidingstactiek roept, als omgekeerde variatie, natuurlijk herinneringen op aan "Lysistrata", het klassieke Griekse blijspel van Aristophanes, waarin de vrouw uit de titel haar soortgenoten opriep tot een seksstaking om zo een einde te maken aan de oorlog tussen Athene en Sparta. Met succes.

Dat toneelstuk uit de 5e eeuw voor onze tijdrekening wordt nu nog steeds opgevoerd en heeft in de loop der jaren wel meer filmmakers geïnspireerd. Heel recent zelfs. "Et maintenant on va où?" beleefde dit jaar zijn wereldpremière op het Festival van Cannes, waar toen ook "La source des femmes" van de Frans-Roemeense regisseur Radu Mihaleanu in officiële competitie werd voorgesteld. Hier draait het verhaal rond een Marokkaans dorp, waar men al lang wacht op de beloofde aanleg van een leiding om water naar het dorp te brengen. Correctie: de mannen zitten letterlijk te wachten, terwijl de vrouwen dagelijks naar de bron uit de titel klauteren om daar het levensnoodzakelijke water vandaan te halen. Tot zij het beu worden en daarom, net als hun Griekse zusters in een ver verleden, beslissen om tot "une grève de l'amour" over te gaan.

Oscarkandidaat voor Libanon

Er bestaat zelfs een Vlaamse variante op die Griekse komedie, namelijk de experimentele "Lysistrata"-film van de Antwerpse regisseur Ludo Mich uit 1976, die indertijd voor nogal wat ophef zorgde omdat alle vertolkers naakt rondliepen. Dat bleek enerzijds te passen in het vrolijk" anarchisisme van de hele productie, maar werd anderzijds ook uitgelegd als onvermijdelijk omdat er geen budget was om voor "historische" klederdracht te kunnen zorgen.

Een andere bekende filmadapatie was de Zweedse film "Flickorna/The girls" uit 1967 van cineaste Mai Zetterling, waarin de meisjes uit de titel vertolkt werden door drie Bergman-actrices, namelijk Bibi Andersson, Harriet Andersson en Gunnel Lindblom. In die film, die inmiddels een cultstatus heeft opgebouwd als "a key work in feminist cinema", gaan de drie actrices op tournee met het "Lysistrata"- blijspel van Aristophanes, waarbij ze zich vrij snel bewust worden van allerlei parallellen met hun eigen leven. In Le Monde verscheen indertijd een enthousiaste recensie van de hand van... Simone de Beauvoir.

"Et maintenant on va où?" van Nadine Labaki werd onlangs bekroond met de People’s Choice Award op het Filmfestival van Toronto. En dat zou wel eens een goed voorteken kunnen zijn voor de volgende Oscaruitreiking. Vorig jaar werd die prijs in Toronto immers gewonnen door "The king’s speech" van Tom Hooper, die naderhand vier Oscars kreeg, waaronder die voor beste film. In 2009 werd "Precious" van Lee Daniels bekroond en die film haalde twee Oscars binnen, voor beste scenario-adaptatie en beste vrouwelijke bijrol. En nog een jaar eerder bekroonde het publiek in Toronto de film "Slumdog millionaire" van Danny Boyle, die later goed bleek voor maar liefst acht Oscars, waaronder ook die voor beste film.
Op zoveel succes hoeft de charmante, tragikomische fabel van Nadine Labaki niet te rekenen, maar "Et maintenant on va où?" werd alvast door Libanon ingezonden als Oscarkandidaat voor de beste buitenlandse film.

Jan Temmerman

Et maintenant on va où?

regie: Nadine Labaki
met: Claude Msawbaa, Leyla Fouad, Antoinette El-Noufaily
release: woensdag 5 oktober