"Goede Ronald, slechte Ronald"

LOUIS VAN DIEVEL - Het assisenproces tegen Ronald Janssen is iets over halfweg. Enkele tientallen deskundigen hebben -meestal met niet al te geslaagde powerpointpresentaties- hun wetenschappelijke licht op de materiële sporen van 's mans misdaden laten schijnen. De psychiaters en psychologen hebben vanmiddag de rij gesloten. Drie op vraag van de rechtbank, drie op vraag van de verdediging. Zo gaat dat: à charge et à décharge. De vraag is: was de beschuldigde op het moment van de feiten krankzinnig, zwakzinnig of geestesgestoord? Had hij de controle over zijn daden? Kortom: de kwestie van de toerekeningsvatbaarheid. Vaak spreken "het college van deskundigen" en de experten die door de verdediging zijn ingeschakeld elkaar flagrant tegen in assisen. Dat was nu veel minder het geval. Ze waren het er in ieder geval roerend over eens dat Ronald Janssen een hoogbegaafde manipulator is.

Er was wel een groot verschil in stijl, ervaring en leeftijd tussen de deskundigen. Het college dat door de rechtbank is aangesteld bestond uit twee ervaren psychiaters -Dillen en Mesotten- en de beslagen psycholoog Mattheus. De verdediging had twee piepjonge wetenschapsters (25 en 28 jaar) gevraagd om een algemeen beeld van Janssen te schetsen, zodat meester Miskovic zijn client beter zou kunnen begrijpen. Het was een ongelijke strijd.

Geen goede Ronald en slechte Ronald

Ronald Janssen is onderworpen aan een hele reeks psychologische testen. Ook aan testen die aantonen wanneer iemand poogt de testen te manipuleren. Daar is Ronald Janssen met open ogen ingetuind, zegde psycholoog Mattheus. Janssen lijdt niet aan geheugenverlies, hij lijdt niet aan "dissociatie", er huizen met andere woorden geen twee personen in zijn lichaam, er is geen goede Ronald en geen slechte Ronald. Janssen is een hoogbegaafde leugenaar, een narcist, een koele planner. Wanneer hij zich allerlei gebeurtenissen niet kan herinneren, dan is dat geveinsd.

Wolf in schaapsvacht

Janssen is een wolf in schaapsvacht, stelden Dillen en Mesotten. Hij is een kernpsychopaat. Het zit in hem om kwaad te doen (dat kan zelfs aangeboren zijn), maar naar buiten uit is hij een normale burger. Een prima leraar, een sociaal iemand, een goede vader zelfs. Maar soms laat hij het kwaad de overhand nemen. Terwijl hij toch de keuze heeft om dat niet te doen. Veel psychopaten gaan door het leven zonder ook maar één keer iets verkeerd te doen.

Janssen daarentegen ging 's nachts "cruisen", rondrijden of wandelen, op zoek naar een slachtoffer om zijn spanningen op af te reageren. Door te verkrachten, of erger nog, te moorden. Is hij daarom krankzinnig, zwakzinnig of geestesgestoord? Wel neen.

Chris Dillen leek voor een aula vol studenten te staan. Maar zijn hoorcollege mocht er zijn. En gelukkig werkte de powerpointpresentatie niet, zodat we voor een keer geen praatjes bij plaatjes kregen.

Toch geheugenstoornissen

Daar konden Sarah Matkoski en Emilie Michaux van de KUL amper tegenop. Ook zij hadden vele uren met Ronald Janssen, met zijn moeder en met zijn ex gepraat. Maar ook zij konden geen positief beeld schetsen van de beschuldigde. Ze spraken over een angststoornis, over een persoonlijkheidsstoornis, over sporen van borderline ("wanneer vele en aprupte veranderingen optreden in gevoelens, relaties en stemmingen"). Hij doet zich depressief voor, maar is het niet. Hij heeft géén gespleten persoonlijkheid.

De grote nuance die zij aanbrachten was dat ze geloof konden hechten aan de stelling dat Ronald Janssen zich zijn "doorbraken" van agressie niet of niet helemaal herinnert, dat hij die verdringt.

Intussen zaten de twee professoren Dillen en Mesotten erbij alsof Matskoski en Michaux een slecht examen aan het afleggen waren; er werd gefluisterd en besmuikt gelachen.

Rationeel, snel en efficiënt

Psychiater Frédéric Declercq tenslotte was door de verdediging gevraagd om zowel het ene als het andere rapport van commentaar te voorzien. En had ook eigen inzichten. Ik denk niet dat zijn commentaar het beeld van Ronald Janssen ook maar enigszins in gunstige zin heeft genuanceerd.

"Een manipulator!", zei Declercq met veel aplomb. En een pleger van "predatorisch geweld": hij pleegt zijn wandaden niet in een vlaag van woede. Woede is niet blijvend, bezinkt na de uitbarsting. Janssen ging snel, efficiënt en rationeel te werk. Zoals bij Annick Van Uytsel. Zoals bij Shana Appeltans en Kevin Paulus.

En Ronald Janssen? Hij boog voortdurend voorover om meester Miskovic allerlei in het oor te fluisteren. Want hij kent zijn dossier natuurlijk door en door.

Louis van Dievel