"Mensenhandel is hedendaagse slavernij"

Het Centrum voor Gelijkheid van Kansen en Racismebestrijding pleit voor een zogenoemde ketenaanpak in de strijd tegen economische uitbuiting. Alle betrokkenen, van opdrachtgever tot onderaannemer, moeten aangepakt worden, schrijft het centrum in het nieuwe jaarrapport over mensenhandel.

Het veertiende jaarverslag van het Centrum voor Gelijkheid van Kansen en Racismebestrijding (CGKR) over mensenhandel, dat vandaag is voorgesteld, focust deze keer op de strijd tegen sociale fraude. Het centrum pleit daarbij voor de zogenoemde ketenaanpak.

Volgens het CGKR moeten alle betrokkenen bij sociale fraude aangepakt worden, van de opdrachtgever tot de onderaannemer. "De rol van de opdrachtgever moet in vraag gesteld kunnen worden", zegt Jozef De Witte (foto), directeur van het centrum. "In een aantal dossiers blijkt dat de opdrachtgever wist of minstens had kunnen en had moeten weten dat wat door de onderaannemer, die hij betaalt, gedaan wordt, absoluut het daglicht niet kan zien."

Het centrum verwijst in zijn rapport naar het concrete dossier van Carestel. Daar werden Oost-Europeanen via een Duitse firma aan het werk gezet in de toiletten van wegrestaurants voor 3 euro per uur. Carestel wist naar eigen zeggen van niets.

"De handelscontracten waren zo opgesteld dat het om personeel van de contractant ging en in se hebben wij daar geen enkel gezag op, laat staan dat dat ook uitgevoerd zou zijn, omdat je dan in het risico van de schijnzelfstandigheid zit en dat is een heel ander verhaal", zei Tom Missiaen, de advocaat van Carestel, 2 weken geleden nog.

Maar het CGKR hecht weinig geloofwaardigheid aan dat verhaal en pleit er dan ook voor om de getrapte aansprakelijkheid in te voeren. "Wanneer blijkt dat ook de opdrachtgever mee aansprakelijk is voor mistoestanden die door een onderaannemer gebeuren, kan die opdrachtgever dan mee verantwoordelijkheid dragen", zegt Jozef De Witte. Het gaat om een oud voorstel, dat De Witte eindelijk ingevoerd wil zien worden. Werkgevers, vakbonden en de overheid spreken er al jaren over, maar tot nog toe zonder resultaat.

Seksuele uitbuiting meer verdoken

In het rapport is er ook aandacht voor seksuele uitbuiting. Volgens De Witte gebeurt die nu meer verdoken dan vroeger, met de zogenoemde raamprostitutie. Het internet speelt daarbij een belangrijke rol, zowel om "uit te buiten slachtoffers" te lokken, als om klanten te ronselen.

Steeds professioneler

De Witte merkt ook op dat mensensmokkel en -handel steeds professioneler worden, wat het voor eerstelijndiensten en magistraten steeds moeilijker maakt om er een vuist tegen te maken. De constructies worden steeds complexer, waardoor de daders via nieuwe bedrijfjes steeds weer aan de slag kunnen. Ook de internationale dimensie bemoeilijkt de strijd.

Het centrum pleit ook voor meer samenwerking en bewustmaking op het terrein. Lokale besturen, politie- en inspectiediensten, maar ook hospitaals en OCMW's kunnen onder meer bij slachtofferdetectie nog een grotere rol spelen, luidt het.

De Witte benadrukt dat de strijd tegen mensenhandel - "de hedendaagse slavernij" - nog lang niet gewonnen is. Hij ziet wel positieve elementen, zoals het feit dat seksuele uitbuiting opnieuw een prioriteit is in het voorstel voor veiligheidsplan van de federale politie. "Er moet blijvend aandacht naar gaan, want we zijn er nog niet van af."