Collateral damage

Je zult Ronald Janssen maar gekend hebben, je zult ooit maar het bed met hem gedeeld hebben, al was het maar 1 keer, al was het maar een studentenflirt, al was het 20 jaar geleden. Of je zult na je studies in Leuven maar bevriend zijn gebleven met de beschuldigde en zijn ex-partner, en je zag elkaar nog geregeld, als koppels die goed overeenkwamen. Dan ontsnap je hier in Tongeren niet aan een getuigenis en ook niet aan een soms pijnlijk verhoor.

Toegegeven, er werd niet naar de details van de seks gevraagd, dat is ook niet wat mij stoort. Maar het lijkt soms of het je kwalijk wordt genomen, niet dat je hem hebt gekend, maar dat je hem toen, vòòr de feiten, een liefhebbende vader en een joviale, goedlachse en innemende man vond (die woorden zijn hier al zo vaak gevallen dat het op begint te vallen). Het mailverkeer dat je ooit met Ronald Janssen hebt gehad, de sms'jes die zijn verstuurd, alles komt in de openbaarheid. Niets blijft geheim. Dat is een beklemmende gedachte.

Pijnlijke vragen

En dan iedere keer diezelfde pijnlijke vragen. Op die fatale dag of de dag erna zag of sprak u Ronald Janssen nog. Of hij mailde nog. De dag van de ontvoering, de moord, de verkrachting. Hebt u iets speciaals gemerkt aan hem, toen? En wat denkt u nu? Tja, wat zal iemand zoal denken, nu. Alsof die getuigen de wandaden van Ronald Janssen goed zouden praten. De verbijstering was niet gemaakt.

Toch twee griezelige uitschieters in die overwegend gunstige moraliteitsgetuigenissen. Ronald Janssen die zegt dat hij "de buurjongen" ooit wel eens een kogel door het hoofd zal schieten. Tegen een vriend-politieman nog wel. Ronald Janssen die met een mes binnendringt in het huis van een oud lief.

Volle zaal

Het is allemaal eten en drinken voor het overtalrijk opgekomen publiek. Zelfs tijdens het proces-Clottemans was hier niet zoveel volk, vertelde een Limburgse fotograaf mij. Er wordt geruzied en met de ellebogen gewerkt voor een plaatsje in de te kleine publiekszaal. Deze namiddag stond er drie kwartier voor de hervatting van de zitting al een dichte drom te wachten op de trappen van het Tongerse gerechtshof.

Om de ex en de familie van Ronald Janssen te horen getuigen, uiteraard.

Collateral damage

Dat het met de kinderen van de beschuldigde en zijn voormalige partner niet goed gaat, had een bevriende getuige al gezegd. Het tegendeel zou verbazen. Hoe kunnen die kinderen dat in hemelsnaam ooit bevatten? Zij zijn de "secundaire" slachtoffers van Ronald Janssen, de collateral damage.

En dan de ex. Arme, arme vrouw, dacht ik, toen ze door de voorzitter was ondervraagd en door Jef Vermassen was getackeld. En dat was niet alleen uit compassie.
Aanvankelijk vond ik de houding van de voormalige partner bewonderenswaardig. Ze getuigde rustig, sereen, zocht naar de juiste woorden.
Ze ging weg van Ronald Janssen, zei ze, omdat ze niet mee wilde worden getrokken in zijn depressies, zijn pessimisme, zijn negativiteit.
Maar ze vergaf hem veel, veel te veel, naar de mening van meester Vermassen, die haar aan de brute verkrachting herinnerde. De getuige wrong zich in alle bochten om de herroeping van haar klacht goed te praten.

Assisen is waarheidsvinding, en dus spaarde Vermassen de getuige niet. Eén keer werd hij teruggefloten door de voorzitter. U mag geen verantwoordelijkheid voor de feiten bij de getuige leggen, vermaande hij de raadsman van vader en moeder Van Uytsel.

Maar als zij de verkrachting niet had geminimaliseerd in een brief aan de rechtbank, zei Vermassen, had Ronald Janssen als seksueel delinquent bekend gestaan en had hij misschien Shana en Kevin niet kunnen vermoorden.

De getuige blééf maar relativeren, veel te veel vergoelijken - om de kinderen te sparen, zoveel is wel duidelijk -, en dat viel niet in goede aarde, dat overtuigde niet.

Maar voor alle duidelijkheid: de voormalige partner van Ronald Janssen zat niet in de beklaagdenbank, ze was hier als getuige, ze is niet schuldig aan moord, ook niet moreel verantwoordelijk. Ik wil weten waarom Ronald heeft gedaan wat hij gedaan heeft, verklaarde ze op de vraag waarom ze hem zo vaak opzoekt in de gevangenis. Maar een antwoord heeft ze nog niet gehoord.

Niemand hier.

Louis van Dievel