Er is maar één Jef Vermassen

Arme collega's, dacht ik, toen meester Jef Vermassen om 13 u stipt zijn pleidooi besloot met een melodramatische noot. Hij was toen drie uur aan het woord geweest, met een tussenpauze weliswaar, en hij had alles gezegd wat aan het eind aan dit assisenproces nog gezegd kan worden. Vermassen liet bij wijze van spreken enkel nog kruimels voor zijn confraters, de advocaten van de andere burgerlijke partijen.

Voor wie er nog aan zou twijfelen dat hij een van de beste - misschien wel de beste - strafpleiter van Vlaanderen is, zette Jef Vermassen in de assisenzaal van Tongeren nog eens de puntjes op de i.

Eerst liet hij een jonge medewerkster een opstelletje voordragen, om er dan zelf in te vliegen.

Vermassen schreef het stuk, verdeelde de rollen, voerde de regie en speelde zelf de hoofdrol in een pleidooi waarbij de jury en de families, zijn collega's, de pers en het publiek aan zijn lippen hingen. Overdrijf ik misschien? Geenszins.

Vermassen bouwde zijn discours stelselmatig uit, paste grapjes en rustpunten in (en vond zelfs de gelegenheid om te verwijzen naar de fiscale problemen van zijn confrater Jan De Man), en deed af en toe iedereen opschrikken met een uithaal met overslaande stem.

Ronald Janssen de psychopaat

"Ik zal bewijzen dat Ronald Janssen een psychopaat, een serieverkrachter en een seriemoordenaar is", zei hij, waarna hij eerst nog de hele rechtbank bedankt en in de bloemetjes zette, van de voorzitter tot de zaaldeurwachter, en zelfs meester Miskovic, de verdediger van Janssen, bedankte, al was niet helemaal duidelijk waarom.

Weidse gebaren, een priemende vinger, het herhaalde verzoek "Luister nu goed!" richting jury, striemende taal aan het adres van de beschuldigde achter zijn rug. Ronald Janssen liet het allemaal over zich heen gaan, als ultiem bewijs van de stelling die Vermassen over hem ontwikkelde: een psychopaat (al is sociopaat een woord dat beter de lading dekt) lijdt aan gevoelsarmoede, kan zich niet inleven in het lijden van anderen. Met zichzelf daarentegen staat Ronald Janssen op uitstekende voet.

Hij wilde Annick niet doen lijden, donderde Vermassen, en daarom legde hij een doek over haar hoofd alvorens haar de schedel in te slaan. Hij wilde Shana niet doen ljden, en daarom schoot hij haar na de verkrachting een kogel door het hoofd, zoals hij Kevin in koelen bloede had vermoord. "Schone compassie!", riep de strafpleiter uit.

Met vuile voeten

Af en toe ging hij er met vuile voeten door, excuseerde zich dan meteen bij de families in de tribune: "Het is vreselijk dat ik dit moet zeggen in uw aanwezigheid." en "Sorry, familie."

De nabestaanden moeten er nog één keer door, door al die gruwelijke details.

Geen spaander liet Jef Vermassen van Ronald Janssen heel. En voor we het beseften was het 11 uur en vroeg de jury om een pauze. Een verzoek waar de pleiter quasi verbaasd op reageerde: "Ben ik al zolang bezig?"

Met voorbedachten rade

Annick Van Uytsel is ontvoerd, verkracht en vermoord, pleitte Vermassen. Kevin Paulus is vermoord. Shana Appeltans is gefolterd, verkracht en vermoord. Met voorbedachten rade. Vermassen beperkte zich niet tot zijn eigen cliënt, maaide het gras weg voor de voeten van zijn confraters, ongewild, uiteraard.

"Hoe het allemaal precies gegaan is, weten we nog altijd niet. Omdat de leugenaar en manipulator zijn oorspronkelijke verklaringen gaandeweg heeft herroepen, omdat hij zijn vel wil redden, omdat hij mikt op een mildere straf dan levenslang."

Stiltes. Foto's en documenten die worden bovengehaald. Meer gebaren, wapperende togamouwen. Stemverheffing, een nieuwe emotionele uithaal.

Toneel? Ja zeker. Maar echt en overtuigend en geloofwaardig gebracht. En met aandacht voor details uit het dossier waar iedereen overheen heeft gekeken, behalve Jef Vermassen. Het is zijn handelsmerk.

Open monden in de publiekszaal

De slotuithaal van Vermassen naar Ronald Janssen was misschien melodramatisch maar daarom niet minder indrukwekkend.

Janssen moppert omdat hij zijn kinderen enkel achter glas kan zien en daarom wil hij niet meewerken aan het onderzoek. "Maar er zitten hier families in de zaal die hun kinderen nooit meer zullen zien."

Een linkse directe. K.O. Open monden in de publiekszaal. En een lange stilte.

En hoe de andere advocaten in de namiddag ook hun best deden - met een verrassende (en ontroerende) Tim Op de Beeck namens de familie Paulus en Geert Jaspaert die herinnerde aan het manke onderzoek in Leuven -, aan Jef Vermassen konden ze niet tippen. Is dat een schande? Nee. Er is maar één Jef Vermassen.

Louis van Dievel