Nieuwe boeken over de Eerste Wereldoorlog

Ook dit jaar verschenen tal van boeken – fictie en non-fictie – met de Eerste Wereldoorlog als onderwerp.

Non-fictie

DE GROTE OORLOG
Kroniek 1914-1918 (deel 22)
Hans Andriessen, Leo Dorrestijn, Perry Pierik – uitgeverij Aspekt

Deze serie belicht een keur aan onderwerpen over de Eerste Wereldoorlog. Toegankelijk geschreven laten de verschillende delen zich los van elkaar lezen en vormen een verzameling
van grote historische waarde. Politiek, diplomatie, oorlogsvoering, economie en sociologische onderwerpen komen ruimschoots aan bod.
De serie wordt gemaakt in samenwerking met de Stichting Studie Centrum Eerste Wereldoorlog.
 

Meer info

MAURICE BRAET
Het leven van een geniesoldaat tijdens WOI.
Ivan Petrus Adriaenssens – uitgeverij Lannoo

Maurice Braet hield tijdens WOI een fotoverslag bij van zijn leven als vrijwillig geniesoldaat. Aan de hand van zijn indrukwekkende en authentieke fotoboeken tijdens de oorlogsjaren en dankzij verschillende getuigenissen reconstrueert Ivan Adriaenssens het leven van een soldaat tijdens WOI.
 

Meer info

VERBODEN GEBIED
Mary Borden – uitgeverij De Bezige Bij
vertaald en ingeleid door Erwin Mortier

Over de verschrikkelijke lotgevallen van een verpleegster in de Eerste Wereldoorlog.

Mary Borden was de dochter van een miljonair in Chicago. Ze trok naar Europa en richtte in de Eerste Wereldoorlog eigen veldhospitalen op vlak achter het loopgravenfront in België. Afschuwelijk verminkte, bloedende en krijsende soldaten werden er binnengebracht, vers van het slagveld. Net als de schrijfster Ellen LaMotte, liet Borden zich in haar verhalen en verslagen niets gelegen liggen aan de officiële, zeer opgesmukte versies van wat er in de oorlog gebeurde: onverbloemd en genadeloos schrijft ze over wat ze zag en meemaakte. En net als LaMotte ondervond ze de grootste moeilijkheden om haar Verboden gebied gepubliceerd te krijgen.

Meer info

TOT AAN DE IJZER
Max Deauville – uitgeverij Roularta

‘Jusqu’à l’Yser’ wordt beschouwd als de beste Belgische literaire getuigenis over de Eerste Wereldoorlog. In dit boek beschrijft Max Deauville - pseudoniem voor de Brusselse Franstalige dokter Maurice Duwez – het wedervaren van de gewone piotten vanaf de eerste dagen van het uitbreken van de oorlog tot halverwege 1915, wanneer hij gewond geraakt. Hij beschrijft op een objectieve en afstandelijke manier - maar ook met een zeker cynisme - de uitzichtloosheid, de verveling, de verschrikking en het lijden.

‘Jusqu’à l’Yser’ werd reeds in 1917 in Frankrijk uitgebracht, maar is nu pas voor het eerst in een Nederlandse vertaling beschikbaar.

Meer info

OUD IJZER
De frontstreek bedolven onder levensgevaarlijke oorlogsmunitie
Siegfried Debaeke - uitgeverij De Klaproos

Bijna een eeuw na WOI haalt de ontmijningsdienst van Houthulst nog constant niet-ontplofte munitie op in de Westhoek. De frontstreek, waar vier jaar lang verwoed strijd werd geleverd, lag bedolven onder miljoenen niet-ontplofte granaten. Landbouwers en aannemers van bouwwerken beseffen maar al te goed dat het om verraderlijk tuig gaat.

Siegfried Debaeke geeft een onthutsend realistisch beeld van het leven in de frontstreek, waarin de dramatische ongevallen met oorlogsmunitie elkaar opvolgden. De auteur gaat nader in op de opruiming en vernietiging, de jacht naar ijzer en koper, de oprichting van DOVO, de idee dat de munitie al binnen enkele jaren zou opgeruimd zijn, enz. Naast een hele resem uit het leven gegrepen verhalen biedt het boek ook technische uitleg over de verraderlijke niet-ontplofte granaten. 

Meer info

Siegfried Debaeke over het boek

HET DRAMA VAN ESEN
De genadeloze slachtpartijen van oktober 1914
Siegfried Debaeke en Luc Ervinck – uitgeverij De Klaproos

Aan de hand van authentieke getuigenissen brengen Siegfried Debaeke en Luc Ervinck (die in 2000 overleed) een nauwkeurig en beklemmend verslag van een meedogenloze mensenjacht.

Op dinsdag 20 oktober 1914 komen duizenden Duitse soldaten uit Vladslo en Werken aan in Esen. Ze moesten diezelfde dag nog de Ijzer oversteken. In Esen zelf ondervonden ze nauwelijks tegenstand, maar vóór Diksmuide leden de Duitsers zware verliezen. Als vergelding werden in een paar dagen tijd zo’n vijftig onschuldige burgers van Esen moedwillig omgebracht. Woedende Duitsers beschuldigden boeren op de troepen geschoten te hebben en maakten hen met de bajonet af. Gezinnen op de vlucht werden meedogenloos neer gekogeld. 

Meer info

LAND VAN SCHROOT EN KNOKEN
Slachtoffers van ontploffingen in de frontstreek 1918 - heden
John Desreumaux – uitgeverij Davidsfonds

Na de Eerste Wereldoorlog lag de frontstreek bezaaid met gevaarlijk oorlogsmateriaal. Dit moest opgeruimd en ontmanteld worden. Maar ondertussen begon ook de jacht op kostbaar oud metaal. Er was geen werk, er was geen geld en oud ijzer lag voor het rapen…
Spelende kinderen, schroothandelaars, landbouwers, militairen, buitzoekers,… De Eerste Wereldoorlog eiste na Wapenstilstand nog heel wat mensenlevens, veroorzaakt door ontploffend oorlogstuig. Zelfs nu, meer dan 90 jaar na het einde van de oorlog, gebeuren er nog ongelukken wanneer verzamelaars in de streek rond Ieper op zoek gaan naar granaten en obussen.

'Land van schroot en knoken' levert een chronologisch overzicht tot en met 2008 van vaak dodelijke ongelukken met onontploft wapentuig uit de Eerste Wereldoorlog in de Vlaamse Westhoek.

Meer info

STRIJDPERK VLAANDEREN
2000 jaar erfgoed van grote conflicten
Patrick De Rynck – uitgeverij Davidsfonds

Al eeuwenlang is ons land het strijdtoneel van veldslagen, oorlogen en conflicten. Godsdienstoorlogen, de Boerenkrijg, de Franse Revolutie, de Vlaamse strijd, de twee wereldoorlogen… Die conflicten lieten hun sporen na. Patrick De Rynck vertelt het bijzondere verhaal van én de geschiedenis achter dit ‘conflict’erfgoed. Voor WO I gaat de auteur dieper in op sporen van burgerslachtoffers in Aarschot, Leuven, Esen, Staden en Zemst.

Meer info

GASTON LE ROY
Dagboek van een Vlaamse oorlogsvrijwilliger tijdens WOI
André Gysel – uitgeverij Lannoo

Gaston Le Roy – oorlogsvrijwilliger en aanhanger van de Frontbeweging – schreef een eerlijk relaas over zijn frontleven en zijn deelname aan het eindoffensief. Hij vertelt over zijn angst bij een beschieting, zijn zwakte bij honger en koude, zijn berusting net voor de grote aanval.

André Gysel geeft het verhaal duiding. Hij gaat o.m. in op de betrokkenheid van Gaston bij het Verbond van Vlaamse Oud-Strijders en op zijn rol tijdens de Tweede Wereldoorlog. 

Meer info

VERZET EN EENDRACHT
Adam Hochschild - uitgeverij Meulenhoff

Adam Hochschild brengt de persoonlijke verhalen van de gruwelijke oorlog tot leven. Hij focust op generaals en helden, maar ook op de lang genegeerde critici van deze oorlog. Hij vertelt de aangrijpende verhalen van een Britse onderzoeksjournalist, een toekomstige winnaar van de Nobelprijs voor de literatuur, en een redacteur die een krant op wc-papier uitgaf voor zijn medegevangenen, die allen vanwege hun verzet achter de tralies zaten. Opmerkelijk is het verhaal van een prominente vrouwelijke pacifiste met een broer die commandant was aan het westelijk front. En ook nog twee zussen die het zo oneens waren over de oorlog dat ze ieder een eigen krant publiceerden waarin ze elkaar aanvielen. 

Meer info

DE DUITSE BEGRAAFPLAATS IN LANGEMARK
Horst Howe, Robert Missine & Roger Verbeke – uitgeverij De Klaproos

Met jaarlijks ruim 150.000 bezoekers is het ‘Soldatenfriedhof’ van Langemark de meest bezochte Duitse militaire begraafplaats in België. Veel van de Duitsers die rond Ieper het leven verloren, liggen er begraven.

De geschiedenis van deze begraafplaats begint met de gevechten in 1914 en de aanleg van de begraafplaats Langemarck-Nord. Tegen het einde van de oorlog lagen er 859 doden begraven, waaronder 630 Duitsers. Tijdens de jaren twintig en de jaren vijftig werden de doden van tientallen begraafplaatsen in de frontstreek naar Langemark overgebracht. Vandaag hebben meer dan 44.000 Duitsers er een laatste rustplaats.

Meer info

PATROUILLEURS AAN HET IJZERFRONT
Robert Lambrecht - Uitgeverij De Klaproos

Soldaten die vier jaar lang wacht liepen aan een front beschermd door de IJzer en de overstroomde poldervlakte: dat is het wijdverbreide beeld van het Belgisch leger tijdens de Eerste Wereldoorlog. Dit boek doorprikt deze mythe.
Het leger telde ook een duizendtal patrouilleurs: mannen die als de avond viel over de loopgraven het niemandsland inslopen. Ze wonnen informatie in over de sterkte van de vijand, vielen stellingen aan en probeerden krijgsgevangenen te nemen.
Dit boek brengt het verhaal van deze vergeten helden. Het gaat over moed en koelbloedigheid, over raids en hinderlagen, over geslepen dolken en bajonetten

Meer info

DE SOLDATEN VAN DE MILITAIRE BEGRAAFPLAATS FLANDERS FIELD
Patrick Lernout – uitgeverij Groeninghe

Het boek vertelt het (levens)verhaal van elke soldaat die op de Flanders Field begraafplaats, de enige Amerikaanse begraafplaats in Vlaanderen, begraven is. Het boek telt meer dan 600 bladzijden en
bevat nieuw en nooit uitgegeven materiaal.

Meer info

PATROUILLEURS AAN HET IJZERFRONT
Robert Lambrecht - Uitgeverij De Klaproos

Soldaten die vier jaar lang wacht liepen aan een front beschermd door de IJzer en de overstroomde poldervlakte: dat is het wijdverbreide beeld van het Belgisch leger tijdens de Eerste Wereldoorlog. Dit boek doorprikt deze mythe.
Het leger telde ook een duizendtal patrouilleurs: mannen die als de avond viel over de loopgraven het niemandsland inslopen. Ze wonnen informatie in over de sterkte van de vijand, vielen stellingen aan en probeerden krijgsgevangenen te nemen.
Dit boek brengt het verhaal van deze vergeten helden. Het gaat over moed en koelbloedigheid, over raids en hinderlagen, over geslepen dolken en bajonetten.
 

Meer info

DE EERSTE DAG AAN DE SOMME
Martin Middlebrook – uitgeverij Aspekt

Vertaling van het standaardwerk van Martin Middlebrook.

In dit belangrijkste boek van de befaamde historicus Middlebrook wordt stilgestaan bij een van de bloedigste slagen uit de militaire geschiedenis. In juni 1916 opende het Britse leger in de omgeving van Bapaume en Peronne de aanval op de Duitse stellingen. Maandenlang sleepte een niets ontziende strijd zich voort. Toen in november 1916 de kanonnen zwegen waren ruim 420.000 Britse soldaten gevallen of gewond geraakt, en even zoveel Duitse militairen. Middlebrook beschrijft deze gebeurtenissen op zijn bekende meeslepende wijze.

Meer info

FIETSEN IN DE FRONTSTREEK
De mooiste routes tussen Nieuwpoort en Amiens
Carl Ooghe - uitgeverij Davidsfonds

De fietsroute van meer dan 300 kilometer volgt de westelijke frontlijn van de Eerste Wereldoorlog. Talrijke gedenkplaatsen, kraters, bunkers en loopgraven zijn de stille getuigen van deze ingrijpende periode uit onze geschiedenis. Aan de hand van duidelijke reliëfkaarten en heldere wegbeschrijvingen kun je zelf dagtrips samenstellen. Een originele en verrassende ontdekking van een streek die door de oorlog getekend werd.

Meer info

DE GROTE OORLOG – TOEN EN NU
WO I in monumenten en begraafplaatsen
Staf Schoeters - uitgeverij Davidsfonds

De gruwel van de Eerste Wereldoorlog mondde uit in een imposante culturele erfenis van gedenktekens, monumenten en begraafplaatsen. Dit boek vertelt het relaas van de Grote Oorlog aan de hand van de vaak zeer mooie en dramatische gedenkplaatsen verspreid over heel België. Een relaas boordevol bijzondere invalshoeken, aangrijpende verhalen en een vernieuwde poging om inzicht te verwerven in waanzin en chaos.

Meer info

Staf Schoeters over zijn boek

HET GEZAG ONDER VUUR
Tom Simoens – uitgeverij De Klaproos

In de vier jaar durende loopgravenoorlog kwam het geregeld tot aanvaringen tussen soldaten en hun oversten. Tom Simoens brengt een verhelderende studie over dit verbale en fysieke geweld. De auteur besteedt ruime aandacht aan de manier waarop het leger omging met deze inbreuken op de discipline en geeft een antwoord op onder meer volgende vragen.
Waarom lagen sommige manschappen overhoop met hun overste? Hoe gingen de krijgsraden om met deze weerspannige soldaten? Ging het om een willekeurige en blinde onderdrukking van soldaten? Welk lot was de veroordeelden beschoren? Werden ze opgesloten veilig ver weg van het front? 

Meer info

DE ALLERLAATSTE GETUIGEN VAN WOI
Philip Vanoutrive - uitgeverij Lannoo

Journalist en fotograaf Philip Vanoutrive geeft in dit prachtig boek een stem aan meer dan 40 oorlogskinderen van de oorlog 1914-1918. Ze vertellen over hun ervaringen en belevenissen die soms weerzinwekkend maar ook vaak zeer ontroerend zijn. Met mooie portretfoto’s in kleur is dit boek een eerbetoon aan deze getuigen die het opgelopen verdriet en de trauma’s nooit meer uit hun gedachten kunnen verdringen. 

Meer info

Het Journaal (14 september 2011)

Philip Vanoutrive over zijn boek

EEN VLAAMSE VIKING AAN HET FRONT
Het verhaal van Joris Lannoo en zijn vrienden tijdens WOI
Romain Van Landschoot - uitgeverij Lannoo

Een boeiend relaas over de ervaringen van Joris Lannoo, stichter van Uitgeverij Lannoo, en zijn vrienden. Deze jonge Vlaamse intellectuelen melden zich aan als oorlogsvrijwilligers tijdens WOI. Romain Van Landschoot, biograaf van Joris Lannoo, vertelt hoe de soldaat ijverde voor de emancipatie en ontplooiing van de ongeletterde Vlaamse piotten. Zijn vele contacten met prominente figuren uit de Frontbeweging maakten van hem niet alleen een gedreven man, maar ook een bevoorrechte getuige achter de linies aan de IJzer. Dit boek geeft een beter inzicht in de beweegredenen voor zijn latere beslissingen, zowel op professioneel als op persoonlijk vlak.

Meer info

DE EERSTE WERELDOORLOG IN BELGIE
Radiologie in “Trench Coat
René Van Tiggelen - Belgisch Museum voor Radiologie

Dit rijkelijk geïllustreerde boek gaat over de geschiedenis van de radiologie. Zoals de titel van het boek aangeeft, gaat de auteur dieper in op het gebruik van radiologie tijdens WOI en de falende gezondheidsstrategie bij het begin van de oorlog. Hij doet dit door belangrijke figuren aan te stippen, cruciale ontwikkelingen te beschrijven en alles te illustreren met historisch beeldmateriaal.

Meer info

ADOLF HITLER EN DE EERSTE WERELDOORLOG
Thomas Weber - uitgeverij Nieuw Amsterdam.

Adolf Hitler manipuleerde de feiten over zijn rol als strijder voor Duitsland en twijfelde tot eind 1919 over zijn politieke oriëntatie. Met “Adolf Hitler en de Eerste Wereldoorlog” wordt voor het eerst het volledige en demystificerende verhaal verteld van Adolf Hitler als soldaat in de Eerste Wereldoorlog. In dit baanbrekende boek gaat Weber in op de kwestie of Hitler een product van zijn tijd was of een uitzonderlijke, berekende figuur.

Meer info

Marc Reynebeau over het boek ( Klara, 10 maart 2011)

Georgi Verbeeck over het boek (Joos, 16 maart 2011)

Fictie

AFSPRAAK IN NIEUWPOORT
Ivan Petrus Adriaenssens – uitgeverij Lannoo

In deze graphic novel vertelt Ivan Petrus Adriaenssens het verhaal van een Belgische, Franse en Engelse soldaat die elkaar leren kennen aan het front van Nieuwpoort. Ze hebben net de eerste aanvalsgolf van de Duitsers aan de IJzer afgeslagen. Op 1 november 1914 brengen ze de dag samen door en spreken ze af om elkaar exact tien jaar later te ontmoeten. Tenminste, als ze de oorlog overleven...

Deze graphic novel verschijnt tegelijk ook in een Engelse (‘The Nieuport Gathering’) en Franse (‘Les Retrouvailles de Nieuport’) vertaling.

Tot 4 december loopt in de Stadshalle van Nieuwpoort een tentoonstelling over deze graphic novel. 

Meer info

Ivan Adriaenssens over zijn boek

Ivan Adriaenssens in de zevende dag

OVER HET KANAAL
Annelies Beck – uitgeverij De Geus

De zomer van 1914. Marie Claes denkt met haar ouders voor een paar weken vakantie naar Glasgow te reizen. Een paar maanden later woedt de Eerste Wereldoorlog volop en komen in Glasgow duizenden gevluchte Belgen aan. Het warme onthaal dat hun aanvankelijk te beurt valt, slaat geleidelijk om in onbegrip en ongeduld. Terwijl haar broer vecht in de loopgraven zoekt Marie haar eigen plek in een vreemde stad. Ze verliest haar hart aan een Belgische vluchteling en raakt bevriend met een militante Schotse, die het voortouw neemt in de strijd tegen de huurprijzen die door oorlogsspeculanten de hoogte in worden gejaagd. Maar dan ontdekt Marie dat er ook in de Belgische gemeenschap mensen zijn die de ellende van hun landgenoten uitbuiten ten voordele van zichzelf. Als Marie het onrecht aan de kaak wil stellen, dreigt ze het slachtoffer te worden van een machtsstrijd op het hoogste niveau.

Meer info

Interview met Annelies Beck (Radio 1 - 7 februari 2011)

DE WITTE VEER
John Boyne – uitgeverij Boekerij

September 1919. De eenentwintigjarige oorlogsveteraan Tristan Sadler stapt in Norwich uit de trein om een pakketje brieven te overhandigen aan Marian Bancroft. Tristan vocht tijdens de Eerste Wereldoorlog aan de zijde van Marians broer Will, die de oorlog niet overleefde. Terwijl ze samen door de straten van de stad wandelen, hoopt Tristan zijn hart te luchten bij Marian en haalt hij herinneringen op aan de bijzondere vriendschap met haar broer. De brieven zijn echter niet de ware reden van Tristans bezoek; hij draagt een groot geheim met zich mee dat hun beider levens voorgoed kan veranderen en zelfs verwoesten...
 

Meer info

POST VOOR MEVROUW BROMLEY
Stefan Brijs - uitgeverij Atlas

Augustus 1914. In Londen melden duizenden jongemannen zich aan om te gaan vechten tegen de Duitsers. Martin Bromley, zeventien en te jong voor het leger, probeert de twee jaar oudere John Patterson te overreden samen in dienst te gaan. Maar die wil zijn droom om te gaan studeren niet opgeven. Martin slaagt er met een list in naar het front te vertrekken en John blijft achter in een stad waar de druk op dienstweigeraars toeneemt.

Post voor mevrouw Bromley is een aangrijpende roman over ouders en kinderen in tijden van oorlog. Een verhaal over moed en lafheid, hoop en vriendschap, gemis en verlangen. 

Meer info

Bekijk interviews met Stefan Brijs

www.2014-2018.be

Literatuurplein, NL

Cobra TV

Beluister interviews met Stefan Brijs

Kunststof Radio, NTR

De Avonden, VPRO

Joos, Radio 1

DIGGERS
Een kleine Groote Oorlog
Gaea Schoeters - uitgeverij Manteau

€ 25.000 om alle restanten van de Eerste Wereldoorlog op een akker in de Westhoek te laten verdwijnen. Natuurlijk weigert archeoloog Arne Overstijns de opdracht. Tot zijn doctoraatsbeurs plots wordt ingetrokken. Samen met twee jeugdvrienden begint hij te graven. Wanneer de vette klei haar geheimen prijsgeeft, komen ook de verborgen agenda’s boven. En dan doen ze de vondst van hun leven…
Een verhaal dat graaft in de geschiedenis van de Grote Oorlog, daarbij de hormonenmaffia, een jaloers lief en nog wat andere onfrisse slapende honden wekt, om dan terug te keren naar de onwaarschijnlijke draagwijdte van één stommiteit. Wat begon met een onschuldig lijk uit 1914-18 eindigt met een dubbele moord.

Gaea Schoeters schrijft zoals de Coen brothers film maken : 'Diggers' is een thriller met doodgewone personages en een waanzinnige plot, verteld in een overdadige, wervelende stijl. 

Meer info

Gaea Schoeters over haar boek

HET MYSTERIE VAN DE BRITANNIC
Ann Van Loock & Marc Sluszny – uitgeverij Les îles

21 november 1916 zinkt de Britannic, het zusterschip van de Titanic, in de Egeïsche Zee. 1036 overlevenden, 30 doden.
Dit is de setting van de nieuwe thriller van Van Loock & Sluszny. Een blik op de postvictoriaanse tijd met al haar praal maar ook haar preutsheid. De schrijvers openen een doos van Pandora. Was de Britannic wel een onschuldig hospitaalschip? Hoe manipuleerde het pas opgerichte MI5 het verloop van WOI? Waren alle slachtoffers onschuldig? Welk mysterie ontrafelde het duikersteam 92 jaar later op 120 meter diepte?

Dit zijn maar een paar van de vragen die deze 'pageturner' oproepen. Intrige op het hoogste niveau en intens menselijk leed zorgen voor een gevaarlijke draaikolk. Toen en nu, werkelijkheid en fantasie, twee verhaallijnen die naadloos in elkaar stromen.

Meer info


 

MIJN LIEFSTE, IK WIL JE VERTELLEN
Louisa Young – Karakter Uitgevers b.v.

Een ingetogen en diepzinnige roman over de Britse klassenmaatschappij, een wereldoorlog en die eeuwige constante factor: liefde.

De titel ‘ Mijn liefste ik wil je vertellen’ verwijst naar de openingszin van het standaardbriefje dat de gewonde soldaten vanuit het hospitaal naar het thuisfront moesten zenden en waarin ze konden schrijven hoe ernstig de aard van hun verwonding was. Het verhaal speelt zich af tussen Ieper, Londen en Parijs en vertelt op een ontroerende manier over liefde en oorlog en over zowel de ervaringen van de achtergebleven vrouwen als die van de mannen in de loopgraven.

Meer info

lees ook