Rio de Janeiro is neergestreken in Oostende

In Oostende is de fototentoonstelling "Copacabana, Rio in Panorama" geopend. In de Venetiaanse Gaanderijen kunt u de volgende drie maanden het mondaine Rio de Janeiro van eind 19e en begin 20e eeuw gaan ontdekken.

"De schilder Paul Gauguin hield van het licht van de Baai van Guanabara,

de componist Cole Porter was verliefd het licht van haar nacht,

de Baai van Guanabara,

de antropoloog Claude Levy-Strauss verafschuwde de Baai van Guanabara,

voor hem leek het een tandenloze mond",

zingt de zanger Caetano Veloso in "O Estrangeiro" (de vreemdeling) over de beroemde baai waaraan Rio de Janeiro ligt.

 

De blik van enkele vreemdelingen op de "cidade maravilhosa" (wondermooie stad) is het onderwerp van de tentoonstelling in "De stad aan zee". Net als Oostende is Rio de Janeiro een kuststad die een ware transformatie heeft doorgemaakt, onder meer door het toerisme. Oostende werd de Koningin der Badsteden door toedoen van Leopold II, Rio groeide in de 19e eeuw uit tot de hoofdstad van Brazilië door toedoen van de Braziliaanse keizer Pedro II.

Rio de Janeiro, dat is de beroemde Pão de Açucar (Suikerbrood), dat is de Corcovado met Christus de Verlosser, dat is het tropische Tijucawoud en natuurlijk ook carnaval. Copacabana is de bekendste wijk van Rio en fungeert in Oostende als glamoureus uithangbord voor de tentoonstelling, die je toont hoe een stad midden in de natuur, met haar rug gekeerd naar de zee, geleidelijk haar blik richt naar die zee en uitgroeit tot een wereldstad.

Beschouwingen van de beschouwers

In het eerste deel van de tentoonstelling kijk je mee door de ogen van een aantal fotografen.

Het Rio van de 19e eeuw is nog erg groen, maar de stad fascineert en lijkt als een "kasteel van water en zon". In de 20e eeuw zou de stad een enorme expansie kennen, niet altijd met veel respect voor de omgeving. Maar toch weet die natuur zich te handhaven, en dat heeft alles te maken met het terrein: tussen bekende wijken als Flamengo, Botafogo, Copacabana of Ipanema rijzen de morros (bergen) steil omhoog.

Als bezoeker kan je al dit moois ontdekken, als het ware struinend over de promenade van Copacabana. Het Grafisch Atelier van de Stad Oostende heeft de vloer van de Venetiaanse Gaanderijen herschapen in de "calçadão" (promenade) van de Avenida Atlantica, met zijn karakteristieke witte en zwarte golven.

Verschillende panorama's

In een tweede sectie ontdek je de verschillende gezichten van Rio de Janeiro.

Op het einde van de 19e eeuw realiseerden de Belgische fotograaf Henri Langerock en de Braziliaanse schilder Victor Meirelles een panorama van Rio. Het enorme schilderwerk werd toen tentoongesteld in Brussel, Parijs en Oostende, maar verdween toen richting Brazilë. Op de tentoonstelling kan je één studie voor dit panorama herontdekken. Het panorama zelf is intussen verloren gegaan. 

Maar er zijn ook andere panorama's te ontdekken: die van een stad in volle ontwikkeling, met een statige Avenida Central waar de gegoede burgerij een wandeling kan gaan maken. "Het was een beetje zoals Arthur Rimbaud ooit schreef", zegt curator Cláudia Fares: "Il faut être absolument moderne". Rio moest beschaafd worden en keek naar Europa.

In de 20e eeuw breidt de stad zich verder uit en wordt het mondaine Copacabana op de kaart gezet. De strandcultuur wordt een begrip, nog iets wat Rio en Oostende met elkaar gemeen hebben. 

Leven op het strand en leven op het carnaval

Het grootste deel van de tentoonstelling toont foto's van mensen: mensen op het strand en mensen tijdens de uitbundige carnavalsvieringen.

Wat doet een mens zoal aan het strand? Zonnebaden en zwemmen uiteraard, maar in Brazilië wordt het strand ook gebruikt om offers te brengen aan Yemanjá, de godin van de zee in de Candomblé-godsdienst, die Afrikaanse slaven honderden jaren geleden hebben meegebracht uit Afrika.

Ook onze eigenste koning Albert I en koningin Elisabeth waren ooit in Rio, zo blijkt. "Het was de eerste keer dat Europese vorsten naar Brazilië kwamen", weet Cláudia Fares.

De tentoonstelling besluiten kan met stralende foto's van carnavalvierders. De zon zal de volgende 3 wintermaanden volop schijnen in Oostende.

Rik Arnoudt

Copacabana, Rio in Panorama
waar: Venetiaanse Gaanderijen, hoek Zeedijk/Parijsstraat, 8400 Oostende
wanneer: van 22 oktober tot 15 januari
www.europalia.be

lees ook