EU wil dat banken hun kapitaal versterken

Op de Europese top in Brussel is vanavond beslist dat de banken hun kapitaalbuffers moeten versterken. De echt cruciale beslissingen zullen vanavond echter genomen moeten worden op de top van de leiders van de eurozone. Veel waarnemers beschouwen die als de laatste kans op Griekenland en de eurozone te redden en een nieuwe bankencrisis te voorkomen. Een succes is echter niet verzekerd.

Volgens premier Yves Leterme (CD&V) is afgesproken dat de banken tegen midden volgend jaar over minstens 9% kernkapitaal moeten beschikken. Dat moet hen sterker maken om de gevolgen van de schuldencrisis op te vangen. 

De nationale toezichthouders en die van de eurozone zullen bekijken welke banken er extra kapitaal nodig hebben. Of de Belgische banken daarbij zijn, is nog niet duidelijk. In totaal zouden de Europese banken 108 miljard euro extra kapitaal moeten ophalen. Leterme maakt zich wel sterk dat banken die overheidsgeld krijgen, al die tijd geen dividenden of bonussen zullen kunnen betalen.

In eerste instantie zouden de banken zich moeten wenden tot de financiële markten. Als ze daar geen geld krijgen, kunnen ze naar de regeringen stappen en desnoods naar het Europese financiële noodfonds EFSF. Heel nieuw is dat niet, want in feite was daar op de top van vorige zondag ook al overeenstemming over. In feite gaat het kapitaalverhaal over het vervroegen van de eerder afgesproken internationale Basel-III-akkoorden.

Belgische en Nederlandse banken OK?

Vorige week had premier Leterme gezegd dat er volgens een Europees onderzoek geen problemen waren voor de Belgische banken. Die zouden allen voldoende kapitaal hebben van meer dan 10% van het vereiste kernkapitaal.

Ook de grote Nederlandse banken zouden geen extra kapitaal nodig hebben. ING had in juni al een kernkapitaal van 9,4% en heeft intussen het Amerikaanse filiaal ING Direct in de VS verkocht. Dat zou de ratio nog eens met 0,9% verhogen. Ook ABN Amro (11,4%) en Rabobank (16,2%) zouden veilig zitten.

Wat met Griekse schuld en de ECB?

De problemen vinden hun oorsprong bij de Griekse staatsschuld, die in de zeer nabije toekomst zal stijgen tot meer dan 350 miljard euro. Griekenland moet een schuldherschikking krijgen, zegt Duitsland. Dat betekent dat de schuld van Griekenland drastisch wordt verminderd. Daardoor zouden de banken wel een (groot) verlies moeten incasseren. Er is sprake van dat de private investeerders, onder meer de banken dus, tot 50 procent van de Griekse staatsschuld moeten kwijtschelden. In juli werd de banken al gevraagd om 21 procent af te schrijven. Maar Frankrijk wil naar verluidt niet tot 50 procent gaan. Vooral bij de Franse banken heeft Griekenland schulden. Er wordt op dit ogenblik nog onderhandeld met de grote banken.

Hoe dan ook zullen de banken geld verliezen aan Griekenland en daarom was de herkapitalisatie nodig. Economisch expert Paul De Grauwe zegt dat dat geld wellicht van de overheden zal moeten komen en zo zou de schuldencrisis verder aangewakkerd worden. Volgens hem is hier een cruciale rol weggelegd voor de Europese Centrale Bank die onbeperkt geld zou kunnen creëren en tussenkomen op de obligatiemarkten. Dat zou volgens De Grauwe de speculatie kunnen stoppen. 

Probleem: zelf vindt de ECB - en ze wordt daarin gesteund door Duitsland - dat het niet haar taak is om de financiële markten te stabiliseren. Die rol zou zijn weggelegd voor het Europees Noodfonds (EFSF), dat anderhalf jaar geleden is opgericht en sinds juli ook de mogelijkheid heeft om in de obligatiemarkten te gaan kopen.

Welke rol krijgt het noodfonds?

In het Europese noodfonds EFSF zit momenteel 440 miljard euro, maar 163 miljard is toegezegd aan Ierland en Portugal. Rest nog 277 miljard euro, terwijl de markt van obligaties van Italië al ruim 1.900 miljard is. (Het eerste Griekse hulpplan van 110 miljard euro komt niet uit dat fonds).

Een uitbreiding van het noodfonds dringt zich dan ook op, maar het is de vraag hoe. Er meer geld in stoppen, is voor veel landen onbespreekbaar, maar er zijn andere middelen. 

Frankrijk wou van het noodfonds een echte bank maken en daardoor zou de capaciteit van het EFSF toenemen tot meer dan 2.000 miljard euro. Tegelijk zouden de schulden verspreid worden over de hele eurozone en dat is vooral voor de Duitse bondskanselier Angela Merkel niet te verkopen in eigen land.  

Merkel zou het EFSF liever zien optreden als verzekeraar voor de uitgifte van nieuwe obligaties voor Europese landen. De eerste 20 procent van nieuwe obligaties zou dan verzekerd zijn en daardoor zou het risico voor de belegger dus verkleinen en wellicht ook de risicorente. De capaciteit van het fonds zou op die manier verhogen tot meer dan 1.000 miljard euro. Ons land zal op de top vandaag dit Duitse voorstel verdedigen.

Italië zal nu toch fors bezuinigen

Intussen lijkt er ook vooruitgang te komen in de kwestie van de Italiaanse schuldenberg. Vorige zondag had de Italiaanse premier Silvio Berlusconi op de EU-top nog een bolwassing gekregen omdat zijn hervormingen te traag verlopen.

Vandaag had Berlusconi een extra besparingsplan bij zich en dat zou goed ontvangen zjin door zijn collega's. Zo zou Italië de pensioenleeftijd verhogen tot 67 jaar en belooft de regering om tegen 15 november een economisch groeiplan klaar te hebben. Ook zouden tal van overheidsbezittingen zoals gebouwen worden verkocht en dat zou 5 miljard opbrengen aan de schatkist.

lees ook