De Ieren kiezen een nieuwe president

De Ieren kiezen vandaag een nieuwe president. Er zijn niet minder dan zeven kandidaten om de populaire Mary McAleese op te volgen, die 14 jaar lang staatshoofd was. Het presidentschap is in Ierland vooral een ceremoniële functie zonder echte macht.
Een verkiezingsbord van Martin McGuinness in Belfast.

Zo'n 3,2 miljoen Ieren kiezen vandaag een nieuwe president uit een bonte verzameling van zeven kandidaten. Onder hen is een  voormalig lid van het Iers Republikeins Leger, een jurylid uit een reality-televisieshow, een homo-activist en een winnares van het Eurovisie Songfestival.

De kandidaten van de traditionele partijen doen het minder goed in de peilingen, door de zware economische crisis, en de Fianna Fail-partij, die aan de macht was toen de crisis losbarstte, heeft zelfs geen kandidaat naar voren geschoven.

Vrijdag worden de stemmen geteld maar de uitslag wordt pas zaterdag verwacht door het ingewikkelde kiessysteem. De Ieren kunnen immers de kandidaten rangschikken naar gelang van hun voorkeur, wat betekent dat de stembrieven meer dan een keer geteld moeten worden.

Naast de presidentsverkiezingen kunnen ze zich ook uitspreken in een referendum over amendementen op de Ierse grondwet, die het parlement zouden toelaten het loon van rechters te verminderen en onderzoekscommissies in te stellen. In Dublin West kiest men ook een vervanger in het parlement voor gewezen minister van Financiën Lenihan die in juni overleden is.

Zeven kandidaten

Als favoriet geldt de 49-jarige zakenman Sean Gallagher (kleine foto), die bekend werd als jurylid in de realityshow "Dragon's Den". De voorbije dagen klaagt Gallagher er over dat hij het slachtoffer is van "vuile spelletjes" en doet hij het sindsdien minder goed in de peilingen.

Maandag is Gallagher er van beschuldigd in juni 2008 een donatie van 5.000 euro te hebben geïnd voor de toen regerende Fianna Fail-partij. De zakenman had eerder ontkend aan fondsenwerving voor die, nu zeer onpopulaire, partij te hebben gedaan. Gallagher nam in januari ontslag uit het bestuur van Fianna Fail en dingt nu als onafhankelijke naar de gunst van de kiezer.

Het nieuws over de fondsenwerving werd tijdens een televisiedebat openbaar gemaakt door Martin McGuinness, de Noord-Ierse vice-premier, die met een zakenman had gepraat  aan wie Gallagher persoonlijk 5.000 pond gevraagd had. De zakenman, een veroordeelde brandstofsmokkelaar, bevestigde later het verhaal en zei dat hij een cheque voor het bedrag aan Gallagher had gegeven.

Tot voor het "schandaal" gaven de opiniepeilingen Gallagher een veilige voorsprong, nu wordt ernstig rekening gehouden met de kansen van Labour-kandidaat Michael D Higgins. Higgins is een voormalig minister van Cultuur, dichter en rederijker van de Ierse taal.

Derde in de peilingen is Martin McGuinness (kleine foto), vice-premier in Noord-Ierland en een voormalig lid van het Iers Republikeins Leger. McGuinness vertegenwoordigt Sinn Féin, de partij die Ierland en Noord-Ierland nog altijd wil verenigen. Ook McGuinness ligt onder vuur omdat hij tijdens zijn campagne steevast zijn verleden bij het IRA ontkende. Hij houdt vol dat hij in 1974 uit het IRA stapte terwijl de meeste geschiedkundigen hem als een topfiguur van het IRA zien tot de groep zichzelf ontbond in 2005. Tijdens de campagne kraag hij herhaaldelijk verwijten te horen van nabestaanden van IRA-slachtoffers.

In de politieke debatten komen de meeste schoten in zijn richting van de regerende Fine Gael-partij. Beiden partijen schieten elkaar daarmee in de voet: McGuinness mag op 10 procent van de stemmen rekenen, Fine Gael-kandidaat Gay Mitchell op 8.

Een andere zo goed als kansloos geachte "onafhankelijke" kandidaat is senator David Norris, een gewezen professor aan het beroemde Trinity College en kenner van de schrijver James Joyce. Hij werd beroemd als leider van een campagne voor homorechten, die Ierland er toe bracht na een tien jaar durende strijd homoseksualiteit te decriminaliseren in 1993.

Zijn campagne implodeerde nadat bekend geworden was dat hij brieven had geschreven waarin hij om clementie smeekte voor zijn voormalige Palestijnse geliefde die was veroordeeld wegens verkrachting van een 15-jarige jongen.

Verder zijn er nog Mary Davis, de voorzitster van Special Olympics Europe and Eurasia, en Dana Rosemary Scallon (kleine foto), Europarlementslid en als "Dana" bekend als de eerste Ierse winnares van het Eurovisiesongfestival in 1970 met "All kinds of everything". Haar campagne als conservatieve katholiek werd overschaduwd door excentrieke ruzies in haar familie en haar bewering dat iemand geprobeerd heeft haar te vermoorden door een van de banden van haar auto door te snijden. Volgens de politie is de band gescheurd op de autosnelweg omdat hij niet genoeg was opgeblazen.