Gent heeft de Braziliaanse Underground verkend

De Gentse Vooruit werd gisteravond getranformeerd tot een Braziliaanse muziekscene. "Brazilian Underground" toonde een staalkaart van wat moderne Braziliaanse muziek kan zijn: avant-garde, maar met Indiaanse, Afrikaanse en andere traditionele invloeden. Het werd een spetterende avond met als top of the bill Tom Zé, de Braziliaanse Frank Zappa.
Tom Zé, eigenzinnige ironie en muzikaal talent

"Brazilian Underground" dompelde de Vooruit onder in de Braziliaanse avant-garde. Na een drieluik in de Theaterzaal volgde nog een tropicalia-party tot in de kleine uurtjes.

Het concert-drieluik werd letterlijk aangeboord door het duo Loop B en Pedro Osmar. Pedro Osmar is een virtuose gitarist en geniet in Brazilië groot aanzien, maar is buiten eigen land vrijwel onbekend.

Electronicamuzikant Loop B werkt met recyclagematerialen en transformeert een hele ijzerwinkel tot een ongewone ritmebox. Zijn oude wasmachine, benzinetank of boormachine vulden mooi het gitaarspel van Pedro Osmar aan. Een waanzinnige en heel energieke confrontatie, waarbij zelfs het publiek werd betrokken.

De volgende opmerkelijke confrontatie was die tussen Fernando Sardo en zijn Grupo Experimental de Música en Die Anarchistische Abendunterhaltung, uit eigen land.

Grupo Experimental de Música is een vlag die de lading helemaal dekt. Je kon een heel scala aan instrumenten ontdekken, het ene al meer bizar dan het andere: buizen in alle mogelijke formaten en vormen, een injectiespuit, bizarre snaarinstrumenten, olievaten, ... Maar de klanken die al die dingen voortbrachten, leken je wel mee te voeren naar het Amazonewoud.

Voeg daarbij de mix van pop, rock, folk en klassiek van Die Anarchistische Abendunterhaltung, en je kreeg hemelse muziek waarbij je helemaal kon wegdromen: een sprookjesachtig huwelijk.

Ironie, energie en theatraliteit

Tom Zé is een van de grote namen van de Tropicália-beweging uit de jaren 60, zowat de culturele mei '68 van Brazilië. De man is intussen 75 jaar oud, maar daar kon je gisteravond weinig of niets van merken. Tom Zé, dat is grensverleggende energie en ironie op het podium. Hij ademt Braziliaanse muziekgeschiedenis, maar wie zich aan sambamuziek had verwacht, zat gisteravond verkeerd. Andere grote namen uit de Tropicália, zoals Gilberto Gil en Caetano Veloso, hebben zich in de loop der jaren verzoend met meer commerciële muziek, maar Tom Zé is zichzelf tot op vandaag trouw gebleven. En dat betekent een onwaarschijnlijke mix van verschillende muziekstijlen.

Hij trad gisteravond op in een soort jurk, een onderdeel van de theatrale show die hij ten beste gaf met zijn 5-koppige groep. Hij zong tegen het machismo in zijn land, tegen de dictatuur uit de jaren 70, tegen de arrogantie. Zijn rebelsheid en zijn ironie hebben Tom Zé dan ook de bijnaam "Frank Zappa van Brazilië" opgeleverd.

Soms klonk Zé ook poëtisch, toen hij bijvoorbeeld zong over de schoonheid van Brigitte Bardot op een soft sambaritme. Maar niets is wat het lijkt en alles verandert: BB is oud en heel wat minder mooi geworden en is "gedesintegreerd" in de dromen van de zanger, en dat was ook aan de muziek te horen.

Ook het publiek werd betrokken bij de show, zoals toen Zé een compositie brouwde met de Gouden Gids - jawel - en de noodnummers daaruit. Experimenteren voor een breed publiek, en dat publiek kon het smaken, want Tom Zé kreeg een staande ovatie. "Nu ben ik geciviliseerd! God, zegen de Vlaamse cultuur!", besloot de zanger ironisch.

Rik Arnoudt

lees ook