Cineaste/kunstenares met oog op "The future"

Sommige kunstenaars specialiseren zich in één kunstvorm, anderen willen alles uitproberen wat ze in handen krijgen. Miranda July is zo’n artistieke duizendpoot, een performance kunstenares, beeldhouwer, theatermaker, schrijver, internet-knutselaar die ook als cineast hoge ogen gooit.

Als Miranda July van vele markten thuis is, dan komt het ook omdat ze in wezen weinig onderscheid maakt tussen de media en materialen waarmee ze aan haar ideeën gestalte geeft. Toen ze zich in 2005 internationaal liet opmerken met haar debuutfilm "Me and you and everyone we know" vond ze de overstap naar cinema niet meer dan logisch.

"Ik zie het niet als een overstap," zei ze. "Het is een onderdeel van alles wat ik doe. Steeds van medium veranderen is ook goed voor de kwaliteit. Al die verschillende ervaringen en industrieën inspireren elkaar."

Haar nieuwe film "The future" is daar een levend voorbeeld van. Het magisch-realistische verhaal over een typisch Californisch koppel dat een kat adopteert en vaststelt dat hun leven door die verantwoordelijkheid een totaal andere wending neemt, begon ooit als een performance getiteld "Things we don’t understand and are definitely not going to talk about".

July: Na "Me and you and everyone we know" voelde ik me nogal onbehaaglijk. Ik had geen zin om meteen weer de aandacht te trekken met een nieuwe film. Dus besloot ik om weer wat te experimenteren met performancetheater. Daar ben ik al mee bezig sinds ik heel jong was en ik voel me er thuis en vrij. Het theaterstuk dat ik ontwikkelde, bevatte veel elementen die ook in de film zitten, zoals de pratende kat, de tijd die stil gezet wordt en de dans met de gele t-shirt. Maar het speelde zich allemaal af in een symbolisch universum, niet de echte wereld.

In de performances haalde je toeschouwers op het podium en liet ze meespelen. Dat kan natuurlijk moeilijk in een film.

July: Aanvankelijk had ik toch de ambitie om een nieuw soort cinema uit te vinden, een film waar het publiek actief aan deelneemt. Maar toen ik het stuk een paar keer had opgevoerd in New York besefte ik hoe zwaar het was om de kijkers erbij te betrekken. De keren dat ik het geprobeerd heb, werkte het maar ik wist ook dat het vroeg of laat in het honderd zou lopen. (lachje) Op dat moment leek een filmversie me ook veel interessanter.

Is zo’n ‘actieve’ film überhaupt mogelijk, denk je?

July: Volgens mij wel. We moeten trouwens redenen beginnen verzinnen waarom films in cinema’s vertoond moeten worden. Vroeger ging je naar de bioscoop om een film te zien maar dat volstaat al lang niet meer. Er zijn teveel andere manieren om een film te bekijken. En films zo groot maken dat ze alleen op een groot scherm getoond kunnen worden is op zich niet genoeg. Misschien is het een idee om een film te maken die je verplicht om hem met anderen te bekijken.

Heb je het gevoel dat je met "The future" meer risico’s neemt dan met ‘Me and you and everyone we know"?

July: Deze film is in elk geval minder knuffelbaar dan de vorige. In "Me and you and everyone we know" zat ook een hoop materiaal dat eigenlijk licht ontvlambaar was maar het publiek had het er niet moeilijk mee omdat de film gezien werd als een komedie. In dit geval wou ik de andere kant verkennen, de kant waar de zaken eerder triest dan grappig zijn. Waarschijnlijk zullen minder mensen bereid zijn om me daar te volgen maar dat was de richting die me op creatief gebied aantrok.

"The future" heeft een uitgesproken surreële kant. Wat trekt je aan in het surrealisme?

July: Surrealisme heeft altijd al een rol gespeeld in mijn werk. In "Me and you and everyone we know" zaten veel meer surreële ideeën die ik er op het laatste moment uit geknipt heb. Deze keer had ik meer vertrouwen en heb ik het wat verder geduwd. Het sluit beter aan bij wie ik ben. Ik doe nooit iets om bizar over te komen maar omdat het juist aanvoelt.

Wat als het hoofdpersonage zoveel liefdesverdriet heeft dat hij het enkel kan uitdrukken door de tijd stil te zetten? Je kan niet alleen maar tonen dat hij sip kijkt. Je moet er meer van maken. Die surreële momenten zijn voor mij altijd een noodzakelijk gevolg van het verhaal en de emoties. En in "The future" vloeien die momenten nooit voort uit lichtvoetige olijkheid maar bijna altijd uit pijn en verdriet. Dat wou ik op een originele manier in beeld brengen.

Ruben Nollet