Consumenten kunnen "historische stijlbreuk" wel smaken

Donderdag werd in verschillende Colruyt-winkels in heel België uitzonderlijk trappistenbier van Westvleteren aangeboden in een zogenoemde bouwsteenbox. De eenmalige actie had veel succes, maar oogstte ook kritiek. Van "het ideale kerstcadeau" tot "Westvleteren verliest zijn authenticiteit en gooit zijn ziel te grabbel": onze reporter ging kijken in de Colruyt in Brakel.

Voor de meeste liefhebbers die hun oog hadden laten vallen op een "uniek" pakketje Westvleteren begon de uitdaging eigenlijk woensdag al, een dag op voorhand. Het kwam erop aan een bon te bemachtigen die enkel in De Standaard, de Knack of Le Vif werd aangeboden.

"De actie wordt een succes", klonk het toen ik naar de Colruyt in Brakel belde. "De mensen zijn nog druk op zoek naar bonnen in De Standaard, maar die is overal uitverkocht."

Vanmorgen heerst er bijzonder veel bedrijvigheid op de Colruyt-parking. Er staat een lange rij mensen aan te schuiven nog voor het openingsuur. Sterker nog: omdat er zoveel volk staat, worden de deuren vroeger dan gewoonlijk geopend. "Het is een overrompeling", kreunt een oudere heer terwijl hij zijn kar tussen het gewriemel probeert te murwen.

De gang met de dranken en bieren zelf is akelig kalm: de directie heeft beslist om de pakketten aan te bieden aan de kassa zelf, om een chaos te vermijden. Opvallend: veel mensen rijden enkel met een pakketje Westvleteren naar buiten. Zij waren speciaal voor het bier gekomen. Ook opvallend: sommigen rijden met twee of drie pakketten naar buiten, hoewel je maar één pakje per persoon mocht meenemen.

"Aan het bouwen van een abdij heb ik meegeholpen"

Op de parking vooral gelukkige gezichten van zij die het "kleinood" hebben bemachtigd: zes flesjes donkere Westvleteren van 33 centiliter, een zogenoemde Westvleteren XII met 10,2 graden alcoholgehalte. Er zitten in het bouwsteenpakket ook twee glazen, of beter, degustatieglaasjes van 15 centiliter. Op de flesjes staat de Latijnse spreuk "ad aedificandam abbatiam adiuvi", of "ik heb bijgedragen aan het bouwen van een abdij."

Er zijn ruwweg drie beweegredenen te onderscheiden voor de aankoop: om het als kerstcadeau weg te geven, of om het zelf te houden, voor het bier zelf, of voor de glazen die een collector's item zijn voor de fans. Veel mensen stuurden familie of vrienden uit om de buit binnen te halen.

Carlos kwam een pakketje kopen voor zijn zoon, die gaan werken is. "Ik heb zelf nog nooit Westvleteren gedronken, maar ik hoop dat hij me nu eens laat proeven."

Twee mannen hebben elk een pakket gekocht: "Het is toch een collector's item, hé, iets unieks." Ze gaan het beiden weggeven: "Het is een ideaal kerstcadeau." Alvast één iets minder om over te piekeren tijdens de komende weken.

Jan stopt de Westvleteren weg in zijn auto. Hij blijkt een kenner te zijn. "Eigenlijk is de Sint-Bernardus net zo lekker en veel minder duur. Maar we doen het voor de abdij hé", knipoogt hij. Jan gaat de pas aangekochte Westvleteren, zoals het hoort, eerst enkele maanden wegzetten. Dat doe je best niet in de koelkast, maar in een donkere plaats tussen 12 en 16 graden Celsius. Na enige tijd zou het bier dan nog beter moeten smaken.

"Eén keer is meer dan genoeg"

Toch is niet iedereen gelukkig met de actie. Sommigen vinden het veel te ver gaan en vrezen dat Westvleteren zijn authenticiteit verliest door commerciële acties als deze.

Westvleteren heeft nu net iets speciaals, omdat het bier heel moeilijk te verkrijgen is (enkel aan de abdij zelf, op bepaalde tijdstippen, mits voorafgaandelijke overeenkomst en in in beperkte hoeveelheden, nvdr.). "Het is ver en ze schrijven daar je nummerplaat op", krijg ik vaker te horen. Tegenstanders hopen dat het bij deze ene actie blijft. Een tweede keer heiligschennis zou het merk een nog grotere deuk geven.

De pakketjes verkopen als zoete broodjes, maar verschillende winkels zijn minder snel uitverkocht dan verwacht. Zou het te maken hebben met de schaarste aan bonnen?

Franky Delahaye, de eerste verkoper in Colruyt Brakel en plaatsvervangend gerant, noemt het een actie voor het goede doel. "Wij houden er niks aan over", zegt hij. De winkel heeft trouwens extra personeel moeten inzetten. "We draaien op dubbele bezetting, er zijn nu vijf kassa's open in plaats van de gebruikelijke twee op een donderdagmorgen." Toch mag de beloning er zijn: net als Westvleteren heeft Colruyt heel wat gratis reclame geoogst.

"Wij moesten deze historische stijlbreuk plegen"

De abdij van Westvleteren, in West-Vlaanderen, besliste om de commerciële actie op te starten om geld te verzamelen voor verbouwingswerken aan de abdij. Een deel van de gebouwen moet grondig herbouwd worden.

Er werden 93.000 zogenoemde "Bouwsteenboxen" geproduceerd. Daarvoor zijn er sinds september vorig jaar extra brouwbeurten ingelast. Het was de eerste keer dat Westvleteren in de winkel werd aangeboden. Als alles verkocht raakt, levert dat ruim 2,3 miljoen euro op. De paters zeggen dat ze zich genoodzaakt zagen om deze "historische stijlbreuk" te plegen omdat de kosten hoger oplopen dan gedacht.

Overigens proberen niet enkel de trappistenbroeders hun voordeel te doen. Sommige mensen die een pakketje hebben gekocht, proberen het nu via internetsites te slijten voor verschillende honderden dollars.

Michael Torfs