"Apollo 18" koren op de molen van de non-believers ?

Wie een beetje ruimtefan is, weet wellicht dat Apollo 17 de laatste ruimtevlucht was waarmee, in december 1972, Amerikaanse astronauten naar de maan werden gestuurd. Om daar even rond te wandelen en dan veilig terug te keren. Sindsdien heeft de mens dus nooit meer een voet op de maan gezet. Maar nu is er toch een film met als titel "Apollo 18".

De film "Apollo 18" is samengesteld uit zogenaamd “found footage” (letterlijk: gevonden beeldmateriaal) en dus eigenlijk een documentaire, waaruit moet blijken dat er in 1974 toch nog, maar dan wel in het grootste geheim, een Apolloraket richting maan is vertrokken.

Meer zelfs: de maanlanding verliep probleemloos en twee astronauten konden opnieuw enkele wandelingen maken. Maar toen liep het mis. Heel erg mis.

Gelukkig bestaan ook daar beelden van, zodat we getuige kunnen zijn van wat er precies aan de hand was, waarom die vlucht van bij het begin top secret moest zijn en waarom dat zo gebleven is. Tot nu dus!

Als u niet al te lichtgelovig bent, is er nu wellicht al een belletje gaan rinkelen. Want indien bovenstaande samenvatting enige grond van waarheid zou bevatten, dan had u dat hier niet moeten lezen, maar dan waren zowat alle televisiejournaals overal ter wereld met dit “nieuws” geopend. Niet dus.

"The Blair Witch project" schreef geschiedenis

“Apollo 18” is inderdaad geen echte documentaire, maar een zogenaamde “mockumentary” of “faux documentary”. Het hierboven geciteerde found footage-procedé bestaat echter wel degelijk. Het wordt soms ook “recycled cinema” genoemd en het wordt regelmatig gebruikt voor echte documentaires en ook voor experimentele of avant-gardistische kunstfilms.

Soms duikt het zelfs op in speelfilms, maar dan bestaat de kans dat de filmmakers het publiek alleen maar willen laten geloven dat het om found footage gaat, terwijl zij de beelden wel degelijk zelf gedraaid hebben.

Dat was bij voorbeeld het geval in 1999 bij de griezelfilm “The Blair Witch project” van het duo Daniel Myrick en Eduardo Sánchez. Zij vertelden daarin het verhaal van enkele filmstudenten, die een documentaire wilden draaien over de heks uit de titel, maar die daarbij spoorloos verdwenen waren in het woud. Later werd hun schokkende beeldmateriaal teruggevonden, waaruit moest blijken dat hen iets verschrikkelijks overkomen was.

Een van de redenen waarom “The Blair Witch project” in de filmgeschiedenis herinnerd zal blijven, is dat dit no budget- project gelanceerd werd via een ingenieuze internetcampagne die de indruk moest wekken - en daar, zeker in het begin, ook in slaagde - dat het hier een waargebeurd drama betrof.

Tijdens die uitgekiende campagne werden zelfs websites gebruikt van totaal fictieve historische genootschappen die zogezegd de “echte” Blair Witch- legende bestudeerden. Het duurde niet lang of er volgden reacties van goedgelovige mensen die zich, in eer en geweten, herinnerden dat hun grootvader of een verre tante hen ooit over die (compleet verzonnen) heks hadden verteld!

In verband met “Apollo 18” hebben de filmmakers ook zo een beetje dat foefje van een mysterieuze website gebruikt door in hun nepdocumentaire te verwijzen naar de site LunarTruth.com, waar zij die honderden uren ultrageheim beeldmateriaal zouden gevonden hebben.

Onbedoeld neveneffect voor non-believers

Een ander handigheidje was “Apollo 18” te laten beginnen zonder generiek, zodat men toch niet meteen moest verraden dat de astronauten in kwestie door acteurs werden vertolkt.
De zorgvuldig bewaarde geheimen, die in deze als pseudocumentaire vermomde huiverfilm onthuld worden, zullen we hier uiteraard niet verklappen, want we willen hoe dan ook vermijden dat u last zou krijgen van lachkrampen.

Maar we willen de filmmakers hier wel feliciteren met de toch wel zeer authentiek ogende wijze waarop zij veel van die zogenaamde “found footage”-beelden gecreëerd hebben. De gelijkenis met de historische televisiebeelden van de verschillende Apollo-missies, compleet met hobbelende astronauten en storende ruis, is hoe dan ook frappant.

Een wellicht onbedoeld neveneffect van “Apollo 18” zou dus kunnen zijn dat non-believers, die altijd al beweerd hebben dat die maanlandingen in feite boerenbedrog waren, zich nu nog meer gesterkt voelen in hun paranoïde overtuiging dat het altijd al een grote samenzwering van de NASA en Hollywood is geweest.

O.J. Simpson op reis naar Mars

Dat was trouwens eerder ook al het geval met de speelfilm “Capricorn One” van regisseur Peter Hyams uit 1978. Daarin is sprake van de eerste bemande ruimtevlucht naar... Mars. Net voor take-off worden de drie astronauten van boord gehaald omdat er zich een veiligheidsprobleem stelt, maar de lancering gaat wel door omdat de NASA zich geen negatieve publiciteit kan veroorloven. En de Amerikanen hebben op dat moment ook nood aan een stevige opsteker. Daarom wordt beslist om de geplande wandeling op Mars dan maar te ensceneren in een filmstudio.

Zo gezegd, zo gedaan. De Amerikaanse bevolking juicht. Ze hebben nu niet alleen mannen op de maan, maar ook op Mars gedeponeerd! Bij de terugkeer gaat het echter fout. Erg fout. De weliswaar onbemande Capricorn One-capsule explodeert in volle vlucht, maar op de grond beseffen de drie astronauten dat zij nu, in de ogen van de wereld, omgekomen zijn.

Gestorven als helden! Zij realiseren zich meteen ook dat de NASA niet te beroerd is om van die fictieve heldendood ook een realiteit te maken.

Alhoewel “Capricorn One” behalve als thriller ook bedoeld was als satire op het fenomeen van de zogeheten “moon landing conspiracy nutters” zagen diezelfde samenzweringsadepten de film als het zoveelste bewijs van hun grote gelijk, want hier kon men immers zien hoe Hollywood makkelijk in staat was om allerlei ruimte-exploten te faken. Tja, zo kan men natuurlijk aan de gang blijven. Opmerkelijk detail: een van de astronauten werd indertijd vertolkt door O.J. Simpson

Jan Temmerman

Apollo 18 (VS)

regie Gonzalo Lopez-Gallego
met Warren Christie, Ryan Robbins, Ali Liebert, Lloyd Owen, Andrew Airlie, Michael Kopsa
release woensdag 30 november 2011