Noomi Rapace over de erfenis van Lisbeth Salander

Drie jaar geleden was de Zweedse actrice Noomi Rapace een nobele onbekende. Een personage (Lisbeth Salander) en een filmtrilogie later staat ze bij onder meer Ridley Scott en Guy Ritchie op de set. Het bijtende drama "Beyond" laat echter zien dat ze haar thuis niet uit het oog verloren is.

Begin volgend jaar krijgen we David Finchers versie van Stieg Larssons eerste Millennium-roman op de schermen. Vanaf dan zal de hele wereld het opmerkelijke personage van Lisbeth Salander waarschijnlijk verbinden met hoofdactrice Rooney Mara. Voor ons zal de tengere maar snoeiharde hacker/goth echter voor eeuwig toebehoren aan Noomi Rapace, die de rol vertolkte in de Zweedse verfilming.

Hoe diep de indruk was die de 32-jarige actrice liet, mag blijken uit het programma dat ze voor de boeg heeft. Eind december zien we haar terug in “Sherlock Holmes: Game of shadows”, Guy Ritchies vervolg op zijn eigen kaskraker. Eind mei volgend jaar doet ze er nog een schepje bovenop met “Prometheus”, Ridley Scotts lang verwachte terugkeer naar het universum van “Alien”.

Maar eerst gooit ze het over een andere (en veel intiemere) boeg met “Beyond”, een Zweeds drama waarin ze een vrouw speelt, Leena, die verplicht wordt om pijnlijke jeugdherinneringen terug op te rakelen wanneer ze hoort dat haar moeder op sterven ligt. Voor Rapace was “Beyond” op meer dan één vlak een ommekeer, zegt ze.

Rapace Na de Millennium-trilogie heeft het even geduurd voor ik er terug op een normale vrouw leek. Ik heb vooral genoeg gegeten zodat ik er wat zachter en meer moederlijk uitzag. Voor deze rol moest ik ook nog eens vier dagen per week naar het zwembad omdat ik geen crawl kon zwemmen. Of duiken. Het hielp ook niet dat ik een afkeer heb van water. (lacht) Maar voor mijn personage, Leena, staat water gelijk met vrijheid. Na een tijdje begon ik haar ook wel te begrijpen. De ironie is natuurlijk dat je in de film onmogelijk kan uitmaken of ik het ben die daar in het water ligt. Ze hadden dus even goed een stand-in kunnen gebruiken. (lacht)

Waar kwam je afkeer voor water vandaan?

Rapace Als kind woonde ik een paar jaar in IJsland bij mijn stiefvader. En daar heb je die typische warmwaterbronnen. Maar toen ik op mijn 8e naar Zweden verhuisde, werd plots van me verwacht dat ik in een ijskoud zwembad sprong. Alle andere kinderen amuseerden zich rot, ik voelde me enkel verstijven van de kou. Ik vond iedereen krankzinnig. Dat trauma heb ik nooit helemaal afgeschud. Ik weet nog goed dat ik elke zomer aan mijn vrienden zei dat ik binnenkort terug naar IJsland zou verhuizen. (lacht)

Leena, je personage in “Beyond”, woont in Zweden maar is oorspronkelijk Fins. Je kon haar dus wel begrijpen.

Rapace Absoluut. Ik heb me altijd al een buitenstaander gevoeld. Ik weet niet goed waarom. Misschien heeft het gewoon met energie te maken. Mijn energie lijkt niet eenvoudig te passen bij de heersende normen, de manier waarop mensen zich horen te gedragen. In Zweden is alles een beetje lauw. Ze zullen nooit zeggen wat ze denken. Ze willen eerst jouw mening horen, zodat ze het niet oneens hoeven te zijn. Niemand durft zijn nek uit te steken. Niemand wil te gelukkig of droevig of emotioneel zijn. Alles staat in het teken van neutraliteit en evenwicht. Ik vind het veel aangenamer dat iemand me gewoon zegt dat ik mijn mond moet houden als ik te luid ben dan dat ze het half laten aanvoelen. Ik haat mensen die niet eerlijk durven zijn.

Waar voel je je het meest thuis?

Rapace Mijn vader is een Spaanse zigeuner. Dat zit in mijn bloed. In Spanje voel ik een ruimte en vrijheid die ik nergens anders ervaar. Parijs ligt me ook heel goed. Daar kan ik tenminste zeggen wat ik denk.

Leena is heel anders van aard. Zij lijkt zich goed aangepast te hebben aan de Zweedse samenleving.

Rapace Dat is zo. Ze wil geen buitenstaander zijn. Ze wil perfect in het plaatje passen, verdwijnen in de menigte. Ze is namelijk opgegroeid met ouders die zo marginaal en onhandelbaar waren dat ze zich voorgenomen heeft om vooral niet zoals zij te worden. Als je in zo een gezin opgegroeid bent, wil je niet dat mensen je opmerken. Daarom heeft Leena zichzelf zo onzichtbaar mogelijk gemaakt, zichzelf geleerd om haar emoties en haar innerlijke chaos te beheersen. Binnenin is ze een vulkaan omdat ze al die herinneringen en littekens en emoties uit haar jeugd met zich meedraagt, dingen waarover ze met niemand heeft kunnen praten. Eigenlijk leeft ze in een leugen.

Begrijp je haar?

Rapace Natuurlijk. Maar je kunt je zomaar de deur naar je verleden sluiten en doen alsof het nooit gebeurd is. Je moet op een bepaald moment die deur terug openen en alles onder ogen zien. Ik zeg niet dat ze haar ouders moet vergeven om wat ze haar aangedaan hebben maar ze moet het wel ergens leren aanvaarden.

Sinds je rol als Lisbeth Salander in de Millennium-trilogie sta je internationaal in het middelpunt van de belangstelling. Kan je daarvan genieten?

Rapace Het is dubbel. Ik ben heel blij dat ik de kans krijg om te werken met mensen overal ter wereld, acteurs en regisseurs voor wie ik enorm veel bewondering heb. Er zijn allerlei deuren voor me open gegaan. De keerzijde is dat mijn gezicht veel bekender is geworden en daar heb ik het moeilijker mee. Ik hou niet van beroemdheid om de beroemdheid. Dat is zelfs gevaarlijk. Het zou mijn carrière als actrice kunnen vernietigen omdat mensen enkel nog Noomi Rapace zullen zien en niet langer het personage dat ik probeer neer te zetten. Ik zal er alles aan doen om genoeg mysterie te bewaren.

Ruben Nollet

Beyond (Zwe)

regie Pernilla August
met Noomi Rapace, Ola Rapace, Outi Mäenpää, Ville Virtanen, Tehilla Blad, Junior Blad, Selma Cuba
release woensdag 30 november 2011