Leterme: op hoge pieken en in diepe dalen

Voor premier Yves Leterme (CD&V) komt er maandag een einde aan een politieke carrière met veel bochten. Na de woelige Belgische politiek wacht hem een carrière bij de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO).

Het grote publiek dat niet met de neus op de Wetstraat gedrukt staat, leerde Yves Leterme kennen toen hij in juni 2003 verkozen werd tot voorzitter van CD&V. De Vlaamse christendemocraten zaten toen al vier jaar op alle hoge niveau's in de oppositie en hadden net rampzalige parlementsverkiezingen achter de rug.

Met zijn wat grijs en saai, maar ouderwetse degelijkheid uitstralend imago positioneerde het "kind van de Westhoek" zich als tegenpool van de Sturm und (hervormings)Drang van de paarse regeringen Verhofstadt I en II.

Tegen veel verwachtingen in, werkte het, zeker nadat CD&V in februari 2004 een kartel sloot met N-VA (links). Een jaar na de federale rammeling keerde CD&V/N-VA  in juni 2004 als grootste fractie terug bij de Vlaamse verkiezingen. Leterme werd  Vlaams minister-president, maar federaal bleef hij oppositieleider.  

Leterme zette zijn CD&V in kartel met N-VA op een resolute Vlaamse koers en profiteerde van het Vlaamse ongenoegen over Brussel-Halle-Vilvoorde, maar ook van de metaalmoeheid bij paars. Met slagzins als "Wie gelooft die mensen nu nog?", "5 minuten politieke moed" (over BHV) en "goed bestuur" groeide hij uit tot de anti-Verhofstadt, maar die slogans zouden zich later ook tegen hem keren.

Eindelijk premier

Op 10 juni 2007 beleefde Leterme zijn "moment de gloire" toen hij bij de federale verkiezingen 796.521 voorkeurstemmen haalde en de paarse meerderheid doorbrak. Na acht jaar oppositie was CD&V terug aan zet, maar als snel botsten CD&V/N-VA met de eisen  inzake BHV en een grote staatshervorming op het "non" van de Franstalige partijen.

Het "Marseillaise-incident" -een uit de hand gelopen grapje waarbij Leterme het Franse volkslied aanhief op de nationale feestdag- werd door de Franstalige media niet gesmaakt en al spoedig liep de regeringsvorming vast. Ondanks pionierswerk van Dehaene moest Leterme in september zijn ontslag aanbieden als formateur.

Kort daarop kon hij weer aan de slag, maar het water tussen CD&V/N-VA en de Franstaligen bleek te diep. Na zes maanden crisis moest Leterme het initiatief laten aan zijn oude rivaal Guy Verhofstadt die een overgangsregering op de been bracht, met Leterme als vicepremier in het wiel. 

Van BHV naar Fortis

Zoals afgesproken gaf Verhofstadt op 20 maart 2008 de Wetstraat 16 over aan Yves Leterme. Diens regering reed zich evenwel meteen vast in het communautaire moeras en amper vier maanden later weigerde koning Albert II een eerste maal het ontslag van Leterme I. In de herfst blies N-VA het kartel op en zat CD&V nu in de tang tussen het Franstalige front en de Vlaamse nationalisten die aan een klim in de peilingen begonnen.

Met de herfst van 2008 kwam ook de financiële crisis, waarbij de regering eerst Fortis Bank en nadien ook Dexia en KBC moest redden. Anders dan bij BHV kon de premier zich nu wel tonen als een daadkrachtig leider. De nationalisering van Fortis Bank en de verkoop aan BNP Paribas leidde echter tot een juridisch kluwen dat hem al snel ten val zouden brengen. Op 22 december 2008 liet Leteme de Wetstraat 16 aan partijgenoot Herman Van Rompuy na berichten over beïnvloeding van het gerecht.

Die klachten konden niet hard gemaakt worden en in juli 2009 keerde Leterme eventjes terug als minister van Buitenlandse Zaken. Het bleek een spingplank, want toen Herman Van Rompuy benoemd werd tot EU-president, verkaste Yves Leterme opnieuw naar de Wetstraat 16. 

Die come-back was van korte duur, want in april 2010 trok Open VLD de stekker uit de communautaire impasse. Vanaf toen was Leterme ontslagnemend en zou het dat blijven tot nu. Op 13 juni 2010 was de cirkel rond: CD&V leed de grootste verkiezingsnederlaag ooit en moest voortaan het iniatief aan PS en N-VA laten.  

Omdat die er niets van bakten bij de formatie, zou de regering-Leterme een wereldrecord ontslagnemen vestigen, al werd die leemte een tijdlang zinvol ingevuld met een succesvol EU-voorzitterschap. In de nadagen van zijn premierschap kreeg Leterme dan nog de Dexia-crisis over zich heen. Vanaf januari kan Leterme aan de slag als ondervoorzitter bij de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) in Parijs. Normaal betekent dat rustiger vaarwater, maar met de wereldwijde crisis weet je natuurlijk nooit.   

Jos De Greef