Kan Witte Huis een "shutdown" nog afwenden?

In de Verenigde Staten kan de overheid vanaf vrijdagnacht enkele uitkeringen niet meer betalen, tenzij de Republikeinen en de Democraten het alsnog eens geraken over een belastingwet. Voor de tweede keer dit jaar stevent de overheid af op een "shutdown".

Afgelopen zomer kon de overheid zo'n shutdown, een "sluiting" waarbij de overheid ambtenarenlonen en uitkeringen niet meer kan betalen, nog op de valreep afwenden.

Na een wekenlange krachtmeting tussen het Witte Huis, met de Democratische president Barack Obama, en het Huis van Afgevaardigden, waar de Republikeinen de meerderheid hebben, werd de discussie geëvacueerd. Er kwam een tijdelijke wet om de rekeningen te kunnen blijven betalen. De heetste hangijzers moesten dan door een supercomité van de twee partijen tegen eind november worden opgelost. Door het politieke gebakkelei over het schuldplafond heeft kredietbeoordelaar Standard & Poor's de toprating van de VS in augustus verlaagd.

Maar nu heeft dat supercomité geen resultaat kunnen melden. De Democraten en de Republikeinen zijn het er min of meer over eens om de belastingen voor de middenklasse te verlagen. Maar het grootste struikelblok blijft de belastingverhoging voor de rijken en de superrijken: een eis van de Democraten waar de Republikeinen niet op willen toegeven. De rijken kregen onder de vorige president George W. Bush een rits belastingvoordelen, maar Obama wil hun belastingen nu weer verhogen. De Republikeinen houden dat tegen met het argument dat het de rijksten zijn die banen creëren in de VS.

Tegen vrijdagnacht moeten de beide partijen een vergelijk vinden, anders kan de overheid heel wat uitkeringen niet meer betalen. Het gaat onder meer om uitgaven in de gezondheidszorg, het onderwijs, defensie en veiligheid.

Republikeinen en Democraten geven elkaar de schuld voor de impasse. "Ze onderhandelen niet, ze houden gewoon het been stijf", zegt het Witte Huis over de Republikeinen. Dat er in 2012 verkiezingen zijn, maakt de discussie nog moeilijker. De Republikeinen willen Obama van de macht verdrijven en zetten, opgezweept door het succes van de ultraconservatieve Tea Party, zwaar in op het thema van de belastingverlagingen.

Volgens onder meer The Washington Post zijn de Democraten nu bereid om de eis tot hogere belastingen voor de rijken te laten varen, in ruil voor een (tijdelijke) wet waardoor de overheid de rekeningen kan blijven betalen. Daarmee kan een shutdown nog voor het einde van het jaar worden afgewend. Tegelijk is het Witte Huis al begonnen met de voorbereidingen op zo'n shutdown.

Maar zowel een shutdown als een tijdelijke wet (die dan in de loop van verkiezingsjaar 2012 opnieuw opspeelt), zou niet goed zijn voor de financiële geloofwaardigheid van de VS, menen analisten.