Martin Scorsese maakt familiefilm "Hugo" in 3D

Aan de basis van deze film ligt "The invention of Hugo Cabret", een soort graphic novel voor kinderen van Brian Selznick. Het resultaat is dat "Hugo" een van de weinige films van Martin Scorsese is geworden waar men met de hele familie heen kan. Eerder uitzonderlijk voor de maker van klassieke gangsterfilms, zoals "Goodfellas" en "Casino". Het is ook zijn eerste "deepie" geworden, want "Hugo" werd in 3D gedraaid en dat procedé wordt hier eindelijk nog eens gebruikt op een manier die wél iets toevoegt aan het verhaal.

"Hugo" situeert zich in de jaren 30 in Parijs en vertelt het verhaal van een twaalfjarig weesjongetje, dat in het immense treinstation van Gare Montparnasse de grote klokken aan de gang houdt door hun ingewikkelde mechaniek tijdig op te winden.

Eigenlijk is dat het werk van zijn oom, maar die is meestal dronken. Hugo doet dat werk in het geniep, want indien men hem zou opmerken, zou hij stante pede naar een weeshuis gestuurd worden.

Ondertussen houdt handige Hugo zich ook bezig met het herstellen van een "automaton", een mechanische robot die zijn vader hem heeft nagelaten. Het is een met een pen uitgeruste en dus "schrijvende " robot. Als Hugo hem opnieuw in beweging zou krijgen, hoopt hij op die manier een boodschap van zijn overleden vader te krijgen.

Scorsese doceert filmgeschiedenis in 3D

Deze verhaalelementen zijn uiteraard belangrijk, maar eigenlijk is dit niet de kern van deze visueel bijzonder verzorgde film. In de Gare Montparnasse is er ook een speelgoedwinkeltje, dat uitgebaat wordt door een oude, nogal sombere man.

Na verloop van tijd zal Hugo ontdekken dat die man niemand minder is dan Georges Méliès (1861-1938), de Franse filmpionier, annex goochelaar, die in de filmgeschiedenis met stip genoteerd staat als één van de voorvaderen van de speciale effecten. Een van zijn meesterwerkjes, namelijk "Le voyage dans la lune" uit 1902, wordt algemeen beschouwd als de allereerste sciencefictionfilm.

Daar was het Scorsese dus om te doen. In een mooie en melancholische familiefilm zorgen voor een eerbetoon aan deze geniale, maar door de huidge generatie bioscoopbezoekers grotendeels vergeten filmtovenaar, die letterlijk honderden korte films geproduceerd en gerealiseerd had, maar na de Eerste Wereldoorlog in financiële problemen raakte.

Geruïneerd en zonder inkomen zag hij zich verplicht om in de late jaren 20 in de Gare Montparnasse een speelgoedwinkeltje open te houden. Daar werd hij door de Franse filmjournalist Leon Druhot "herontdekt", want zijn meeste landgenoten dachten dat Georges Méliès al lang overleden was.

Dat aspect van herontdekking heeft bij Martin Scorsese zeker ook een belletje doen rinkelen, want als kleine jongen werd hij zelf gefascineerd door de films van de Engelse regisseur Michael Powell (1905-1990), zoals "The red shoes" en "Black Narcissus". In de jaren 60 zou Scorsese er een erezaak van maken om het werk van die net als Méliès grotendeels vergeten filmmaker opnieuw onder de aandacht te brengen.

De ruimteraket van Georges Méliès

In tegenstelling tot de gebroeders Lumière die de door hen ontworpen Cinématographe in eerste instantie vooral gebruiken voor het draaien van zogenaamde "actualités" en andere documentaire filmpjes, zou Georges Méliès vrij snel gebruik maken van allerlei trucages om de meest fantasierijke fictieverhaaltjes te vertellen, zoals dat het geval was in zijn wereldberoemde "Le voyage dans la lune".

De film bevat onder meer dat iconische beeld van een ruimteraket die pardoes in het oog van Manneke Maan belandt! Het is duidelijk voelbaar dat Martin Scorsese zich biezonder geamuseerd heeft met de reconstructie - via allerlei flashbacks - van enkele magische filmscènes die in een ver vervlogen verleden door Méliès bedacht en uitgevoerd werden in zijn eigen, helemaal uit glazen wanden - om het zonlicht te kunnen gebruiken - opgetrokken filmstudio.

Het zou eerder toevallig geweest zijn dat Georges Méliès een grondprincipe van de filmmagie ontdekt heeft. Hij was in Parijs op de Place de l’Opéra straatbeelden aan het draaien toen de camera plots blokkeerde. Het toestel werd ter plaatse hersteld en het filmen ging gewoon door. Maar toen het resultaat geprojecteerd werd, bleek dat een paardentram die op het moment van de panne voorbij de camera kwam gereden plots veranderde in... een lijkwagen. De filmtrucage was geboren!

Jan Temmerman

Hugo (VS)

regie Martin Scorsese
met Asa Butterfield, Chloë Grace Moretz, Ben Knigsley, Sacha Baron Cohen, Ray Winstone, Emily Mortimer, Jude Law
release woensdag 21 december 2011