Rekenhof waarschuwt voor hoge pensioenkosten

Het Rekenhof waarschuwt voor de stijgende kosten van de ambtenarenpensioenen. Door de vergrijzing gaan de kosten van die pensioenen zich de komende jaren flink doorzetten, zo schrijft het Rekenhof in haar jaarboek.
Igance Desomer, voorzitter van het Rekenhof, Philippe Roland, eerste voorzitter van het Rekenhof en Herman De Croo (Open VLD)

Het 168e jaarboek van het Rekenhof is vanmiddag voorgesteld in de Kamer. Het opvallendste element in het rapport over 2010 is de waarschuwing voor de evolutie van de overheidspensioenen. Die stegen vorig jaar tot 10,3 miljard euro, 3,6 procent meer dan in 2009.

In de periode 2006-2010 nam de totale pensioenlast van de overheidssector met 24,7 procent toe. Die tendens belooft in de komende jaren nog te versterken aangezien de 50-plussers in 2010 maar liefst 42 procent uitmaakten van het personeel, was de boodschap van Philippe Roland en Igance Desomer, eerste voorzitter en voorzitter van het Rekenhof.

De federale ambtenaren en de leerkrachten vertegenwoordigen in totaal ruim 80 procent van de toegekende pensioenen, 40,9 procent voor de ambtenaren, 42,2 procent voor het onderwijzend personeel. De lokale besturen zijn goed voor een aandeel van 12,4 procent , de gemeenschappen en gewesten nemen 4,4 procent voor hun rekening.

Voor de federale overheidsdiensten bedroegen de pensioenuitgaven in 2010 3,9 miljard euro, een stijging van 2,1 procent. De belangrijste pensioenpost op dit niveau blijft ook in 2010 die van de militaire pensioenen -van het leger en de voormalige rijkswacht- met 1,3 miljard euro. In totaal registreerde het Rekenhof op 1 juli 2010 443.993 overheidspensioenen, 353.551 rust- en 90.442 overlevingspensioenen.

Wat heeft de financiële crisis de staat al gekost?

In het jaarboek van het Rekenhof, ook wel het "blunderboek" genoemd, wordt ook de rekening gemaakt van wat de financiële crisis de overheid gekost heeft. En dat is een groot bedrag. Tussen het laatste trimester van 2008 en 15 november van dit jaar heeft de staat 15,7 miljard euro geïnvesteerd in het kapitaal van de financiële instellingen, 8,6 miljard geleend aan de sector en voor maximaal 138 miljard euro waarborgen verstrekt.

In dat laatste cijfer is geen rekening gehouden met de heronderhandeling van België en Frankrijk voor de waarborgen van beide landen aan Dexia, waardoor de totale overheidswaarborg van 90 op 45 miljard werd teruggebracht.

In tegenstelling tot andere jaren werd de impact van de steunmaatregelen bekeken over een periode tot 15 november en niet tot eind 2010 zoals gebruikelijk, waardoor een actueel totaaloverzicht kon worden opgesteld. De 15,8 miljard euro aan investeringen waren bestemd voor Dexia nv, Dexia Bank België (in totaal 5 miljard), Fortis Bank, BNP Paribas en SPV Royal Park Investments (in totaal 10,3 miljard), Ethias (500 miljoen) en het Europees noodfonds EFSF (600.000 euro).

De leningen hadden betrekking op KBC, SPV Royal Park Investments en Kaupthing. Via een speciaal fonds bij de Deposito- en Consignatiekas zijn de bankdeposito's, levensverzekeringen tak-21 en het kapitaal van erkende coöperatieve vennootschappen gewaarborgd voor maximaal 100.000 euro.

Voor al deze maatregelen en de verleende waarborgen ontving de staat tussen 2008 en 2011 565 miljoen euro aan dividenden. De vergoedingen voor de toegekende waarborgen aan de financiële sector en de bijdragen aan het Bijzonder Beschermingsfonds voor de Staat bracht in die periode 2,8 miljard euro op.

Wat de steunmaatregelen voor de stabiliteit van de eurozone betreft, heeft België 1,7 miljard euro aan Griekenland geleend, voor 641.000 euro deelgenomen in het kapitaal van het Europees noodfonds European Financial Stability Facility (EFSF) en werden de leningen van de EFSF gewaarborgd voor maximaal 27,1 miljard euro aan kapitaal. Intussen werden al vier leningen uitgeschreven aan Ierland en Portugal.

Wat doet het Rekenhof?

Het Rekenhof is een instelling van het federale parlement en is belast met de externe controle op de begrotings-, boekhoudkundige en financiële verrichtingen van de federale staat, de gemeenschappen, de gewesten, de openbare instellingen die ervan afhangen, en de provincies. Op de website van het Rekenhof kunt u het volledige jaarboek raadplegen.