Britse en Schotse regering botsen

De Britse regering en die van de autonome regio Schotland zijn het grondig oneens over een referendum over onafhankelijkheid. Het gaat zowel over de datum van het referendum als over de inhoud ervan.

Dat er een referendum komt, daarover zijn beide partijen het eens; over wanneer en hoe dan weer niet. De Schotse nationalistische partij SNP, die in Edinburgh de regering vormt, wil pas eind 2014 een referendum houden over de toekomst van Schotland.

Volgens minister-president Alex Salmond (SNP, boven) moet dat referendum goed worden voorbereid, want het gaat over de belangrijkste keuze voor Schotland in meer dan 300 jaar. Bovendien wil Salmond dat de Schotten ook kunnen kiezen tussen een derde optie: de "devo max" of maximale devolutie. Daarin zou Schotland een erg grote financiële autonomie genieten, maar dan binnen het Verenigde Koninkrijk.

Dat verraadt dat Salmond er niet zeker van is dat een meerderheid van de Schotten onafhankelijkheid zal kiezen. Salmond geeft daaraan de voorkeur, maar beseft ook dat zeer ruime autonomie meer kans maakt op een ja-stem in een referendum. Volgens de SNP kan Schotland een leuk klein land zijn in de EU met de olievelden in de Noordzee in het bezit. Door de financiële crisis zijn nogal wat Schotten daar evenwel nog niet zo zeker van.

De Britse regering van premier David Cameron wil dat referendum zo snel mogelijk houden. Volgens hem weegt de huidige onzekerheid op de economie en de investeringen in Schotland. Cameron wil ook slechts twee keuzes: voor of tegen onafhankelijkheid.

De keuze van de Schotse regering voor 2014 is ook niet toevallig. Dan zijn er de Commonwealth Games in Glasgow en wordt de 700e vejaardag gevierd van de slag van Bannockburn, hun tegenhanger van onze Guldensporenslag.

De geest van Bannockburn

Het Keltische Schotland heeft zich altijd afgezet tegen het Angelsaksische en Normandische Engeland. Nadat in 1314 in de slag van Bannockburn een Engelse invasie werd teruggeslagen, werd het Schotse nationaal gevoel versterkt.

Sinds 1603 hadden beide koninkrijken hetzelfde staatshoofd en bijna een eeuw lang kwamen die vorsten uit de Schotse Stuartdynastie. Na een mislukte poging om een kolonie te stichten in Panama raakte Schotland in een financiële crisis en sloot het zich in 1707 vrijwillig aan in een unie met Engeland en Wales tot het Verenigd Koninkrijk. Die had een eengemaakt parlement in Londen, maar Schotland behield wel de eigen rechtspraak.

In 1999 gaf de regering van Tony Blair Schotland opnieuw ruime autonomie met een eigen parlement en eigen belastingen. Dat heeft de Schotse drang naar eigenheid niet weggenomen en de voorbije jaren is in Edinburgh een regering van Schotse nationalisten aan de macht die dromen van een aparte staat binnen de Europese Unie.