Ben jij een van de 2 miljoen die het gedaan heeft?

Erasmus viert zijn 25e verjaardag. Al een kwarteeuw kunnen studenten een tijdje elders gaan studeren in Europa. Bologna, Stockholm, Berlijn of Barcelona zijn dankzij Erasmus voor meer dan 2 miljoen (oud)studenten geen vakantie- bestemming, maar een tweede thuis. “Een onvergetelijke ervaring”, getuigen velen. Deredactie.be sprak met Erasmusstudenten van toen en nu.

De Europese Commissie hield precies 25 jaar geleden het Erasmus uitwisselingsprogramma boven de doopvont, genoemd naar de Nederlandse humanist Desiderius Erasmus uit Rotterdam, die 500 jaar geleden verschillende universiteiten afschuimde. Sinds 1987 hebben meer dan 2 miljoen studenten de kans gekregen om met Erasmus in het buitenland te studeren. Tegenwoordig nemen meer dan 200.000 studenten jaarlijks deel aan het Erasmus uitwisselingsprogramma, onder hen zo'n 6.000 Belgen.

“Changing lives, opening minds” is de slogan voor 25 jaar Erasmus. “Het vat goed samen wat het voor mij betekend heeft”, zegt Marc Goffart. Hij was destijds een van de eerste studenten die op Erasmus ging. De pionier van toen is voor de feestelijkheden rond 25 jaar Erasmus studentenambassadeur voor België. “Erasmus is van onder de kerktoren weggaan. Het is een verrijkende ervaring die mogelijkheden geeft waar je zelf nooit aan had gedacht. Het geeft een kijk op jezelf en op je land. Jezelf in vraag stellen, dat neem je mee voor de rest van je leven.”

“Heel veel over mezelf geleerd”

Sarah beaamt dat. Ze studeert al drie maanden in het Spaanse Salamanca. “Ik leer dingen op school, maar daarbuiten heb ik al heel veel over mezelf geleerd.” Ze staat er zelf van te kijken dat ze zo goed haar plan kan trekken. “Ik was onder de indruk dat ik mijn eigen was kon doen.”

Om op Erasmus te gaan moet je dan ook je plan kunnen trekken. Je moet jezelf immers eerst door de papierberg werken die eraan voorafgaat. Elke Erasmusstudent beaamt het, de administratieve rompslomp die een uitwisseling met zich meebrengt, is niet van de poes. “Er is ondertussen een stevige administratieve en inhoudelijke basis om studenten te begeleiden, maar een aantal problemen van de begindagen blijven knelpunten”, weet ambassadeur Goffart.

Vrienden maken

“Ik heb altijd al op Erasmus willen gaan”, zegt Eva. De 20-jarige studente is al 8 maanden op Erasmus in Helsinki. Finland was een ideale keuze voor haar.

Naar het zuiden wilde ze zeker niet. “Maar Fins is moeilijk. Ik spreek de taal intussen wel al een beetje en ik trek veel op met Finnen. Dat helpt.”

Dat het belangrijk is om je tussen “locals” te begeven, vindt ook Donald. Hij studeert economie in Aix-en-Provence. “Er zijn Erasmusstudenten die ervoor kiezen om enkel onder hen te blijven. Ik niet. Ik ken veel Fransen, maar je moet er zelf een beetje naar op zoek. Het hangt dus af van je eigen ingesteldheid.” De vriendschappen hebben ook zijn talenkennis gevoelig verbeterd. “Alles is in het Frans. Je wordt erin gedropt. Taal leer je niet uit een boek.”

Elders zijn, dat is ook een beetje missen

Het thuisfront achterlaten, dat is niet voor iedereen evident. “Ik mis mijn vrienden en familie ook wel”, zegt Sarah. “Maar alle Erasmusstudenten hier hebben een beetje datzelfde gevoel. Dat helpt.”

Facebook en Skype zorgen er dan weer voor dat het contact met het thuisfront niet helemaal weg is, al kiezen sommigen er bewust voor om niet te veel contact te hebben. “Ik wil niet tussen twee werelden bengelen, dus neem ik weinig contact”, zegt Donald. “Ook tijdens de paasvakantie ben ik hier gebleven. In juni keer ik terug naar huis en dan sluiten we dit verhaal af, maar tot dan wil ik het ten volle beleven.”

Wat niet via Skype doorgegeven kan worden, dat is moeders keuken. “Frietjes zijn heel lekker, maar er gaat niets boven de echte Italiaanse keuken. Die mis ik!”, zegt Stefano (foto links). De 23-jarige student biochemie is al sinds januari op Erasmus in Gent.

“Vertrokken met een lief, nu zonder”

Dat Erasmus niet altijd bevorderlijk is voor het liefdesleven, mag duidelijk zijn. Althans, de vaste relaties van voor het vertrek krijgen het dikwijls knap lastig. “Ik ben vertrokken met een lief en zit nu zonder”, vertelt Donald. Al klaagt hij niet. “Een Erasmuslief, dat is iets anders. Je vertrekt toch allemaal terug. Ik ben me daarvan bewust.” Sarah houdt zich meer op de vlakte, al ziet ze wel wat gebeuren om haar heen. “Sommigen zitten er niet mee in om een scheve schaats te rijden.”

In het buitenland zijn, dat geeft ook een blik op culturele verschillen. “Belgische meisjes zijn leuk, maar een beetje verlegen”, zegt Stefano. “Je moet ze een beetje loswerken, maar ik gebruik mijn Italiaanse charme.”

“Bang om in een zwart gat te vallen”

Terugkomen uit Erasmus is niet altijd prettig. Sommigen hebben het zelfs over de post-Erasmusdepressie. “Mijn leven is nu hier in Salamanca. Het is vreemd om te weten dat je zal moeten terugkeren. Al kijk ik er ook wel ergens naar uit. Het zal enorm wennen worden. De uren waarop Spanjaarden eten zijn raar, maar dat zijn ondertussen ook de uren waarop ik eet. Ik zal me terug moeten aanpassen”, zegt Sarah.

“Het leven hier is heel boeiend. Ik weet dat het niet realistisch is om dat voor altijd te willen, maar het zal verdomd moeilijk zijn om terug te keren. Het is niet te vergelijken met een normaal jaar op kot in Gent”, voegt Donald eraan toe.

Erasmus in de toekomst

Geen mens die Erasmus nog weg kan denken uit het Europese onderwijslandschap. Het zit er stevig in verankerd. Zowel de Europese Commissie als de universiteiten willen het systeem verbeteren en uitbreiden. Dat is nodig om de ambitieuze doelstelling te halen. De Commissie wil dat 20% van de Europese studenten op Erasmus gaat.

Maar dat percentage moet niet het streefdoel zijn, vindt ambassadeur Goffart. “We moeten ernaar streven dat alle studenten die op Erasmus willen gaan, dat ook kunnen. Er mogen geen belemmeringen zijn. Noch op het vlak van organisatie, noch op het financiële vlak. De Europese Erasmusambassadeurs verwelkomen daarom het voorstel van de Europese Commissie om het budget voor 2014-2020 met 70% te laten stijgen. Zeker nu is het van belang te investeren in onderwijs, kennis en jongeren.”

Nick Resmann

Met dank aan de Universiteit Gent voor de medewerking.

Top 10-Erasmusbestemmingen

In 2009-2010 namen 6.347 Belgen deel aan het Erasmusuitwisselingsprogramma. Dit is waar zij naartoe trokken.

  1. Spanje (1516)
  2. Frankrijk (1033)
  3. Verenigd Koninkrijk (472)
  4. Nederland (465)
  5. Italië (454)
  6. Duitsland (391)
  7. Portugal (298)
  8. Zweden (276)
  9. Finland (228)
  10. Denemarken (194)