SP.A: Dorpen zijn steden en burgemeesters koppig

Al onze portretten van de gemeenten laten toe om een rode draad te zoeken. Deze week de SP.A: de partij kijkt naar de dorpen met de ogen van een stadsmens. En de burgemeesters zijn soms koppigaards, ook in de dorpen.

Ze zijn opvallend eensgezind. Op de vraag: “Wat moet er in uw gemeente gebeuren?” geven bijna alle socialistische burgemeesters, schepenen of gemeenteraadsleden - in de coalitie of in oppositie - het antwoord: “Mobiliteit en wonen”. De wegen zitten overvol, er zijn vele files en te weinig bussen, maar het mantra is: te dure huizen voor jonge gezinnen.

Uiteraard horen we deze beleidsprioriteit het meest van mandatarissen in steden. Daar zijn de huizen veel duurder en is er meer vraag. Maar, opvallend, dit stadsprobleem is ook een prioriteit bij socialisten die actief zijn in kleine gemeenten, ook in dorpen.

Ze kijken naar hun dorp met de ogen van een stadsmens.

Dat Boutersem een typevoorbeeld is voor deze problematiek van "verstedelijking van de dorpen" hebben we al beschreven in "Haat en liefde in de dorpen". Toeval of niet: in Boutersem is een socialist burgemeester. Hij probeert zoveel mogelijk woningen, al dan niet sociale woningbouw, te creëren.

We hebben onze reeks portretten dus ook eens uitgevlooid op zoek naar andere socialisten in kleine gemeenten en hoe die denken en handelen.

Goedkoop wonen

Herk-de-Stad bijvoorbeeld heeft veel verkavelingen goedgekeurd. Herk-de-Stad is – ondanks de naam - geen échte stad, maar de socialistische burgemeester heeft wel ambities. Danny Pauli is van plan om nog jonge gezinnen aan te trekken en wil daarom bijkomende verkavelingen vrijgeven.

Maar niet iedereen is daar gelukkig mee. Ook met coalitiepartner Open VLD is er discussie. SP.A en Open VLD stemmen soms verdeeld met wisselmeerderheden binnen de gemeenteraad tot gevolg.

De SP.A is door de coalitiepartner en door de oppositie teruggefloten om voor de bouw van het “Huis van het Kind” dit jaar 3,4 miljoen euro te voorzien. De wisselmeerderheid heeft dat bedrag verlaagd tot een half miljoen.

Maandelijks bijkomend kindergeld werd eerst goedgekeurd maar dan weer omgevormd naar een kleinere geboortepremie.

Ook burgemeesters of schepenen in Dilsen-Stokkem, Bredene, Borgloon en Tessenderlo schenken veel aandacht aan woonbeleid.

"Tessenderlo is niet alleen een industriegemeente, maar ook een groene gemeente, waar het aangenaam is om wonen,” zegt burgemeester Fons Verwimp, SP.A. “Om het wonen te stimuleren snijden we woonuitbreidingsgebieden aan en werken we samen met sociale bouwmaatschappijen. De Looise bevolking groeit daardoor snel aan.”

Ook daar worden fietspaden aangelegd en is er discussie over het al dan niet duur maken van parkeren. In Zottegem startte de SP.A-burgemeester een “inhaaloperatie” door sociale woningen te bouwen en kinderopvang te organiseren.

De burgemeester van Koekelare maakt een prioriteit van woonprojecten, maar vreest dat die strategie weinig stemmen oplevert: “Die projecten zijn belangrijk, maar minder zichtbaar”.

Weinig uitzonderingen

Er zijn weinig plaatsen waar een socialistische burgemeester de kritiek krijgt dat er te weinig wordt gedaan voor jonge gezinnen. Wel in Gingelom. De oppositie analyseert: “Economie en jonge gezinnen, daar moet Gingelom aan werken. We moeten groeien, niet stilstaan”.

De burgemeester – met een absolute meerderheid – ontkent en wijst “op goedgekeurde plannen, onder meer op de Dorpskouter”.

In Haaltert, de SP.A is daar in coalitie met Open VLD, gebeurt volgens CD&V te weinig om woningen te voorzien: “Het aantal sociale woningen in de gemeente bedraagt 1,5% van het totale aantal woningen, wat beduidend lager is dan in andere Vlaamse gemeenten.” De SP.A heeft een excuus: ze is in Haaltert te klein om fors te kunnen wegen op de coalitiepartner.

Originele oplossingen

In Herzele, met een paarse coalitie, leggen socialisten met enkele originele ideeën de nadruk op een ander stedelijk probleem: groeiende armoede. De is ambitie is hoog: “We moeten de gemeente uit de middeleeuwen sleuren”.

Er kwam ophef over een schuldamnestie voor 250 gezinnen die moesten aankloppen bij het OCMW. “Basis-schulden” werden kwijtgescholden als de gezinnen een budgetbegeleiding aanvaardden. Daarnaast kregen zo’n 25 leefloners en 15 asielzoekers een eindejaarspremie van 250 euro.

Ook in Lierde was er een opvallende discussie over armoede, deze keer over dure energie. SP.A gemeenteraadslid Johan Persyn, oppositie, vindt dat de meerderheid zich wegstopt achter het kleine en landelijke karakter van de gemeente om niets te moeten doen: “Al te vaak wordt het argument gebruikt dat Lierde een kleine gemeente is om dingen af te blokken”.

Een voorbeeld? De gezamenlijke aankoop van energie om de prijs te drukken. "De gemeente wou het niet doen omdat hun diensten overbelast zouden worden. We hebben het dan maar zelf gedaan, met onze beperkte ploeg, en hebben pionierswerk verricht."

Koppige burgemeesters

Er is nog een tweede rode draad in het denken en handelen van SP.A’ers die uitwaaiert van de steden naar de dorpen. Het is bekend: Louis Tobback is een koppigaard of - het is maar hoe je het bekijkt – heeft een sterke persoonlijkheid. Voor de oppositie is het duidelijk. Rik Daems (Open VLD) heeft het over “de Mao van Leuven”. Ook in Antwerpen krijgt Patrick Janssens zo’n etiketten opgeplakt.

Ze zijn niet de enige socialistische burgemeester die deze verwijten krijgen. De SP.A heeft koppige burgemeesters, ook in de kleine gemeenten

In Zelzate, een paarse coalitie, kunnen de socialistische burgemeester en de liberale voorman nauwelijks samenwerken. De burgemeester geeft de malaise toe en legt de schuld bij de coalitiepartner: “VLD heeft nooit een beleidsvisie gehad. Als je in het gemeentebestuur zit, moet je de gemeente besturen, niet saboteren.”

Maar blijkbaar is er meer aan de hand. Open VLD repliceert dat de burgemeester een “communicatieprobleem” heeft en wijst er fijntjes op dat het geen toeval is dat enkele schepenen van SP.A zijn overgelopen naar Open VLD.

Ook Bruno Tuybens, burgemeester in Zwalm krijgt het verwijt autoritaire trekjes te tonen. De CD&V reageerde fors toen Tuybens een schepen op het matje had geroepen. Ook binnen de SP.A is er weerstand. Schepen Karim Derijst – ondertussen onafhankelijk - verweet Tuybens in de pers hevig van een gebrekkige communicatie en het overboord gooien van afspraken.

Het Sambakartel van Tuybens - bij de vorige verkiezingen een succesformule - is nu uit elkaar gespat.

Over Gilbert Bossuyt, burgemeester in Menen, zegt de coalitiepartner CD&V: “Burgemeester Bossuyt is iemand die sterk zijn visie doordrukt, zonder te luisteren. Zelfs niet naar de coalitiepartner.”

Het ongenoegen zit blijkbaar zeer diep. Vijf gemeenteraadsleden stapten uit de SP.A. Ze hebben nu een eigen lijst, Open Stad en gaan dus in concurrentie met vroegere partijgenoot Bossuyt: “Naast onze inhoudelijke thema’s willen wij dat de beleidsstijl van het bestuur drastisch wordt aangepakt. We eisen meer overleg”.

Sommige socialistische burgemeesters zijn dus koppigaards – uiteraard niet allemaal, er zijn er die pluimpjes krijgen voor de goede samenwerking.

Die verwijten kunnen de partij pijn doen in het stemhokje. Net zoals in Zwalm loopt de SP.A in Menen het risico een burgemeesterssjerp te verliezen omdat de slechte samenwerking met vroegere politieke vrienden leidt tot aparte lijsten bij de verkiezingen in oktober. De oppositie droomt al hardop.

Erik Wijnen

lees ook