"Met gulzige nationalisten hadden we niets gehad"

Hoe ver staan we nu, twee jaar na de val van de regering-Leterme II? Dat was het uitgangspunt van een debat met een reeks politieke kopstukken, gisteravond in de Vooruit in Gent. De campagne voor 2014 leek al begonnen: voor de N-VA moet de staatshervorming opnieuw op tafel. Een verslag, Deel I.

Nee, het is niet de bedoeling om de voorbije twee jaar te herkauwen, zo steekt moderator Carl Devos (UGent) van wal. Twee jaar geleden trok Open VLD de stekker uit de regering. Is er nu, een wereldrecord formatie rijker, opnieuw stroom? En wat brengt de toekomst?

Bovenaan op de agenda staat de staatshervorming. En opnieuw is het vooral BHV dat de gemoederen verhit. “Het probleem is niet opgelost, er zijn alleen maar meer problemen veroorzaakt. In plaats van minder zal er meer communautaire heibel komen”, steekt Ben Weyts (N-VA) van wal.

Geen morzel grond voor BHV

Voor Weyts is het onaanvaardbaar dat er 5 Franstalige magistraten komen in Halle-Vilvoorde. “In plaats van duidelijk te maken: hier is de grens.” Voor Alexander De Croo (Open VLD) is dat een kwestie van efficiëntie. “Denk je dat de Franstaligen zomaar verhuizen? Zonder Franstalige rechters zouden zaken veel langer duren omdat ze eerst doorverwezen moeten worden.”

De Croo verdedigt de splitsing van BHV. “Het probleem was dat Franstalige politici in Halle-Vilvoorde stemmen konden komen halen, zonder iets te doen voor de inwoners. Nu is dat opgelost. De inwoners van Halle-Vilvoorde kunnen politici kiezen die hun belangen verdedigen.”

“Dat er nog steeds Franstalige politici zijn die dromen van de uitbreiding van Brussel, daar kan ik niet aan doen”, zegt Wouter Beke (CD&V). “Maar voor mij tellen de akkoorden. BHV is gesplitst zonder een morzel grond in ruil te geven.”

“Ik snap de N-VA niet”, gaat Beke voort. “Voor de splitsing van BHV willen ze geen morzel grond afstaan. Maar voor de splitsing van het hele land zouden ze meteen heel Brussel opgeven.”

Voor Siegfried Bracke (N-VA) en Jean-Marie Dedecker (LDD) kost Brussel te veel. “U mag mij een centennationalist noemen. Maar Brussel krijgt veel geld en wordt het beter bestuurd? Ik zie het niet”, zegt Bracke.

Wouter Van Besien (Groen) weerlegt. “Brussel mag dan veel geld kosten, het is ook een motor van welvaart. We moeten dringend kiezen voor een eigen toekomst voor Brussel. Het is fictie dat Brussel een stad is waar Vlamingen en Franstaligen leven.”

De schuld van Vollezele?

Beke heeft het evenwel niet onder de markt tegen Weyts, die programmapunten uit de karteltijd aanhaalt. Carl Devos heeft het zelfs over “echtscheidingsperikelen”.

“Ja, dit is een klassieke staatshervorming, die geen drastische verandering brengt aan de institutionele mechanismen”, geeft Beke toe. “Maar dat komt door de openingszetten van Vollezele. De N-VA heeft toen met de PS afgesproken om niet aan de financieringswet te raken. Maar in nominale cijfers is dit met 17 miljard de grootste hervorming ooit. De regio’s zijn nu belangrijker dan het federale niveau.”

“Naast de splitsing van BHV zijn de fiscale autonomie en de overheveling van het arbeidsmarktbeleid erg belangrijk”, zegt ook De Croo. “De Vlaamsnationalisten zijn zodanig gulzig dat het voor hen nooit genoeg was geweest. Maar dit is een goed akkoord. Met hen erbij hadden we niets gehad.”

De schaduw van de volgende staatshervorming

In 2014 is er de “moeder van alle verkiezingen”: met een stembusslag op Vlaams, federaal en Europees niveau. Voor welke partijen moet er dan opnieuw een staatshervorming komen?

“In 2014 is het belangrijker dat we ons afvragen wat we gaan doen met de nieuwe middelen en de nieuwe bevoegdheden die Vlaanderen krijgt. 17 miljard euro, ik vind dat niet om te lachen.”, zegt Beke. De Croo beaamt. “Welk beleid gaan we voeren: daarover gaat politiek toch? Maar de N-VA wil daar niet eens over praten.”

Toch beseffen de meeste partijen dat de 6e staatshervorming niet de laatste zal zijn. “Maar voor mijn part mag iemand anders van mijn partij daar zijn zomervakanties aan gaan opofferen”, zegt Van Besien.

Ook Bruno Tobback (SP.A) wil de doos van Pandora in 2014 liever niet opnieuw openen. “Ik denk dat we tegen dan wel andere, belangrijkere problemen zullen hebben. Maar voor wie alleen een hamer als gereedschap heeft, lijkt natuurlijk elk probleem op een nagel”, sneert hij.

Voor de N-VA is een nieuwe staatshervorming in 2014 wel onontbeerlijk. Volgens Weyts blijft de partij in de eerste plaats streven naar confederalisme. “Het model is tot op de draad versleten”, zegt Bracke.

“Het land is niet gebaat met een 7e staatshervorming. Wel met een éérste staatshervorming van het nieuwe model.” Wat Bracke daarmee concreet bedoelt, is niet duidelijk. “Maar geloof me, ook aan de andere kant van de taalgrens bereiden ze de volgende staatshervorming voor. Zelfs de PS werkt aan dat nieuwe model.”

De N-VA staat alleen met de eis voor een nieuwe staatshervorming in 2014, of toch bijna. “Voor mijn part mogen er nog 25 staatshervormingen komen”, zegt Jean-Marie Dedecker.

Wouter Carton