Londense verkiezingen zijn vooral "Boris & Ken-show"

De inwoners van Londen trekken vandaag naar de stembus voor de verkiezing van een nieuwe burgemeester. Net als bij de vorige stembusslag, 4 jaar geleden, draait de strijd eigenlijk maar om 2 figuren: huidig burgemeester Boris Johnson (Conservatieven) en zijn voorganger Ken Livingstone (Labour). Allebei voerden ze de afgelopen maanden fervent campagne, vooral dan tegen de ander.
Livingstone (links) en Johnson vechten al maandenlang een zeer persoonlijke strijd uit.

De Londenaren zijn niet de enigen die vandaag naar het stemhokje trekken. Ook in de rest van Engeland, Schotland en Wales worden nieuwe gemeenteraden gekozen. En in 10 grote Britse steden is er tegelijk een referendum over de rechtstreekse burgemeestersverkiezing. Het is één van de redenen waarom heel wat Britten de campagne rond de Londense burgemeestersverkiezing met argusogen volgen.

De inwoners van Londen zelf zijn al langer in de ban van wat ze de "Boris & Ken-show" noemen. Want van de 7 kandidaten voor het burgemeesterschap (6 partijgebonden en 1 onafhankelijke) zijn er eigenlijk maar 2 die er echt toe doen: huidig burgemeester Boris Johnson en zijn eeuwige rivaal Ken Livingstone. De 2 vechten al maandenlang een bitse strijd uit die breed word uitgesmeerd in de media.

Boris "ongeleid projectiel" Johnson

Zo kleurloos als de Britse conservatieven meestal zijn, zo excentriek is Boris Johnson (47). De oud-journalist en parlementariër gaat er prat op dat hij de verpersoonlijking van de Londense "melting pot" is. Naast Brits stroomt er ook Frans, Duits en Turks bloed door zijn aderen.

En zoals wel vaker bij eurosceptici het geval is, heeft hij zelfs een Belgisch verleden. De vader van Johnson bekleedde jarenlang allerlei belangrijke functies bij de Europese Commissie. Voor hij naar Oxford trok, ging de jonge Boris naar de Europese school in Brussel. In het begin van zijn carrière was hij zelfs een tijdlang Brussel-correspondent voor The Daily Telegraph.

Maar meer nog dan met zijn journalistieke bezigheden verwierf Johnson nationale bekendheid door zijn deelname aan tv-programma’s, zijn controversiële uitspraken en zijn uitspattingen als fuifbeest.

In 2004 moest hij al na amper enkele maanden als junior schaduwminister aftreden omdat hij gelogen had over een buitenechtelijke relatie. Twee jaar later gebeurde ei zo na hetzelfde, maar toen hield voorzitter David Cameron hem de hand boven het hoofd.

Ondanks die reputatie van losbol en ongeleid projectiel noemen zijn medestanders hem uiterst capabel. Zo  zeer zelfs dat hij genoemd wordt als toekomstig voorzitter van de Conservatieven. Tegenstanders verwijten hem dan weer dat hij zijn imago handig gebruikt om de aandacht van neteliger kwesties af te wenden.

Rooie Ken

Net als Johnson is de 67-jarige Ken Livingstone een buitenbeentje in zijn eigen partij, al heeft hij wel een flink stuk meer kilometers op de politieke teller staan. Livingstone was al voorzitter van de Greater London Council (de voorloper van het huidige stadsbestuur) toen de conservatieve regering die raad in 1985 afschafte.

Officieel gebeurde dat wegens te duur, maar zelfs binnen zijn eigen partij viel te horen dat LIvingstone het zelf had gezocht. De uitgesproken linkse Livingstone was immers een zeer vervelende en hardnekkige luis in de pels van de Conservatieven.

Zo hing hij in de jaren 80 dagelijks ostentatief de werkloosheidscijfers uit aan het stadhuis. Dat bevond zich toen nog tegenover het Britse parlement. De toenmalige premier, Margaret Thatcher, kon er niet mee lachen.

Maar door zijn aanleunen bij de zogenoemde "loony left" verloor Livingstone ook steeds meer steun binnen zijn eigen partij. Hij was ook niet bepaald zuinig met zijn kritiek op Tony Blair en diens New Labour.

Toen Blair in 1999, na een referendum, besliste om opnieuw een centraal stadsbestuur voor groot Londen op te richten, en rechtstreekse burgemeestersverkiezingen uit te schrijven, verbood hij Livingstone als kandidaat voor Labour op te komen. Die werd dan maar onafhankelijk kandidaat en won glansrijk. Blair gaf zijn ongelijk toe zodat Livingstone 4 jaar later opnieuw als Labourkandidaat kon opkomen.

Verhitte strijd

Al van bij het begin van de campagne strooit de omgeving van Johnson kwistig met geruchten als zou Livingstone belastingen ontduiken door inkomsten uit media-optredens onder zijn privébedrijfje te boeken. Op die manier betaalt hij maar 20 in plaats van 50 procent belastingen.

“Ik doe niets verkeerd”, zei Livingstone enkele weken geleden op een meeting, “en trouwens, Johnson doet precies hetzelfde”. Johnson ontplofte bijna. Toen het tweetal daarna bij wijze van ongelukkig toeval in dezelfde lift belandde, volgde een regelrechte scheldtirade. Johnson, nooit verlegen om een vloek meer of minder, noemde zijn rivaal een "f****** liar". "It's all f****** lies", brieste hij. "Liftgate" haalde de nationale krantenkoppen.

Bij al die rivaliteit, staan de 5 andere kandidaten er maar een beetje bij. Van Lawrence Webb, de als kansloos beschouwde kandidaat van Ukip, de UK Independence Party, onthouden we vooral dat hij de BTW op bier wil verlagen van 20 naar 5 procent. Ook opmerkelijk, de kandidaat voor de extreem-rechtse British National Party (BNP) is eigenlijk een Uruguayaan.

Ook van Brian Paddick (Liberal Democrats), Jenny Jones (Groen) en Siobhan Benita (de enige onafhankelijke kandidate) wordt niet echt verwacht dat ze potten zullen breken.

Jenny Jones (foto) is er anders wel in geslaagd om Ken en Boris hun inkomsten te laten bekendmaken. Toen het gekissebis over inkomsten en belastingen maar bleef aanhouden, daagde ze hen tijdens een debat op de BBC uit om het dan maar ineens openbaar te maken. Wat zij en Paddick gezwind deden. Johnson en zeker Livingstone volgden met tegenzin.

Veiligheid, bussen en betaalbaar wonen

Hoewel de bevoegdheden van de Londense burgemeester eerder beperkt zijn (zie onder) vormt dat voor de kandidaten geen hinderpaal om de Londenaar de hemel op aarde te beloven.

Met de rellen van afgelopen zomer nog vers in het geheugen, staat veiligheid hoog op de agenda. Ook openbaar vervoer en mobiliteit, en betaalbaar wonen zijn dankbare thema's in de miljoenenstad. Veel pendelaars kunnen nu alleen maar dromen van een optrekje in Londen. Zij zitten nu dagelijks urenlang onderweg om in Londen te komen werken.

Livingstone belooft de Londenaars alvast dat ze met hem minstens 1.000 pond beter af zullen zijn. Hij wil het openbaar vervoer en de prijs voor energie, 2 zaken die de laatste jaren enorm gestegen zijn, opnieuw goedkoper maken en belooft onder andere ook goedkopere huurprijzen en kinderopvang.

De socialist maakte tijdens de 8 jaar dat hij aan de macht was vooral naam met de tolzone in de binnenstad. Hij verwijt zijn grote rivaal Johnson vooral dat hij enkel aan een Londen voor de rijken werkt.

Volgens Johnson echter, zal een Labour-burgemeester alleen maar leiden tot hogere belastingen. “Livingstone zegt één ding, en doet iets anders. Hij wil de tolzone voor auto’s nog uitbreiden terwijl veel Londenaren nu al worstelen om rond te komen.”

De Tory ziet het zelf ook groots met een 9-puntenplan. Daarin onder meer de creatie van 200.000 nieuwe banen (met dank aan de Olympische Spelen) en een verlaging van de belastingen door een slanker overheidsapparaat. Daarnaast wil hij ook een speciale politie-eenheid voor de bestrijding van jongerenbendes.

In 2008 voerde Johnson al onmiddellijk na zijn aantreden een alcoholverbod in op de Londense metro. Op het vlak van mobiliteit scoort hij heel wat minder. Naast de vernieuwing van het bussenpark, voerde hij de stadsfietsen - borisbikes in de volksmond - in (foto).

Het ziet ernaar uit dat Lib Demkandidaat Brian Paddick net als de vorige keer opnieuw 3e zal eindigen. Paddick, een gewezen hoge politiefunctionaris, wil meer blauw op straat. Hij wil jongeren van de straat houden door ontmoetingsplaatsen te creëren, betaald door de banken en de taks op dure hotelkamers.

Paddick wil ook tegen 2020 alle taxi’s en bussen elektrisch laten rijden. Hij komt openlijk uit voor zijn homoseksualiteit en hoopt alvast uit die hoek heel wat stemmen te krijgen.

De ene bus is de andere niet

In de strijd tussen Johnson en Livingstone spelen de bekende Londense dubbeldekkerbussen een belangrijke rol. Onder Livingstone verdwenen de verouderde en bijwijlen gevaarlijke rode Routemasters geleidelijk uit het straatbeeld. In de plaats kwamen de grotere en vooral veiligere accordeonbussen.

In 2008 maakte Johnson van de herinvoering van het rode icoon een belangrijk campagnepunt. Hij hield woord en kwam op de proppen met een nieuwe versie van de dubbeldekkerbus, mét het vertrouwde opstapje achteraan maar ook tegen een aanzienlijk duurder prijskaartje. De eerste 8 bussen kostten meer dan 11 miljoen pond. En als het van Boris afhangt, dan komen er de komende 4 jaar nog 200 bij.

Zijn tegenstanders zijn niet te spreken over die uitspattingen. Livingstone belooft dan ook om komaf maken met de dure voertuigen en de busritten die de laatste jaren aanzienlijk duurder werden, opnieuw goedkoper te maken.

Stad met 2 burgemeesters

Eigenlijk heeft Londen 2 burgemeesters. De Lord Mayor staat aan het hoofd van the City of London Corporation. Dat is het bestuur van the City, het oude historische hart van de stad waar ook nu nog vooral bankiers werken. De functie van de Lord Mayor is vooral een ceremoniële.

De andere mayor, Johnson tot op vandaag, heeft meer te zeggen maar ook zijn bevoegdheden zijn beperkt. Hij heeft als taak om economische groei en welvaart te genereren. Daarnaast moet hij de sociale ontwikkeling en de verbetering van het milieu stimuleren. In de praktijk is de Londense burgemeester vooral bezig met het openbaar vervoer, stadsontwikkeling, cultuur, het milieu en de ordehandhaving.

Dominique Fiers