Welke bedrijven houden sociale verkiezingen?

In grotere bedrijven kunnen alle werknemers de komende twee weken een stem uitbrengen op een vakbond of een persoon die hen zal vertegenwoordigen in een comité voor preventie en bescherming op het werk en/of in een ondernemingsraad. Hoe groot moet het bedrijf zijn, en geldt dat voor alle sectoren?

Kan ik in mijn bedrijf stemmen?

Of er sociale verkiezingen zijn in uw onderneming, hangt af van hoeveel mensen er werken en van de sector. Elk bedrijf of non-profitorganisatie met 50 of meer personeelsleden moet een comité voor preventie en bescherming op het werk oprichten. Als er meer dan 100 mensen werken, moet er naast het comité ook een ondernemingsraad verkozen worden.

KMO's vallen uit de boot omdat er vaak minder dan 50 mensen werken. En niet in alle sectoren moeten er sociale verkiezingen georganiseerd worden (zie hieronder). Ook enkele bedrijven die wel voldoen aan alle criteria, zullen geen verkiezingen organiseren. De redenen kunnen heel verschillend zijn (zie hieronder). Gemiddeld zal 1 op de 3 loontrekkende werknemers kunnen deelnemen aan sociale verkiezingen.

Zijn er uitzonderingen op de minimum 50 werknemers-regel?

Ja. Bedrijven in de sectoren van de mijnen, graverijen en ondergrondse groeven moeten slechts 20 mensen in dienst hebben om sociale verkiezingen te mogen organiseren.

Welke sectoren doen niet mee?

De openbare sector doet niet mee. Dat zijn de federale overheidsdiensten (ministeries), de provinciale en gemeentelijke diensten en OCMW's. De meeste openbare diensten hebben wel overlegorganen tussen werkgever en werknemer, maar de vertegenwoordigers zijn niet noodzakelijk algemeen verkozen. Een uitzondering is De Lijn. Daar zijn er nu wel sociale verkiezingen.

Ook in de bouwsector zijn er geen sociale verkiezingen. Dat is zo afgesproken met de vakbonden. De bouwsector heeft een speciale structuur. Zo is er meer mobiliteit van werknemers omdat ze op specifieke werven worden geplaatst. Ze hebben daardoor ook geen "vaste stek". De vakbonden nemen de taken van het comité PB en de ondernemingsraad over voor de hele sector.

Ik heb collega's in andere filialen. Tellen we samen om aan 50 te geraken?

Soms wel, soms niet. Bij sociale verkiezingen kunnen filialen samengevoegd worden op basis van economische en sociale criteria, zoals dezelfde boekhouding of hetzelfde loonbeleid. Verschillende filialen of fabrieken kunnen dus een "juridische eenheid" vormen, zodat op dat niveau wel een comité PB en/of ondernemingsraad wordt georganiseerd. Bijvoorbeeld winkels van een keten zullen vaak als juridische eenheid beschouwd worden. Alle winkels houden dan samen 1 verkiezing.

Een ander voorbeeld: twee fabrieken van eenzelfde bedrijf, maar in een van de twee zijn er minder dan 50 werknemers. Dan worden de twee fabrieken vaak samengenomen tot juridische eenheid en is er 1 verkiezing voor de twee fabrieken.

Nog een ander voorbeeld: vier fabrieken van hetzelfde bedrijf waarbij 1 van de 4 meer dan 100 werknemers heeft, de rest elk afzonderlijk minder dan 50, maar samen wel meer dan 100. Dan zal in de fabriek met meer dan 100 werknemers een ondernemingsraad en een comité worden opgericht. De 3 andere fabrieken zullen samengeteld worden zodat er een overkoepelende ondernemingsraad en comité PB wordt opgericht.

Er werken minstens 50 mensen in mijn bedrijf. Toch zijn er geen sociale verkiezingen. Hoe komt dat?

Soms wel, soms niet. De sociale verkiezingen kunnen in sommige gevallen opgeschort worden. Vooreerst als geen enkele vakbond kandidaten vindt om zich verkiesbaar te stellen. Dat was bij de vorige verkiezingen in 2008 het geval in zo'n 20 procent van de bedrijven.

Een andere reden kan zijn dat er slechts 1 lijst is, maar dat er te weinig namen staan op de lijst om alle mandaten in te vullen. Nog een andere mogelijkheid is dat er slechts 1 lijst is met evenveel kandidaten als mandaten. Dan zijn zij rechtstreeks verkozen en zijn verkiezingen dus niet nodig.

De sociale verkiezingen in mijn bedrijf zijn opgeschort. Wat nu?

Als de verkiezingen zijn opgeschort omdat er slechts 1 lijst was met voldoende kandidaten, dan zal een comité PB en/of een ondernemingsraad worden opgericht met de rechtstreeks verkozen kandidaten.

Als de verkiezingen zijn opgeschort omdat er geen kandidaten waren, of omdat er niet genoeg kandidaten op een lijst stonden, dan wordt er geen comité PB of ondernemingsraad opgericht. Er is dan geen officieel overlegorgaan tussen werkgevers en werknemers in die bedrijven.

Andere FAQ's over de sociale verkiezingen

Anke Fransen