"Niet omdat euro weggaat, dat problemen weggaan"

Griekenland zal zijn problemen niet kunnen oplossen door de eurozone te verlaten. Dat vindt Europees commissaris voor Handel Karel De Gucht. "Hoe meer zicht we krijgen op wat een vertrek zou teweegbrengen, hoe meer en hoe groter de redenen zijn om niet weg te gaan. We moeten er alles aan doen om de Grieken aan boord te houden", klonk het in "De ochtend" op Radio 1.

"Grexit", een exit van Griekenland uit de Europese Monetaire Unie. Het is het nieuwe woord dat overal de bovenhand haalt sinds de Griekse parlementsverkiezingen begin mei. Vooral de partijen die de strenge, door Europa opgelegde besparingen afschrijven, scoorden sterk bij die verkiezingen.

De drie sterkste partijen, de traditionele Pasok en Nea Dimokratia en de extreemlinkse Syriza, hebben elk geprobeerd een regering te vormen, zonder resultaat. Vandaag volgt nog een ultieme poging: president Karolos Papoulias (kleine foto) hoopt op een team technocraten. Als ook dat mislukt, lijken verkiezingen onvermijdelijk.

Door de politieke impasse in Griekenland wordt steeds meer openlijk gesproken over een exit van Griekenland uit de Europese Monetaire Unie. Ook al stelden de ministers van Financiën van de eurozone gisteravond nog uitdrukkelijk dat het vertrek van Griekenland uit de eurozone niet aan de orde is.

"Ik weet niet of het ooit ondenkbaar is geweest, maar een exit kan", zegt eurocommissaris Karel De Gucht (Open VLD) vanmorgen in "De ochtend". "Als er weer verkiezingen komen en de Grieken stemmen tegen de besparingen, dan gaan we op een bepaald moment gewoon moeten vaststellen dat Griekenland er niet meer bijhoort."

Maar we moeten er alles aan doen opdat het niet zo ver komt. Hoe meer zicht we krijgen op de gevolgen van een Grieks vertrek, hoe talrijker en groter de redenen worden om hen aan boord te houden, waarschuwt De Gucht. In de eerste plaats voor de Grieken zelf. "Als het tot een exit komt, is dat een drama dat de eerstkomende generatie Grieken niet te boven komt."

"Een concreet voorbeeld: na enkele maanden zou er geen geld meer zijn om de lonen van de ambtenaren en de pensioenen te betalen. Simpelweg omdat ze geen geld meer kunnen lenen. En het tekort op hun begroting, dat verdwijnt niet omdat de euro verdwijnt. Als je een tekort hebt en geen enkele bank wil je nog geld lenen, dat is een bijzonder uitzichtloze situatie. Het kan de beschaving in Griekenland op de helling zetten."

"Ik ga ervan uit dat er een soort "contingency plan" bestaat"

De kans dat er nieuwe verkiezingen zullen komen, lijkt stilaan onafwendbaar. De Gucht kijkt met een bang hart naar die mogelijkheid. "Wanneer werkt een democratie behoorlijk? Als er rationele beslissingen uit komen. En wanneer is dat? Als er rationele mensen aan verkiezingen deelnemen. In Griekenland ga je naar de stembus met wanhopige mensen. Het is niet evident om te zeggen dat mensen dan de meest zinvolle keuze zullen maken."

Ligt er dan toch al geen scenario klaar voor als de Grieken uit de eurozone zouden stappen? Houdt Europa terdege rekening met een "Grexit"? "Er zijn binnen de EU zeker mensen die zicht hebben op wat de gevolgen zouden zijn voor de rest van de Europa. Niet alleen de technische problemen, maar ook de financiële gevolgen van een exit", geeft De Gucht toe. "Ik ga ervan uit dat er een soort "contingency plan" (rampenplan, nvr) bestaat. Maar laat ons hopen dat dat nooit boven water moet komen."