Elke Open VLD-burgemeester zijn dada

Wat doet Open VLD in onze gemeenten? De lijsten worden gedragen door stemmenkanonnen van burgemeesters. Die zijn koppig, bouwen en verbouwen veel en drukken hun stempel op de gemeente. Maar hun liberale partij-ideologie is ver weg. Niet overal, uiteraard.

Joseph Browaeys is een typevoorbeeld voor de liberale burgemeesters in kleine gemeenten. Hij is een opmerkelijk man. 73 jaar oud. Al 47 jaar burgemeester, en daarmee de langst regerende in Vlaanderen, met een grote absolute meerderheid in het landelijke Horebeke. Hij is eigenzinnig en trekt zich weinig aan van de oppositie.

Vergaderen doet hij niet graag. Discussiëren in de gemeenteraad ook niet. Browaeys vindt het verloren tijd. Wettelijk moet de gemeenteraad tien keer per jaar bijeen komen. “Vijf bijeenkomsten per jaar is genoeg”, lacht hij.

Een burgemeester van de straat

De bestaande oppositie krijgt amper kansen. Ze stopt er ontgoocheld mee want ze wil geen energie meer steken in een verloren zaak: “Alles is hier zwart-wit. Als je niet tot het juiste kamp behoort, dat van de burgemeester uiteraard, dan maak je geen enkele kans. De liberale meerderheid wil geen enkel argument, laat staan een voorstel van ons aanvaarden.”

Toch staat Browaeys electoraal heel sterk. Zijn troef is het veelvuldig contact met de bevolking. Niet via de oppositie of verenigingen. Wel via dienstbetoon, op straat en feestjes.

Browaeys: “Verlof neem ik amper en is er ergens een feest, een huwelijksjubileum of een geboorte, dan ben ik er. Met Pasen had ik kaarten voor zes eetfestijnen. Dat is misschien nog van de oude stempel, maar de mensen hier appreciëren dat."

Browaeys doet denken aan Herman De Croo, burgemeester in Brakel, die ook bekend staat voor zijn dienstbetoon en de vele bezoeken aan recepties of de "Mosselavond" van verenigingen in zijn gemeente.

“Liberalen zijn Tjeven”

Horebeke is niet de enige kleine gemeente met een dominante liberale burgemeester. In Kluisbergen geeft de oppositie dezelfde kritiek: “De burgemeester is dictatoriaal. Zijn wil is wet." Nog: “Als hij geen gelijk krijgt, lokt hij meteen een stemming uit. Alle argumenten worden simpelweg van tafel geveegd."

In Destelbergen krijgt de coalitie met liberale burgemeester het verwijt van “arrogantie. Ze voelen zich onaantastbaar."

Ook in Aartselaar zucht de oppositie. De CD&V verwijst zelfs naar een scheldnaam voor hun eigen partij: “Het bestuur heeft zich genesteld in haar machtspositie. De liberalen zijn zelf de oude "Tjeven" van vroeger geworden. Er is geen democratische ingesteldheid en een mank lopende communicatie naar de burgers toe."

Interne ruzies

“Tja, ik heb wel wat vijanden gemaakt,” zucht Browaeys. Hij is niet de enige liberaal. De partij valt op door interne ruzies en conflicten met coalitiepartners.

In Maaseik is er de scheurlijst Voluit. Er was een conflict met een schepen die het partijstandpunt niet volgde met als uiteindelijk resultaat dat hij gedegradeerd werd tot een “papieren schepen”.

Destelbergen, met een burgemeester van Open VLD, sukkelt van schandaal naar schandaal. De burgemeester werd veroordeeld voor bouw- en milieumisdrijven en kwam in opspraak als Vlaams kampioen cumuleren.

In Hoogstraten stemmen enkele gemeenteraadsleden dissident. In Wellen is er ruzie met de coalitiepartner over een containerpark.

Scheurlijsten

Ook in  Aalst kreeg Open VLD af te rekenen met een scheurlijst. Ondertussen is er een verzoening met de scheurlijst Blauw, maar toch stapt de liberale gemeenteraadsvoorzitter over naar N-VA.

Ook in Ronse was er een scheurlijst en ook verzoening in de aanloop naar de verkiezingen. In Lubbeek heeft de partij te kampen met overlopers. Open VLD is er nu haar statuut van grootste partij kwijt en dus wellicht ook de burgemeesterssjerp.

Onder een andere vlag

Opvallend veel van de sterke liberale figuren kiezen een andere naam dan Open VLD als symbool voor hun lijst. Ze zijn dikwijls actief binnen Open VLD als kamerlid, senator of Vlaams volksvertegenwoordiger, maar dat wordt weggemoffeld in de naam van hun lokale lijst.

Bijvoorbeeld in Hoogstraten, daar is de burgemeester ook senator, Vlaams parlementslid en kamerlid geweest bij VLD en Open VLD. Maar zijn lijst heet KVB. Het profiel is onduidelijk: “Het is niet de bedoeling om een liberale koers te varen, maar een lokale partij te worden die links noch rechts is", zegt de kersverse opvolger.

In Bree heet de lijst van Jaak Gabriëls ‘Verjonging’. In Oud-Heverlee is de liberale lijst Fusiebelangen. De burgemeester van Mesen doopte zijn lijst MSM.

Spiere-Helkijn: Lijst van de Burgemeester. In Ardooie is het dan weer Groep 82. En in vele gemeenten heet Open VLD kortweg : Gemeentebelangen. In het Horebeke van burgemeester Browaeys is dat Volksbelangen.

Niet overal

Uiteraard varen niet alle liberale burgemeesters een eigenzinnige koers. In Brecht is er een vlotte samenwerking binnen Open VLD en met de coalitie. Ook in Dilsen-Stokkem is de oppositie lovend over de democratische houding van het gemeentebestuur.

In Haaltert rekent de burgemeester op samenwerking met verenigingen. Ook in Ardooie. De jeugdbewegingen zoals Chiro, KAJ, KLJ, judoclub en foto- en diaclub mogen zich in de handen wrijven met hun nieuwe lokalen.

Dat valt ook op in grotere gemeenten en steden. In Mechelen bijvoorbeeld wil Bart Somers samenwerken met andere partijen op de lijst en met allerlei adviesraden of actiegroepen.

Ook in Berlare, met Karel De Gucht als liberaal boegbeeld maar niet als burgemeester. Kapellen met Dirk Van Mechelen en Lanaken met Marino Keulen is er veel contact met verenigingen.

Liberale dada’s

Ondanks de grote verschillen in het beleid van de liberale burgemeesters zijn er toch rode draden te ontwarren.

Eén: ze bouwen en verbouwen heel veel straten, pleinen of gemeentehuizen. Typevoorbeelden zijn Laarne, Keerbergen en Kortessem.

Ook zo in Lokeren. “De nieuwe Markt is een feit, de bouw van een fuif- en sportzaal nadert de voltooiing, idem voor de nieuwe muziekacademie. Het rusthuis werd gerenoveerd, de kliniek gemoderniseerd en tegelijk werden fietspaden aangelegd, rioleringen vernieuwd en zo kan ik nog een tijdje doorgaan”, blikt de burgemeester tevreden terug.

Twee: ze zijn gevoelig voor kritiek van handelaars en lokale bedrijven. Met als gevolg dat plannen om dorpskernen autoluw te maken weinig kans krijgen. “We zijn er niet uitgeraakt, het draagvlak was te smal”, klinkt het in Oudenaarde. Hetzelfde scenario in Zonhoven.

Belastingen: soms hoger, soms lager

Liberale burgemeesters maken er ook een strijdpunt van om de belastingen te verlagen, zoals in Berlare. Maar andere burgemeesters verhogen de belastingen, wat soms voer geeft aan de oppositie omdat eerdere beloften gebroken werden.

Bijvoorbeeld in Aartselaar werden belastingen verhoogd om “de indexering van de lonen van het gemeentepersoneel te betalen”. In Waasmunster omdat de huizen ver van elkaar liggen en nieuwe rioleringen dus duur zijn.

Dezelfde kritiek krijgen liberale burgemeesters voor de schulden. De oppositie in Putte klaagt aan dat de vele verbouwingen de schulden de hoogte in jagen. “Het nieuwe bestuur zal aan de slag moeten gaan met een schuldenberg van 31 miljoen euro, dat is 2.000 euro per Puttenaar, het dubbele van de omliggende gemeenten."

Maar Sint-Martens-Latem is en blijft een belastingparadijs. De oppositie klaagt aan dat de meerderheid te weinig doet voor de bevolking, er is bijvoorbeeld te weinig ouderenzorg.

De burgemeester daar trekt zich die kritiek niet aan. Hij is één van de weinige liberale burgemeesters die een ideologische verklaring geeft voor zijn keuzes.

Hij citeert het mantra van het klassieke liberalisme: “Wat de privésector doet hoeven we zelf niet te doen. Zo veel mogelijk privé, zo weinig mogelijk overheid”.

Browaeys heeft die ideologie niet nodig. Een verkiezingsprogramma? "Dat heb ik nooit. Dat staat toch alleen maar vol valse beloftes."

Erik Wijnen

lees ook