"Help Oekraïne, boycot Janoekovitsj"

In Straatsburg heeft de dochter van Julia Timosjenko het lot van haar moeder bepleit bij het Europees Parlement. Ze wil dat Europa druk uitoefent op Oekraïne om haar vrij te krijgen. Lukas De Vos praatte met Jevgenia Timosjenko.

Een opvallende verschijning, de dochter van Joelia Timosjenko. De gelijkenis treffend: ze spreekt zacht maar vlot en heeft een wat droeve, melancholische glimlach om de lippen. "Mijn moeder krijgt niet de geneeskundige behandeling die nodig is", zucht ze. "Ze is niet alleen geslagen, er wordt ook psychische druk op haar uitgeoefend in het gevangenisziekenhuis. En op haar Duitse dokters.

Het is zo erg dat de behandelende dokter vreest dat de huidige behandeling geen kans op slagen heeft. "Ze kan niet lopen, ze is er erg aan toe". Maar de ideeën van haar moeder draagt ze wel uit. Op 18 mei riep ze in een videoboodschap het Amerikaanse Congres op zich niet te laten belazeren door de regering in Kiev. "Er zijn verkiezingen op 28 oktober voor een nieuw parlement, maar je kunt er donder op zeggen dat ze deerlijk vervalst zullen zijn".

En nu kwam ze als eregaste van de christendemocratische Europese Volkspartij naar Straatsburg.

"Ja", zegt Jevgenia Timosjenko, "nu hebben we echte vrienden. Vergeet niet, ons Aloekraiense Unie 'Vaderland', en nu ons Bjoet (het Blok Joelija Timosjenko), was de eerste partij om zich bij de Europese familie aan te sluiten. Wij zijn bijzonder blij met de aandacht die het Europees Parlement opbrengt voor de ontwikkelingen in Oekraine. Het stemt al een vierde resolutie tegen het ondemokratisch bewind op twee jaar tijd".

Maar helpt die Europese druk ook? "Voor het eerst heeft Europese druk gewerkt: de Kaukasuskonferentie is afgelast omdat de Westerse regeringsleiders niet wilden komen. Dat voelt president Janoekovitsj. Maar bewegen, nee, dat doet hij niet. Hij zet de repressie voort, hij weigert aanpassingen aan de wet te doen, hij verbetert niets aan de humanitaire situatie van de politieke gevangenen."

Verwijs je nu naar je moeder, die in 2010 tot zeven jaar cel werd veroordeeld omdat ze in 2007 als eerste minister een energiedeal afsloot met Moskou, en daarbij "openbare fondsen zou misbruikt hebben" ? "Ook. Europese druk heeft voor één doorbraak gezorgd: Duitse artsen mogen haar nu behandelen. Een Europees afgevaardigde heeft haar mogen bezoeken. Maar ze kan de gepaste behandeling niet krijgen, erkent zelfs het Europees Hof voor de Mensenrechten in een uitspraak van 15 maart 2012."

Je beweert zelfs dat de regering Janoekovitsj en eerste minister Azarov bewust vervalste bewijzen fabriceren. "Dat is toch zo ? Het heeft ons, haar verdedigingsteam, vier dagen gekost om erachter te komen dat ze mishandeld was op 20 april, bij haar overbrenging naar het ziekenhuis. Wij werden de toegang tot de gevangenis ontzegd omdat de overheid probeerde de wonden en blauwe plekken te laten verdwijnen. Maar de videobeelden en foto's waren al buitengesmokkeld en wereldwijd verspreid."

"Grappig, als het niet zo treurig was, is dat de gevangenisdirektie ontkent dat er video's gemaakt zijn. (Jevgenija toont een bewijsstuk). Maar Azarov houdt vol dat hij de video gezien heeft en er van geweld geen sprake was. Welke video was hij dan aan het bekijken?"

Heb je geen juridische mogelijkheden om haar lot aan te vechten ? "Ach, ons laatste redmiddel, een uitieme beroepsprocedure, is alweer uitgesteld tot 26 juni. Zonder motivering. En mijn moeder hoeft daar zelfs niet bij te zijn ! Janoekovitsj tracht tijd te winnen. Tot na het Europees landenkampioenschap voetbal, dan zal alles wel koelen zonder blazen, denkt hij. Verdwijnt de interesse voor wat er in Oekraine gebeurt. Maar dat zal niet waar zijn, zeker weten. De rechtsstaat, respekt voor de mensenrechten, zijn geen vodje papier. Europa zal die waarden blijven verdedigen, ook bij ons."

Dat voetbal. Zou een boycot, zoals destijds in Peking, of tegen Zuid Afrika, de zaak van de demokratisering niet beter dienen ? "Sport en politiek moeten gescheiden blijven, supporters hebben recht op hun tornooi. Maar officiële vertegenwoordigers van Europese instellingen of staten zouden er best aan doen gewoon in de tribune te gaan zitten. En vooral Janoekovitsj niet de hand schudden. Dat is een affront en een duidelijk signaal dat er wat misloopt in Oekraine."
 

En politiek, hoe moet het verder? "Mijn moeder mag niet opkomen. Het verdict van het Hof van Beroep heeft haar in december voor tien jaar uitgesloten van elk politiek mandaat: eerst zeven jaar cel, dan drie jaar beroepsverbod."

"Maar ze blijft vechten tegen de toepassing van dat strafrecht. Europa moet zich niet laten inpakken door de schijnhervormingen, en moet waarnemers sturen naar de verkiezingen van oktober."

"Want ook de media worden steeds minder vrij. Tot twee jaar geleden hadden we nog drie vrije tv-stations. Nu overleeft nog één oppositiegezind station. De rest is opnieuw staatseigendom of in handen van de oligarchen rond de president. Wij willen bij Europa. Als geassocieerd lid, later als volwaardige lidstaat. Maar Janoekovitsj draait de klok terug. In 2010 is de aanvraag tot NAVO-lidmaatschap ingetrokken."

"En te harde kritiek in het Westen drijft hem meer en meer in de armen van Rusland, dat niets liever heeft. Niet versagen dus, dat vraag ik alle Europeanen. Onze dankbaarheid is groot."

Lukas De Vos