Geen matchen in Krakow: een politieke beslissing

Tijdens het EK voetbal schrijft Polenkenner Marc Peirs van VRT Nieuws regelmatig een column. Nu tijdens dit EK alle ogen op de Poolse gaststeden zijn gevestigd, stelt hij in dit zesde column de vraag –en hij beantwoordt ze ook- waarom Krakow geen speelstad is.

Herinnert u zich het EK 2000, in ons land en Nederland? Stel je even voor dat Amsterdam wél en Rotterdam géén speelstad was geweest. Of 2004, Portugal: Lissabon speelstad, Porto niet. 2008, Oostenrijk en Zwitserland: Wenen, yep, maar Salzburg, nope. Onvoorstelbaar, inderdaad. Absurd. Alsof een EK in Spanje Madrid zou bespelen en Barcelona links zou laten liggen.

En dat is precies wat in Polen is gebeurd. Hoofdstad Warschau is speelstad, de tweede stad van het land, Krakow, is dat niet. Want in Polen spelen de EK-teams, behalve in Warschau, in Wroclaw, Gdansk en Poznan. Krakow? Ni vu, ni connu.

Stad van voetbal en cultuur

Nochtans is Krakow een voetbalgekke stad. Het grote Wisla Krakow dingt jaar na jaar naar de kampioenstitel in de Ekstraklasa, de Poolse eerste klasse. Nu ja, afgelopen seizoen eindigde Wisla pas zesde, maar dat is een uitschuiver. De tweede ploeg van Krakow, Cracovia, is een meelopertje in de competitie maar met even harde fans als Wisla. Zelfs de overleden Poolse paus Karol Woytyla was diehardfan van Cracovia. Als die twee stadsteams elkaar partij geven, geven ze niet alleen op het veld van jetje. De hooligans van beide sides zijn berucht.

Dat neemt niet weg dat Krakow nog vele andere troeven heeft om als speelstad in aanmerking te komen. Krakow heeft met de Jagielloonse Universiteit een van de oudste en beste uniefs van Europa. Cultuurstad, ook. Woonplaats van de twee overleden Nobelprijswinnaars Czeslaw Milosz en Wislawa Szymborska. Stad van de legendarische theatermaker Tadeusz Kantor. En van een troep jonge culturele wolven, verzameld rond het magazine HA’ART, die de éminences grises kittelen met nieuwe literatuur.

Stad tjokvol prachtige monumenten en historische gebouwen – de Mariakerk, de Lakenhal, het kasteel Wawel waar destijds de Poolse koningen residentie hielden. Tweede stad van Polen. Ex-hoofdstad. Moet ik nog meer zeggen? Tijdens dit EK toont Polen zich aan de wereld. Je moet dan wel gék zijn om deze parel van een stad niét te tonen. Gek…of is er meer aan de hand?

Westerse vriendjes

Warschau is een evidente keuze. Je hoofdstad moét speelstad zijn tijdens zo’n EK. Gdansk? Akkoord. Grote havenstad met een rijk verleden. Wroclaw? Kan ermee door. De nieuwste hippe stad van het land en in 2016 Culturele Hoofdstad van Europa. Kan dankzij het EK al oefenen als toeristische trekpleister voor de massa’s. Poznan? Ga weg. Slechts de vijfde stad van Polen. Een veredeld provincienest, in vergelijking met Krakow.

Wat opvalt: alle speelsteden, op Warschau na, liggen in het westen van Polen. Het oostelijke en zuid-oostelijke deel van het land, het armste maar ook meest authentieke Polen, wordt tijdens dit EK buiten het oog van de camera’s gehouden. Alsof Polen zich nog altijd een beetje schaamt om deze regio die lange tijd de weinig flatterende bijnaam Polska C kreeg, een “derdeklasse Polen”.

Zoete wraak

Wat ook opvalt: alle vier de speelsteden zijn politieke maatjes met premier Tusk. In Wroclaw en Poznan leunen de burgervaders aan bij Tusks Burgerplatform, in Warschau en Gdansk zijn ze ook daadwerkelijk kopstukken van die partij. Gdansk heeft nog een extra politieke troef: van deze regio is premier Tusk zelf afkomstig.

En dan, Krakow. Al vier legislaturen lang bestuurd door Jacek Majchrowski. Man van de socialistische partij SLD. Bij de lokale verkiezingen van 2010 kwam hij op als onafhankelijke, maar met de expliciete steun van “zijn” SLD én van ‘Recht en Rechtvaardigheid’. De partij van Jaroslaw Kaczynski. De eeuwige rivaal van premier Tusk, de politieke aartsvijand. Ik amuseer me dezer dagen om Poolse officials quasi-onschuldig te vragen waarom Krakow geen speelstad is. “Euh….’, klink het dan, soms gedecideerd, soms ongemakkelijk, “dat is een politieke beslissing”. Kan kloppen: een politieke beslissing die smaakt naar de zoete wraak van premier Tusk op het recalcitrante Krakow.

Zoete wraak (bis)

Maar net omdat Krakow een prachtstad is met superieure hotels, kozen drie prestigieuze landenteams voor Krakow als uitvalsbasis. Liever dan in een godvergeten hol in Oekraiene te hokken, slapen, trainen en verblijven Nederland, Italië en Engeland in het mooie Krakow.

Reken maar dat zulke teams flink wat media-aandacht genereren (of genereerden, in het geval van Oranje). Hun trainingen, hun uitstappen in de stad, beeldjes van Krakow: de stad kwam en komt vaak in beeld in de internationale media. Zonder speelstad te zijn. Dus ook zonder de overlast van gigantische politiemachten. Zonder overdadige aantallen zatte supporters. En toch een graantje meepikken van de aandacht voor het EK. Slim gedaan, van Krakow. Wie geniet hier uiteindelijk van zoete wraak?

Marc Peirs