"Nieuw deeltje lijkt heel erg op Higgs-boson"

Wetenschappers van de CERN hebben een nooit eerder geïdentificeerd elementair deeltje ontdekt, vermoedelijk het befaamde Higgs-boson. Dat deeltje kan verklaren waar de massa van de dingen vandaan komt, en in bredere zin hoe het universum is ontstaan.

Higgs-boson is een cruciaal onderdeel van de fysica. Het Standaardmodel van de deeltjesfysica beschrijft alle deeltjes die een bestanddeel zijn van een atoom. Het gaat om leptonen, quarks, bosonen, baryonen en mesonen.

Volgens dat model hebben al deze deeltjes geen massa, maar ze krijgen een massa als ze interageren met het Higgsveld dat overal in het universum aanwezig is.

De Britse natuurkundige Peter Higgs heeft deze theorie opgesteld, maar van het veld met de interagerende deeltjes (Higgs-bosonen) is nooit materieel bewijs gevonden, tot nu misschien. Omdat het om een "ongezien" deeltje ging, werd het ook wel het "Godsdeeltje" genoemd.

Naar alle waarschijnlijkheid is het Higgs-boson nu toch waargenomen. Wetenschappers van de CERN hebben een nieuw elementair deeltje ontdekt dat sterke gelijkenissen vertoont met wat in de theorie bekendstaat als het Higgs-boson.

Kans dat het niet Higgs-boson is, is 1 op 3,5 miljoen

Twee teams van onderzoekers (CMS- en Atlasteam) hebben experimenten uitgevoerd met de Large Hadron Collider, een deeltjesversneller (foto onder).

Beide teams zeiden dat ze een "bult" hebben gezien in hun data, die overeenkomt met een deeltje dat 125-126 gigaelectronvolt weegt. Dat is ongeveer 130 keer zwaarder dan wat een proton weegt in het hart van elke atoom.

Het CMS-team zegt dat de kans dat een "bult" waargenomen kan worden als er geen Higgs-boson bestaat, 1 op 3,5 miljoen is. Met andere woorden, de waargenomen bult is hoogstwaarschijnlijk het Higgs-boson.

Wanneer de data van het CMS-team worden samengelegd met de data van het Atlas-team, zou de kans wel kleiner worden dat het effectief om het Higgs-boson gaat. De kans is dan 1 op 2 miljoen dat het waargenomen deeltje niet Higgs-boson is. Nog altijd een zeer grote kans dat het Higgs-boson ontdekt is.

Luid applaus, ook van Higgs zelf

In de wetenschappelijke wereld gonsde het al langer van de geruchten dat de wetenschappers van de CERN het Higgs-deeltje op het spoor waren. Toen de wetenschappers de bevindingen vanochtend voorstelden in Genève, werd dat op luid applaus onthaald.

"Het is een voorlopig resultaat maar we denken dat het een sterke en solide bevinding is", zegt Joe Incandela, woordvoerder van het CMS-onderzoeksteam in Genève.  "Het signaal dat we waarnemen rond 125 gigaelectronvolt is extreem groot."

De woordvoerder van het Altas-project Fabiola Gianotti zei het zelfs in minder voorwaardelijke termen. "We zien in onze data duidelijke signalen van een nieuw deeltje rond de massa van 126 gigaelectronvolt. Dat met een waarschijnlijkheid van 1 kans op 3,5 miljoen dat de waarneming niet juist is."

Ook Peter Higgs (op foto links bij de deeltjesversneller), naar wie het deeltje vernoemd is, was bij de persconferentie aanwezig. "Het is werkelijk ongelooflijk dat dit nog gebeurt in mijn leven", zei hij achteraf.

Higgs is evenwel niet de enige die voorspeld heeft dat er een elementair deeltje bestaat dat de andere deeltjes massa geeft dankzij de interactie tussen de twee deeltjes. Ook twee Belgische wetenschappers deden dat, Robert Brout (inmiddels overleden) en François Englert.