Doek valt over bewogen proces

Het proces tegen Anders Breivik heeft twee maanden geduurd, een bewogen proces door het gedrag van Breivik zelf en de reacties van de aanwezigen en het publiek. Zo was er de gestrekte arm met gebalde vuist van Breivik en de schoen naar zijn hoofd.

Iets meer dan 2 maanden na de laatste procesdag op 22 juni is het doek gevallen over het proces-Breivik. Bij het begin op 16 april verklaart Breivik dat hij onschuldig pleit op de aanklachten. Hij erkent dat hij de daden gepleegd heeft, maar verwijst naar "zelfverdediging". Bij het binnenkomen brengt de rechtse extremist een groet met gebalde vuist en gestrekte arm.

Op dag 2 geeft Breivik toelichting bij zijn politieke ideeën aan de hand van een 13 pagina's tellend document. Hij zegt ook dat hij het allemaal opnieuw zou doen.

Een van de lekenrechters (3 van de 5 rechters zijn burgers) moet die dag opstappen omdat hij via Facebook had laten verstaan dat Breivik de doodstraf verdient.

De volgende dagen geeft Breivik gedetailleerde uitleg aan de rechtbank over de bomaanslag in Oslo en de moordpartij op het eiland Utøya. Hij probeert de rechtbank ervan te overtuigen dat hij niet krankzinnig is en doet een psychiatrisch rapport dat het tegendeel beweert, af als een "leugen".

Vervolgens worden de verslagen van de lijkschouwingen besproken. Daarna volgen 2 weken van getuigenissen van jongeren die het bloedbad op Utøya overleefd hebben. Een broer van een van de dodelijke slachtoffers gooit op een gegeven moment een schoen naar Breivik, maar die mist doel.

Op 31 mei komt op het proces aan bod dat Breivik pepmiddelen had genomen voor hij de dodelijke aanslagen pleegde. Er getuigen ook voormalige vrienden van de massamoordenaar en enkele aanhangers van gelijkaardige extreemrechtse denkbeelden.

Enkele dagen later wordt een van de 5 rechters betrapt op het spelen van patience tijdens de zitting. De foto gaat de wereld rond. Op 12 juni wordt het rapport voorgesteld van het tweede door de rechtbank aangestelde team van gerechtspsychiaters. Dat rapport verklaart Breivik, in tegenstelling tot het eerste rapport, wel toerekeningsvatbaar.

Afgesloten wordt er met de pleidooien van het openbaar ministerie en de verdediging. De aanklagers vragen om Breivik te interneren omdat er twijfel is over zijn toerekeningsvatbaarheid. De advocaat van Breivik vraagt dan weer om Breivik toerekeningsvatbaar te verklaren. Na de laatste dag verlaat de massamoordenaar de rechtbank met een brede glimlach en doet hij het opnieuw het gebaar met zijn vuist. Ook vanmorgen, op de laatste dag, bracht Breivik weer die extremistische groet.

Anders Behring Breivik heeft op 22 juli 2011 een bom laten ontploffen aan een overheidsgebouw in Oslo en is daarna naar het eiland Utøya gegaan om er het vuur te openen tijdens een kamp van socialistische jongeren. In totaal zijn 77 mensen om het leven gekomen, 8 in Oslo, 69 op Utøya. Er vielen ook 240 gewonden.

Joris Truyts