Kan Janssens zijn stunt van 2006 overdoen?

Dat in Antwerpen zwaargewichten de politieke arena betreden, is een understatement. Alle ogen zullen op de Scheldestad gericht zijn, winst of verlies zal nationaal geïnterpreteerd worden. De inzet is dan ook bijzonder hoog. Kan SP.A-burgemeester Patrick Janssens zijn stunt van 6 jaar geleden nog eens overdoen? Toen klopte hij in een razend spannende eindspurt zijn grote uitdager, Vlaams Belangkopman Filip Dewinter. Eindstand in voorkeurstemmen: Janssens 71.289 – Dewinter 62.642.

Het grote verschil met 2006 is de komst van een nieuwe challenger: N-VA voorzitter Bart De Wever. In 2006 nog in kartel met CD&V haalde De Wever zelf de enige zetel binnen voor zijn partij op een totaal van 55 raadsleden.

Intussen is het politieke landschap in Vlaanderen grondig dooreengeschud. 2007 leverde federaal een grote overwinning op voor het kartel CD&V/N-VA . Bij de Vlaamse verkiezingen in 2009 ging ieder z’n eigen weg en zorgde de N-VA alleen voor een doorbraak. Dat succes werd nog versterkt bij de vervroegde federale verkiezingen van 2010. Sindsdien is de N-VA de grootste Vlaamse partij geworden en staan alle andere partijen op een stevige achterstand. Die electorale verschuiving moet nu nog verrekend worden op lokaal vlak in Antwerpen. Bovendien probeert de N-VA van de lokale verkiezingen een nationale Di Rupo-test te maken.

De Wever vangt vette vissen

In Antwerpen is De Wever erin geslaagd een vette blauwe vis in z’n netten te vangen: ex-Open VLD-schepen Ludo Van Campenhout. Hij zal met z’n 10.000 voorkeurstemmen van de vorige keer heel wat liberale kiezers weten te verleiden.

En als verrassing heeft de N-VA Chris Morel lijstduwer gemaakt. Morel, de vader van de overleden Marie-Rose (Vlaams Belang), moet de sluizen openzetten voor de Vlaams Belangkiezers. En dat zijn er heel wat in Antwerpen: 33% van het kiesvee.

De Wever kan maar grote successen boeken in de mate waarin hij erin slaagt de vijver van Filip Dewinter leeg te vissen. De N-VA speelt ook in op het migrantenthema: proper genoeg voor de gematigde kiezer, maar niet zo vuil als Vlaams Belang.
Bij de andere traditionele partijen valt niet veel meer te rapen: CD&V en Open VLD zijn de vorige keer al kaalgeplukt.

Bovendien heeft De Wever zijn ambities heel scherp gesteld. Hij wil burgemeester worden en dat 6 jaar blijven, wat de volgende parlementsverkiezingen van 2014 ook mogen brengen. Al houdt hij in interviews toch nog een slag om de arm: je weet nooit maar welke grote veranderingen er op til zijn.

Hoogdagen van Vlaams Belang zijn voorbij

Vlaams Belang ziet de bui hangen en beseft dat de hoogdagen van de partij voorbij zijn. De winst die Dewinter in 2006 boekte, is een keerpunt geworden. Vanaf dan is de nederlaag ingezet.

Maar Dewinter is een campagnebeest en voelt al meer dan 25 jaar de polsslag van de Antwerpenaar als geen ander. Vandaar dat hij zoals van oudsher een harde campagne voert zonder pardon voor criminelen en zich opwerpt als dé anti-islampartij. Hij hoopt op die manier voldoende Vlaams Belangkiezers aan boord te houden om te kunnen overleven.

En zo wordt Dewinter heel ironisch misschien wel de man die de sleutel in handen houdt van het stadhuis. Moet hij te veel kiezers prijsgeven aan de N-VA, dan wint De Wever. Kan hij de dijkbreuk stoppen, dan gaat de N-VA niet voldoende vooruit en kan Janssens burgemeester blijven. Maar als Vlaams Belang zwaar verliest in Antwerpen is het tijdperk-Dewinter zo goed als voorbij.

Liberalen importeren topminister

Bij Open VLD is het alle hens aan dek. De Antwerpse liberalen zijn zwaar aangeslagen door de overstap van hun kopman Van Campenhout naar de N-VA. Om de krabbenmand tot rust te brengen, beslist het liberale hoofdkwartier in Brussel om Annemie Turtelboom te importeren.

Dat lijkt aanvankelijk te lukken tot de afdeling op de factor-Bungeneers stuit. De liberale schepen van Financiën is trouw op post gebleven en voelt een dolk in de rug als hij geen tweede plaats krijgt achter lijsttrekster Turtelboom.

Na een hele vaudeville over die kwestie geeft Bungeneers er uiteindelijk de brui aan. Om de schade te beperken, tovert Open VLD Antwerpen twee verrassende konijnen uit de hoed: politiekorpschef Eddy Baelemans en directrice van het atheneum Karin Heremans. Met 10% van de vorige keer op het electorale spaarboekje hoopt Turtelboom de meubels te redden. Daarmee loopt ze zelf een groot risico door zich als topminister in de strijd te gooien.

CD&V kiest eieren voor haar geld

CD&V is ook met een zware kater uit de vorige verkiezingen gekomen. De partij zit al langer met een probleem in Antwerpen: ze pakt niet bij de kiezer.

En nu ze – zonder de N-VA – er helemaal alleen voor staan, hebben de twee christendemocratische schepenen Filip Heylen en Marc Van Peel eieren voor hun geld gekozen. CD&V staat mee op de SP.A-lijst van burgemeester Janssens, een zet die door veel CD&V'ers betreurd wordt.

Hoeveel mag Janssens zakken?

De strateeg Janssens weet dat hij z’n vorige record nauwelijks kan evenaren. Een groot aantal kiezers die toen uit weerzin tegen Dewinter voor Janssens hebben gestemd, gaat dat nu niet meer doen.

Om dat te counteren, is de aanwezigheid van CD&V een pluspunt. De christendemocraten zullen hoe dan ook kiezers meebrengen. Maar verlies richting Groen of klein links kan Janssens nauwelijks vermijden, daarvoor heeft de SP.A/CD&V stadslijst een te gematigd profiel.

Janssens kan wel heel wat trofeeën in de etalage zetten die hij met z’n coalitiepartners Open VLD, CD&V en N-VA behaald heeft. Ja, dus ook met Bart De Wever die hem vanuit de meerderheid altijd gesteund heeft. En wat het voor De Wever moeilijker maakt zijn uitdager aan te vallen. Janssens wil burgemeester blijven en zal daar heel wat voor veil hebben. 35 % zoals de vorige keer zit er niet meer in. Maar hoeveel mag Janssens zakken om toch nog net boven het resultaat van De Wever te blijven?

Een groene tandem

Groen zet dit keer een sterke tandem in: de stoere Meyrem Almaçi op nummer 1 en voorzitter Wouter Van Besien op 2. Omdat Van Besien veel krediet heeft opgebouwd tijdens de aanslepende regeringsonderhandelingen, is het niet uitgesloten dat hij méér voorkeurstemmen haalt dan z’n lijsttrekster.

Groen was door de monsterscore van Janssens de vorige keer bijna weggemaaid. Maar nu Dewinter is verslagen, kan Groen progressieve kiezers recupereren en hen een alternatief bieden voor Janssen. Zo proberen de groenen in de verwarrende discussie over de Oosterweelverbinding - met zoveel verdeeldheid tussen alle partijen - de kritische burgers aan hun kant te krijgen.

Kan klein links een zetel wegkapen?

En dan is er nog de concurrentie op de uiterste linkerflank. PVDA met voorzitter Peter Mertens heeft langzaamaan aan straatwaarde gewonnen en kan misschien voor het eerst een zetel wegkapen.

Daarnaast is er de lijst Rood van SP.A-dissident Erik De Bruyn (die zelf geen kandidaat is). De twee linkse lijsten zullen stemmen van mekaar afsnoepen, maar kunnen ook pijn veroorzaken zowel bij de SP.A als bij Groen.

Marc Van de Looverbosch

Enkele dagen na de publicatie van dit artikel maakte Luc Bungeneers zijn overstap naar de N-VA bekend. Hij staat op de N-VA-lijst in het district Merksem en duwt ook de lijst voor de Antwerpse provincieraad.
 

lees ook