"Bijna schandalig hoe jonge leraren behandeld worden"

Vlaams minister Pascal Smet (SP.A) heeft een pak voorstellen klaar om de problemen in het onderwijs aan te pakken. Hij wil onder meer een loopbaanpact voor de leerkrachten afsluiten, het secundair onderwijs hervormen en het plaatstekort aanpakken. "Dit wordt mijn belangrijkste schooljaar", zegt hij zelf.

Vooreerst: het tekort aan leerkrachten. Vooral in het kleuter- en basisonderwijs dreigen er te weinig leerkrachten te zijn op lange termijn. Smet wil jonge leerkrachten meer werkzekerheid bieden en wil ook nieuwe krachten aantrekken die nu nog niet in het onderwijs staan. 

Smet stelt voor om jonge leerkrachten een contract van onbepaalde duur te geven. Wie pas start in het onderwijs, krijgt vaak alleen tijdelijke opdrachten. Dat biedt weinig zekerheid en is een demotivator voor velen. Een op de drie jonge leerkrachten stopt binnen de eerste vijf jaar.

"Ik vind het niet goed, zelfs bijna schandalig, hoe onderwijs met haar jonge leerkrachten omgaat", zegt Smet in "De ochtend" op Radio 1. 

"Je moet jonge mensen heel snel een contract kunnen geven zodat ze niet elke keer op het einde van het schooljaar nog niet weten of ze in september kunnen beginnen. Die mensen moeten op z'n minst in het begin een contract van onbepaalde duur kunnen krijgen als ze een gunstige evaluatie krijgen."

Smet stelt ook voor dat mensen die vanuit een andere sector overstappen, hun anciënniteit kunnen meenemen. "We stellen vast dat bepaalde mensen het vereiste diploma hebben, maar om een of andere reden niet begonnen zijn in het kleuteronderwijs maar dat later misschien toch nog wel willen doen", zegt Smet in "De ochtend" op Radio 1.

"Dan moeten die mensen met 0 jaar anciënniteit starten terwijl ze soms al 10 tot 15 jaar elders in de samenleving gewerkt hebben. Wij stellen voor dat mensen die elders gewerkt hebben en die een diploma kleuteronderwijzer hebben, bijvoorbeeld 10 jaar anciënniteit kunnen meenemen wanneer ze later in het onderwijs starten."

Een loopbaanpact: langer werken?

Het tekort aan leerkrachten oplossen hoort bij een globaal plan voor leerkrachten, ook wel het loopbaanpact genoemd dat Smet dit jaar wil afsluiten. In de aanloop naar het nieuwe schooljaar hebben de vakbonden al hun twijfels geuit of dat er deze legislatuur nog wel komt. "Als het van mij afhangt wel," reageert Smet, "maar ik maak het pact niet alleen. Maar ik merk ook bij de vakbonden en bij de koepels alvast de wil om er te geraken."

Het loopbaanpact gaat onder meer over de duur van de loopbaan van leerkrachten. Nu geldt het TBS-systeem, "de terbeschikkingstelling voor het pensioen" waarbij leerkrachten op 58 jaar en kleuterleiders op 56 jaar kunnen stoppen, tot ze effectief met pensioen kunnen gaan. 

Dit jaar is al beslist dat de leeftijdsgrens voor vervroegd pensioen wordt opgetrokken van 60 naar 62 jaar, maar daardoor komt ook het TBS-systeem onder druk te staan. Het is financieel niet haalbaar om het systeem in de huidige vorm te behouden, hetgeen veel kwaad bloed zet.

In het pact moeten dus ook maatregelen komen om de uitstroom van jonge leerkrachten tegen te gaan en om nieuwe mensen aan te trekken. Andere onderdelen van het loopbaanpact zijn een meer gevarieerd schooltakenpakket voor ervaren leraren, het aantrekkelijk maken van het lesgeven door mensen uit andere sectoren, ...

Plaats voor iedereen op school?

Een ander probleem, vooral in de steden, is het plaatsgebrek in de scholen. Het probleem zou zich dit jaar niet meer stellen: er zijn plaatsen bijgekomen en elk kind moet in principe een plaats hebben in de klas.

Maar voor de komende schooljaren is dat minder evident, omdat er nog altijd te weinig gebouwen zijn. Bovendien zijn 3 op de 5 gebouwen zeer oud en moeten ze op korte termijn gerenoveerd worden.

Er is het project "Scholen voor morgen" waardoor er tegen 2016 165 nieuwe scholen zouden bijkomen, maar dat is nog altijd niet genoeg. Smet werkt aan een alternatief plan om toch voldoende plaatsen te hebben.

Drie grote dossiers dus op het bureau van Smet. "Ik heb de eerste twee, drie jaar geen grote beslissingen doorgevoerd, maar goed geluisterd en overlegd. We hebben veel voorbereid en nu ligt alles klaar om beslissingen te nemen. Dit schooljaar is voor mij het belangrijkste schooljaar", besluit hij.

Secundair onderwijs hervormen

Naast het loopbaanpact en het plaatstekort oplossen wil Smet ook het secundair onderwijs hervormen. De voorstellen die Smet al deed, werden niet altijd positief onthaald. Smet wil de eerste graad verbreden, de studiekeuze uitstellen tot de leeftijd van 14 jaar en het onderscheid tussen de onderwijsvormen aso, tso, kso en bso wegwerken. Net als over het loopbaanpact, wil Smet eind 2012, begin 2013 kunnen beslissen over het secundair onderwijs.

"Intussen voeren we gesprekken met iedereen. Ik ben geen keikop, dus als mensen met betere oplossingen komen, die de doelstellingen die we willen bereiken, oplossen, zal ik die zonder enig probleem overnemen", zegt hij.

Meer nieuws