Heeft de "Mona Lisa" een jongere versie?

De Mona Lisa Stichting heeft op een persconferentie in Genève een versie getoond van de "Mona Lisa" die de Italiaanse meester Leonardo da Vinci tien jaar voor zijn bekende schilderij zou gemaakt hebben. De Stichting stelt dat ze historische, vergelijkende en wetenschappelijke bewijzen heeft. Sommige experts betwijfelen of het doek inderdaad van de hand van Da Vinci is.

Het nieuwe portret van een duidelijk jongere "Mona Lisa" werd op een persconferentie voorgesteld. Het werk lag bijna veertig jaar in een bankkluis in Zwitserland verborgen. Volgens de Mona Lisa Stichting is de "Isleworth Mona Lisa" elf tot twaalf jaar jonger dan het bekende 16e-eeuwse doek en gebruikte Da Vinci hetzelfde model: Lisa del Giocondo.

De "Isleworth Mona Lisa" werd gedurende meer dan dertig jaar bestudeerd. "Tot nog toe heeft geen enkele wetenschappelijke methode kunnen aantonen dat het schilderij niet van Leonardo da Vinci is", zegt kunsthistoricus Stanley Feldman van de Stichting.

"We hebben ontdekt dat alle elementen van de twee lichamen zich op exact dezelfde plaatsen bevinden. Zo’n exacte nauwkeurigheid kan enkel maar als de werken door een en dezelfde persoon gemaakt zijn." (zie foto in kleine tekst)

De Stichting haalt ook geschriften aan, van Agostino Vespucci in 1503. Hij schrijft over hoe Da Vinci aan de "Mona Lisa" werkte maar het portret niet afmaakte. Het doek in het Louvre is echter wel afgewerkt. In 1584 schrijft een zekere Giovanni Paolo Lomazzo over een tweede Gioconda. Het is ook bekend dat Da Vinci regelmatig meerdere versies maakte van zijn schilderijen.

Het mysterieuze jongere portret dook in de 19e eeuw op in de kunstverzameling van een Britse aristocraat - vandaar de naam Isleworth - en werd tijdens de Eerste Wereldoorlog naar de VS verscheept. Na de oorlog werd het doek in Italië onderzocht. Uiteindelijk eindigde het in een Zwitserse bankkluis. Het is nu eigendom van een internationaal genootschap waarvan de leden anoniem wensen te blijven.

"De nieuwe "Mona Lisa" is een kopie"

Martin Kemp van de Universiteit van Oxford en Da Vinci-kenner twijfelt echter aan de echtheid van het doek. "Het hoofd slaagt er -net als op alle andere kopieën- niet in om de ongrijpbaarheid van het origineel weer te geven", merkt hij op.

"De "Isleworth Mona Lisa" vertaalt de subtiele details van het origineel helemaal verkeerd, waaronder de sluier, het haar, de doorschijnende stof van haar jurk, de structuur van de handen." Ook het landschap zou de subtiliteit die Da Vinci zo meester is, missen.

Kemp wijst er op dat infrarood- en röntgenanalyse sterk doen vermoeden dat het schilderij toch niet van Da Vinci is.